ภาษีใหม่เร่งให้การผลิตในประเทศกลายเป็นคำตอบ
ภาษีนำเข้า EV คือภาษีสรรพสามิตที่เรียกเก็บกับรถยนต์ไฟฟ้านำเข้า โดยอัตราใหม่กำหนดให้ทั้งรถ BEV และ REEV เสียภาษี 35% ตั้งแต่ 1 มกราคม 2570 ซึ่งทำให้การผลิตในประเทศมีความสำคัญต่อแผนธุรกิจมากขึ้น บีวายดี ออโต้ ประเทศไทย และเรเว่ ออโตโมทีฟประกาศสนับสนุนการปรับโครงสร้างภาษี จากเดิมที่ BEV เสีย 10% และ REEV เสีย 15% การเปลี่ยนแปลงนี้ไม่ใช่แค่เรื่องอัตราภาษี แต่เป็นสัญญาณว่าผู้ผลิตต้องแสดงให้เห็นว่ามีฐานการผลิตและห่วงโซ่อุปทานในประเทศจริง หากต้องการรักษาความสามารถในการแข่งขันระยะยาว สำหรับ BYD การเร่งสายการผลิตจึงเป็นทั้งการตอบรับกติกาใหม่และการต่อยอดเงินลงทุนที่ลงไปแล้ว มากกว่าการรอให้ภาษีมีผลแล้วค่อยปรับตัว
เบนสัน เคอ ผู้จัดการทั่วไปของ BYD ประเทศไทย ระบุว่า บริษัทลงทุนกว่า 30,000 ล้านบาทในโรงงานผลิตรถยนต์และโรงงานประกอบแบตเตอรี่ Blade Battery ที่ระยอง พร้อมมองนโยบายใหม่เป็นแรงส่งให้เพิ่มสัดส่วนการผลิตในประเทศ ในเชิงอุตสาหกรรม ทิศทางนี้มีเหตุผล เพราะการตั้งฐานผลิตจะช่วยลดการพึ่งพารถนำเข้า และเปิดทางให้ผู้ผลิตชิ้นส่วนไทยเข้ามามีบทบาทมากขึ้น อย่างไรก็ดี ภาษีรถยนต์ไฟฟ้าที่สูงขึ้นไม่ได้รับประกันว่าผู้บริโภคจะได้รถราคาถูกลงโดยอัตโนมัติ ผลลัพธ์จริงยังขึ้นกับต้นทุน รุ่นรถที่ผลิต และการแข่งขันในตลาด
โรงงานระยองต้องเปลี่ยนจากฐานผลิตเป็นฐานส่งออก
แผนเดินเครื่องโรงงาน BYD ระยองเต็มกำลังสูงสุด 150,000 คันต่อปี เป็นเป้าหมายที่ยกระดับความคาดหวังต่อฐานผลิตไทยอย่างชัดเจน โรงงานในนิคมอุตสาหกรรมดับบลิวเอชเอประกอบรถยนต์พลังงานใหม่ครบ 100,000 คันแล้ว และปัจจุบันผลิต 5 รุ่น ได้แก่ BYD DOLPHIN, BYD ATTO 3, BYD SEAL 5 DM-i, BYD SEALION 5 DM-i และ BYD SEALION 6 DM-i ตัวเลขสะสมยืนยันว่าการผลิตรถ EV ในไทยเริ่มมีขนาดจริง แต่การเดินเครื่องเต็มกำลังจะคุ้มค่าได้ก็ต่อเมื่อมีคำสั่งซื้อเพียงพอทั้งในประเทศและต่างประเทศ การส่งออกรถที่ผลิตจากไทยไปมากกว่า 10 ประเทศและภูมิภาค ตั้งแต่อาเซียน เอเชียใต้ ออสเตรเลีย ไปจนถึงยุโรป จึงเป็นส่วนสำคัญของสมการ ไม่ใช่เพียงเรื่องเสริม
การส่งเสริมฐานผลิตยังต้องสร้างประโยชน์ในประเทศ ไม่ใช่เพียงประกอบรถแล้วส่งออก เรเว่และ BYD ตั้งเป้าใช้วัตถุดิบกับชิ้นส่วนในประเทศราว 50% และทำงานร่วมกับผู้ผลิตและผู้จัดจำหน่ายกว่า 266 ราย โดยมีผู้ผลิตวัสดุและชิ้นส่วนมากกว่า 125 ราย ข้อมูลจากบริษัทระบุว่าโรงงานจะสร้างงานกว่า 6,000 อัตรา โดยแรงงานไทยมีสัดส่วนประมาณ 95% นี่คือเกณฑ์ที่ควรใช้วัดความสำเร็จของนโยบายภาษีด้วยว่าเม็ดเงินและทักษะที่เกิดขึ้นกระจายถึงผู้ประกอบการไทยเพียงใด หากทำได้ตามเป้าหมาย การผลิตในประเทศจะมีความหมายมากกว่าการหลบภาษีนำเข้า
