TH-AI Passport คืออะไร และทำไมจึงสำคัญ
TH-AI Passport คือโครงการเสริมทักษะดิจิทัล AI ขนาดใหญ่ที่ออกแบบให้ประชาชนเข้าถึงเครื่องมือและการเรียนรู้ด้านปัญญาประดิษฐ์ได้อย่างเป็นระบบ ครอบคลุมตั้งแต่การเปิดสิทธิ์ใช้โมเดล AI ชั้นนำ การจัดหลักสูตรมาตรฐานสากล ไปจนถึงการออกใบรับรองทักษะ เพื่อให้คนทำงาน นักเรียน และผู้ประกอบการมีความรู้ AI ที่ใช้ได้จริงในชีวิตและการทำงาน ไม่เป็นแค่ผู้บริโภคเทคโนโลยี แต่กลายเป็นแรงงานที่พร้อมเติบโตในเศรษฐกิจดิจิทัลยุคใหม่ หัวใจของเรื่องนี้คือ รัฐประกาศชัดว่า TH-AI Passport โครงการต้องไม่เป็นสิทธิพิเศษของคนที่เข้าถึงเทคโนโลยีอยู่แล้ว แต่ตั้งใจลดความเหลื่อมล้ำดิจิทัลด้วยการเปิดประตู AI ให้คนที่เคยติดอยู่หลังแนวรั้วราคาและความรู้ นี่จึงไม่ใช่โครงการแจกของแบบสั้นระยะ แต่เป็นการลงทุนในศักยภาพคนที่มีเป้าหมายรองรับเศรษฐกิจที่กำลังขับเคลื่อนด้วย AI อย่างเต็มตัว
จากงานเปิดตัวสู่เป้าหมาย 5 ล้านคน เหตุการณ์ที่สะท้อนความเปลี่ยนแปลง
การเปิดตัว TH-AI Passport และแพลตฟอร์ม AiPASS อย่างเป็นทางการจัดขึ้นวันที่ 28 สิงหาคม ที่โรงแรมเซ็นทารา ไลฟ์ ศูนย์ราชการ แจ้งวัฒนะ โดยมีรัฐมนตรีว่าการกระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคมเป็นประธาน พร้อมผู้บริหารกระทรวงและภาคเอกชนเข้าร่วมอย่างคึกคัก ตัวเลขลงทะเบียนล่วงหน้าพุ่งทะลุ 1.3 ล้านคนในเวลาไม่ถึงสองสัปดาห์ แสดงให้เห็นชัดว่าคนจำนวนมากพร้อมกระโจนสู่โลก AI หากมีช่องทางเข้าถึงที่เป็นธรรม โครงการ TH-AI Passport ตั้งเป้าเปิดโอกาสให้คนสูงสุด 5 ล้านคน สามารถเข้าถึงเครื่องมือ AI จากผู้พัฒนาเทคโนโลยีชั้นนำกว่า 14 ราย ครอบคลุมมากกว่า 30 โมเดลในแพลตฟอร์มเดียว นี่เป็นหนึ่งในคำกล่าวที่ควรถูกหยิบไปอ้างอิงว่า "โครงการ TH-AI Passport และแพลตฟอร์ม AiPASS ตั้งเป้าให้คน 5 ล้านคนเข้าถึง เรียนรู้ และประยุกต์ใช้ AI ได้อย่างเหมาะสม" เป้าหมายระดับนี้ถ้าเดินถึงจริง จะเปลี่ยนโฉมทักษะดิจิทัล AI ของทั้งสังคม
AiPASS กับแนวคิด Access • Learn • Apply: โครงสร้างพื้นฐาน AI ในรูปแบบทักษะ
จุดแข็งที่ทำให้ TH-AI Passport โครงการนี้ต่างจากโครงการแจกสิทธิ์ทั่วไป คือการจับคู่กับแพลตฟอร์ม AiPASS ที่ออกแบบเป็นระบบเรียนรู้และรับรองทักษะแบบครบวงจร แนวคิด Access • Learn • Apply บอกชัดว่าเป้าหมายไม่ใช่ให้คนเพียงได้ลองใช้ AI แต่ต้องเข้าถึงเครื่องมือ เรียนรู้ให้เข้าใจ และนำไปใช้ได้จริงในงานและชีวิตประจำวัน ภายใน AiPASS มีการรวบรวม AI ชั้นนำกว่า 14 ราย มากกว่า 30 โมเดลไว้ในที่เดียว เช่น GPT และโมเดลสร้างสรรค์อื่นๆ เพื่อให้ผู้ใช้เลือกเครื่องมือให้เหมาะกับวัตถุประสงค์ พร้อมแนวคิด Learn • Earn • Plern ที่ผสานหลักสูตรจาก