สามเวทีความยั่งยืนใหญ่ พลิกภาพเศรษฐกิจสีเขียวสู่บทบาทผู้นำโลก

การประชุมความยั่งยืนชุดใหญ่คืออะไร และทำไมจึงสำคัญต่อเศรษฐกิจสีเขียว

การประชุมและมหกรรมด้านการพัฒนาที่ยั่งยืนขนาดใหญ่ คือชุดเหตุการณ์ที่รวมภาครัฐ เอกชน องค์กรระหว่างประเทศ และชุมชน เพื่อวางทิศทางเศรษฐกิจสีเขียว สุขาภิบาล และสุขภาพจากสภาพภูมิอากาศในระยะยาว ผ่านเวทีแลกเปลี่ยนนโยบาย นวัตกรรม และการลงทุนใหม่ ๆ ที่เชื่อมโยงตั้งแต่สัมมาชีพสภาพแวดล้อม เมืองคาร์บอนต่ำ ไปจนถึงอาคารสีเขียวและโครงสร้างพื้นฐานทางสุขภาพที่รองรับการเปลี่ยนแปลงของโลก

ในช่วงไม่กี่ปีนี้ การจัด GCNT Expo การประชุมส้วมโลก และ HIA Forum สะท้อนชัดว่าเวทีฝ่ายนโยบายไม่ได้เป็นเพียงงานประชุม แต่กลายเป็นเครื่องมือเชิงยุทธศาสตร์ที่จะกำหนดว่าการพัฒนาที่ยั่งยืนจะเดินหน้าด้วยโครงสร้างเศรษฐกิจแบบใด ท่ามกลางข้อเท็จจริงที่ว่าโลกเหลือเวลาอีกไม่ถึง 4 ปีในการบรรลุเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืนภายในปี 2030 และปัจจุบันมีเพียง 15% ของเป้าหมายย่อยทั่วโลกที่มีแนวโน้มสำเร็จ หากปล่อยให้เป้าหมายเหล่านี้ล้มเหลว ความเสี่ยงต่อห่วงโซ่อุปทาน การลงทุน และสุขภาพคนในภูมิภาคจะยิ่งรุนแรง

GCNT Expo จุดเปลี่ยนจาก Shock สู่การลงทุน Nature Positive

GCNT Expo เป็นมากกว่าเวทีรวมองค์กรกว่า 160 แห่งที่มาประกาศเจตนารมณ์ด้านการพัฒนาที่ยั่งยืนร่วมกับองค์การสหประชาชาติ แก่นของงานคือการตอบคำถามว่าเศรษฐกิจสีเขียวจะเป็นยุทธศาสตร์รอดวิกฤตโลก ไม่ใช่เพียงภาพลักษณ์ เมื่อเวทีนี้ถูกจัดเป็นกิจกรรมคู่ขนานของการประชุม IMF–World Bank กลุ่มผู้เล่นทางการเงินระดับโลกย่อมมองเห็นสัญญาณว่าการเปลี่ยนผ่านสีเขียวคือวาระสำคัญสูงสุดของระบบการเงิน ไม่ใช่เรื่องข้างเคียงอีกต่อไป

จุดที่น่าสนใจคือการผลักดันกรอบ Nature Positive ให้เป็นวาระแห่งชาติที่ทุกกระทรวงต้องขับเคลื่อนร่วมกัน นี่เท่ากับการประกาศว่าระบบเศรษฐกิจใหม่ต้องสร้างผลประโยชน์สุทธิให้ธรรมชาติ ไม่ใช่แค่ลดการทำลาย และเมื่อผู้นำเครือข่ายชี้ว่าโลกเหลือเวลาอีกไม่ถึง 4 ปีในการบรรลุ SDGs เวทีนี้จึงกลายเป็นแรงกดดันเชิงบวกให้บริษัท ปรับห่วงโซ่อุปทาน ลงทุนในอาคารสีเขียว เมืองคาร์บอนต่ำ และรูปแบบสัมมาชีพสภาพแวดล้อมที่วัดผลได้จริง การเปลี่ยนจาก Action สู่ Impact จึงไม่ใช่คำขวัญ แต่เป็นเงื่อนไขในการเข้าถึงทุนและความเชื่อมั่นระดับภูมิภาค

World Toilet Summit และมหกรรมพืชสวนโลก ยกระดับสุขาภิบาลและเมืองสีเขียว

การประชุมส้วมโลก World Toilet Summit ที่จัดโดยสถาบันเทคโนโลยีแห่งเอเชียและศูนย์ความเป็นเลิศด้านน้ำและสุขาภิบาลร่วมกับองค์กรส้วมโลก กรมอนามัย และกรุงเทพมหานคร ไม่ใช่เพียงการประชุมเชิงวิชาการ แต่คือการประกาศบทบาทใหม่ด้านสุขาภิบาลระดับโลก ภายใต้แนวคิด Safe Toilets Reused Resources and Healthy Communities การยกระดับมาตรฐานส้วมและการจัดการสิ่งปฏิกูลอย่างครบวงจรสามารถเปลี่ยนของเสียให้เป็นพลังงาน ปุ๋ย และน้ำใช้ใหม่ ซึ่งตรงกับแกนเศรษฐกิจสีเขียวที่เน้นการใช้ทรัพยากรหมุนเวียนและลดของเสีย