เพิ่มรุ่นรถคือบททดสอบว่าตลาดรองรับแผนได้แค่ไหน
BYD อยู่ระหว่างพิจารณานำรถรุ่นใหม่มาเสริมสายการผลิต จากปัจจุบันที่มี 5 รุ่น เพื่อรองรับทั้งตลาดในประเทศและการส่งออก การเพิ่มรุ่นเป็นทางเลือกที่สมเหตุผล เพราะช่วยกระจายความเสี่ยงจากการพึ่งพารถไม่กี่แบบและเพิ่มโอกาสใช้กำลังการผลิตให้เต็ม แต่การขยายไลน์ไม่ควรดูแค่จำนวนรุ่น หากความต้องการซื้อไม่สอดคล้องกับกำลังผลิต รถที่เพิ่มเข้ามาอาจกลายเป็นแรงกดดันต่อการบริหารสต็อกและการแข่งขันด้านราคาได้ จุดที่ต้องจับตาจึงอยู่ที่การเลือกประเภทและขนาดตลาดของรถรุ่นใหม่ รวมถึงความเหมาะสมกับตลาดส่งออกแต่ละแห่ง มากกว่าการประกาศจำนวนรุ่นล่วงหน้า
สำหรับผู้ใช้รถ การมีรถผลิตในประเทศหลายรุ่นอาจช่วยให้ตัวเลือกและการดูแลหลังการขายต่อเนื่องขึ้น เรเว่ระบุว่ามีโชว์รูมและศูนย์บริการกว่า 176 แห่งทั่วประเทศ พร้อมยืนยันว่าจะส่งมอบเทคโนโลยีและรถพลังงานใหม่ให้ลูกค้าอย่างต่อเนื่อง แต่ประโยชน์ที่ผู้ซื้อควรประเมินไม่ได้จบที่เครือข่ายบริการ ยังรวมถึงความพร้อมของอะไหล่ คุณภาพการประกอบ และความต่อเนื่องของการสนับสนุนรถแต่ละรุ่นด้วย การปรับภาษีรถยนต์ไฟฟ้าจึงอาจเปลี่ยนสมดุลการแข่งขันได้ ทว่าความเชื่อมั่นของผู้บริโภคจะเกิดจากประสบการณ์ใช้งานจริง ไม่ใช่จากนโยบายเพียงอย่างเดียว
กติกาใหม่บังคับให้กลยุทธ์ผลิตต้องชัดกว่าคำประกาศ
การขานรับภาษีนำเข้า EV ของ BYD และเรเว่สะท้อนการเปลี่ยนแผนจากการทำตลาดรถไปสู่การสร้างฐานผลิตระยะยาว ทั้งการเพิ่มกำลังการผลิต การพิจารณาเพิ่มรุ่น และการเชื่อมผู้ผลิตชิ้นส่วนในประเทศเข้ากับห่วงโซ่อุปทาน บริษัทมีโรงงานที่ประกอบรถครบ 100,000 คันและวางเป้ากำลังผลิตสูงสุด 150,000 คันต่อปี แต่ตัวชี้ขาดคือการทำให้กำลังผลิตดังกล่าวมีตลาดรองรับสม่ำเสมอ ภาษีใหม่อาจช่วยให้ผู้ผลิตที่ลงทุนในประเทศได้เปรียบขึ้นเมื่อเทียบกับรถนำเข้า ทว่าความได้เปรียบนั้นต้องแปรเป็นรถที่ผู้บริโภคเลือกซื้อได้จริง และการส่งออกที่แข่งขันได้
ข้อสรุปคือ BYD กำลังเดิมพันว่าระยองจะเป็นมากกว่าโรงงานประกอบรถ และไทยจะเป็นฐานผลิตพร้อมส่งออกที่มีห่วงโซ่อุปทานในประเทศรองรับ การเดินเครื่องเต็มกำลังและการเพิ่มรุ่นเป็นการตอบสนองต่อกติกาใหม่ที่ตรงทิศทาง แต่ความสำเร็จยังต้องพิสูจน์ด้วยยอดขาย การจ้างงาน การใช้ชิ้นส่วนไทย และบริการหลังการขายที่รักษามาตรฐานได้ต่อเนื่อง หากทำได้ ภาษีสรรพสามิต 35% อาจเร่งการลงทุนให้เกิดผลในประเทศ หากทำไม่ได้ การเพิ่มกำลังผลิตก็เป็นเพียงตัวเลขบนแผนงาน