Google for Education Microsoft Elevate และ NVIDIA Deep Learning Institute ให้ผู้ใช้เรียนรู้สะสมคะแนนเพื่อปลดล็อกโมเดลระดับ Pro และรับประกาศนียบัตรรับรองเมื่อสำเร็จ เมื่อประกอบกับคอร์สสอนการใช้งาน AI กว่า 96 คอร์สที่อ้างอิงมาตรฐาน UNESCO อาเซียน และ ETDA และมีใบประกาศนียบัตรต่อยอดการทำงานได้จริง AiPASS จึงทำหน้าที่เป็นโครงสร้างพื้นฐาน AI ในเชิงทักษะ มากกว่าจะเป็นเพียงเว็บรวมเครื่องมือ
ลดความเหลื่อมล้ำดิจิทัลและยกระดับทักษะดิจิทัล AI สู่เศรษฐกิจแรงงานยุคใหม่
หากมองให้ลึก TH-AI Passport คือการประกาศว่าโครงสร้างพื้นฐาน AI ไม่ได้มีแค่เซิร์ฟเวอร์หรือคลาวด์ แต่รวมถึงความสามารถของคนที่จะใช้เทคโนโลยีได้อย่างเข้าใจ โครงการนี้กำหนดเป้าหมายสองด้านชัดเจน คือ ลดความเหลื่อมล้ำทางเทคโนโลยี และยกระดับทักษะของคนให้สอดคล้องกับเศรษฐกิจดิจิทัลที่ขับเคลื่อนด้วย AI การสนับสนุนจาก Big Tech ระดับโลกเชื่อมตั้งแต่โครงสร้างพื้นฐาน เทคโนโลยีระดับ Frontier องค์ความรู้ ไปจนถึงกระบวนการพัฒนาทักษะ ทำให้โครงการนี้ไม่ใช่แค่ภาพสวยในงานเปิดตัว แต่เป็นการออกแบบระบบนิเวศทักษะดิจิทัล AI อย่างจริงจัง แนวทางชัดคือยกระดับความรู้ความเข้าใจด้าน AI หรือ AI Literacy ควบคู่กับการส่งเสริมการนำ AI ไปใช้งานจริงหรือ AI Adoption เพื่อพัฒนาทักษะให้ตรงตลาดแรงงาน เพิ่มผลิตภาพ และหนุนการเติบโตของเศรษฐกิจดิจิทัล สำคัญกว่านั้น คือการมุ่งให้สิทธิ์ครอบคลุมกลุ่มนักเรียน นักศึกษา บุคลากรภาครัฐ ผู้ประกอบการ และประชาชนทั่วไป ไม่ให้ใครถูกทิ้งไว้ข้างหลังในยุคที่งานจำนวนมากเริ่มต้องใช้ AI เป็นพันธมิตรหลัก
แล้วประชาชนควรทำอะไรต่อ และเราควรคาดหวังอะไรจาก TH-AI Passport
ในเชิงปฏิบัติ ประชาชนอายุ 15 ปีขึ้นไปสามารถลงทะเบียนรับสิทธิ์ล่วงหน้าผ่านเว็บไซต์ aipass.go.th และแพลตฟอร์ม AiPASS จะเปิดให้เข้าใช้งานจริงพร้อมกันทั่วประเทศตั้งแต่วันที่ 31 สิงหาคม 2569 เป็นต้นไป นี่คือจุดเริ่มที่แต่ละคนต้องตัดสินใจว่าจะยอมปล่อยให้โลก AI เคลื่อนไปโดยไม่มีเรา หรือจะเริ่มใช้โอกาสนี้อัปเกรดตัวเองแบบเป็นขั้นเป็นตอน มุมมองเชิงวิจารณ์คือ โครงการใหญ่แบบนี้จะสำเร็จหรือไม่ ไม่ได้อยู่ที่งานเปิดตัวที่คึกคัก แต่อยู่ที่การตามงานอย่างต่อเนื่อง ทั้งคุณภาพคอร์ส การดูแลผู้ใช้จากต่างพื้นที่ และการทำให้ใบประกาศนียบัตรมีน้ำหนักในตลาดแรงงาน หากภาครัฐและภาคเทคโนโลยีชั้นนำรักษาแนวคิดที่ว่า "สิ่งที่ทำวันนี้ไม่ใช่การแจกของ แต่คือการลงทุนครั้งใหญ่หนึ่งเพื่อพัฒนาศักยภาพคน" ให้เป็นจริงในทางปฏิบัติ โครงการ TH-AI Passport โครงการนี้มีศักยภาพจะกลายเป็นหมุดหมายสำคัญของการลดความเหลื่อมล้ำดิจิทัล และสร้างแรงงานที่พูดภาษา AI ได้อย่างมั่นใจในระดับมวลชน