ในมิติเมืองสีเขียว มหกรรมพืชสวนโลกระดับ A1 ถูกใช้เป็นเครื่องมือเล่าเรื่องเกษตร อาหาร เทคโนโลยีการผลิต และอนาคตเมืองเกษตรสมัยใหม่ ผ่านการออกแบบพื้นที่จัดแสดง สวนจากนานาชาติ นิทรรศการ และกิจกรรมทางวิชาการที่ต้องผ่านการรับรองของสมาคมพืชสวนระหว่างประเทศ เป้าหมายไม่ใช่แค่งานดอกไม้ แต่คือการทดลองรูปแบบการใช้พื้นที่เมืองให้สอดคล้องกับการพัฒนาที่ยั่งยืน ทั้งการสร้างพื้นที่สีเขียว การวางโครงสร้างพื้นฐานรองรับอาคารสีเขียว และการออกแบบเศรษฐกิจท้องถิ่นให้เชื่อมกับสัมมาชีพสภาพแวดล้อม เมื่อพื้นที่จัดงานถูกมองว่าเป็นโครงการพัฒนาเมืองมากกว่างานอีเวนต์ เม็ดเงินลงทุนด้านโครงสร้างพื้นฐานสีเขียวจึงมีโอกาสถูกดึงเข้ามาในระยะยาว

HIA Forum กับปฏิญญาบางแสนฯ 2569 เชื่อม Climate-HIA เข้ากับการวางแผนท้องถิ่น

HIA Forum คือเวทีที่เปลี่ยนเรื่องสุขภาพจากผลกระทบสภาพภูมิอากาศให้กลายเป็นส่วนหนึ่งของการตัดสินใจเชิงพื้นที่อย่างจริงจัง ผ่านการประกาศปฏิญญาบางแสนว่าด้วยการขับเคลื่อนการประเมินผลกระทบด้านสุขภาพจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ Climate-HIA เพื่อท้องถิ่นไทย พ.ศ. 2569 แก่นของปฏิญญาอยู่ที่การบูรณาการ Climate-HIA ในการวางแผนนโยบายและโครงการระดับท้องถิ่นตั้งแต่ต้น ให้ข้อมูลด้าน Climate and Health และหลักฐานเชิงประจักษ์ถูกใช้จริงในการจัดลำดับปัญหาและกำหนดมาตรการ

หัวใจอีกด้านคือการส่งเสริมความเป็นธรรมด้านสภาพภูมิอากาศและสุขภาพ โดยคำนึงถึงความแตกต่างของความเสี่ยงและความสามารถในการปรับตัวของชุมชนเปราะบาง นี่คือการบอกว่าเศรษฐกิจสีเขียวต้องไม่ทิ้งใครไว้ข้างหลัง การพัฒนาที่ยั่งยืนจึงต้องเชื่อมสุขภาพ การลดก๊าซเรือนกระจก การปรับตัว และการจัดการสิ่งแวดล้อมเข้าด้วยกันในพื้นที่เรียนรู้แบบชุมชนสุขภาวะคาร์บอนต่ำ หาก Climate-HIA ถูกใช้เป็นเครื่องคัดกรองโครงการตั้งแต่ต้น ท้องถิ่นจะป้องกันความเสี่ยงสุขภาพระยะยาวได้ดีขึ้น และสามารถดึงแหล่งทุนที่ต้องการเห็นโครงการมีมาตรฐานด้านสุขภาพและสภาพภูมิอากาศที่ชัดเจน

ข้อสรุปเชิงยุทธศาสตร์ จากเวทีประชุมสู่โครงสร้างเศรษฐกิจสีเขียวใหม่

เมื่อมองภาพรวม GCNT Expo World Toilet Summit มหกรรมพืชสวนโลก และ HIA Forum จะเห็นการประกอบร่างสามมิติสำคัญของการพัฒนาที่ยั่งยืน คือโครงสร้างเศรษฐกิจสีเขียวผ่าน Nature Positive และห่วงโซ่อุปทานที่ปรับตัว สุขาภิบาลที่เปลี่ยนของเสียให้เป็นทรัพยากร และมิติสุขภาพที่ถูกบูรณาการเข้ากับการวางแผนสภาพภูมิอากาศผ่าน Climate-HIA จุดร่วมของทุกเวทีคือการใช้ความร่วมมือหลายฝ่ายเป็นตัวเร่งให้เป้าหมาย SDGs ไม่ใช่เพียงตัวชี้วัด แต่เป็นเงื่อนไขของการลงทุนและการออกแบบเมืองในอนาคต

อย่างไรก็ตาม ความสำเร็จของเวทีประชุมจะมีความหมายก็ต่อเมื่อต่อยอดสู่การเปลี่ยนแปลงเชิงโครงสร้าง ตั้งแต่การรับรองอาคารสีเขียวในเมืองใหม่ การออกข้อกำหนดด้านสุขาภิบาลที่เข้มขึ้น การใช้ Climate-HIA ตรวจโครงการท้องถิ่น ไปจนถึงการสนับสนุนสัมมาชีพสภาพแวดล้อมในเกษตรและบริการ หากผู้กำหนดนโยบายและภาคธุรกิจมองเวทีเหล่านี้เป็นห้องทดลองนโยบายที่ต้องมีการติดตามผลและยกระดับอย่างต่อเนื่อง เครือข่ายการพัฒนาที่ยั่งยืนจะไม่หยุดอยู่บนเวทีประชุม แต่จะไหลลงสู่ชีวิตจริงของเมืองและชุมชน