ครูต้องร่วมกำหนดกติกา ไม่ใช่แค่รับเทคโนโลยีมาใช้
AI ในห้องเรียน คือการนำระบบปัญญาประดิษฐ์มาใช้สนับสนุนการเรียนการสอน โดยครูและผู้เรียนต้องตรวจสอบผลลัพธ์ กำกับการใช้ และเชื่อมเครื่องมือเข้ากับเป้าหมายการเรียนรู้ แทนการปล่อยให้เทคโนโลยีเป็นผู้กำหนดวิธีเรียน Cambridge University Press & Assessment เผยรายงานเมื่อวันที่ 5 พฤศจิกายน 2569 เสนอหลักการ 8 ประการสำหรับการใช้ AI ในโรงเรียน และเรียกร้องให้ผู้กำหนดนโยบายทำงานใกล้ชิดกับครู โดยให้ครูและผู้เรียนมีส่วนร่วมตั้งแต่การออกแบบและคัดเลือกเครื่องมือ ไปจนถึงการนำไปใช้และประเมินผล ข้อเสนอนี้สำคัญเพราะครูจำนวนมากกำลังปรับตัวโดยยังขาดแนวทางชัดเจน การประกาศใช้ นโยบาย AI โรงเรียน โดยไม่ฟังคนที่อยู่หน้าชั้นเรียนจึงเสี่ยงสร้างกติกาที่ใช้จริงไม่ได้ บทบาทครูควรรวมถึงอำนาจตัดสินใจทางวิชาชีพ ไม่ใช่เป็นเพียงผู้ทำตามระบบที่คนอื่นเลือกให้
กรอบดังกล่าวยังชี้ว่าโรงเรียนต้องพัฒนาครูต่อเนื่อง สอนผู้เรียนให้ตั้งคำถาม ตรวจสอบอคติและข้อมูลผิดพลาด และรู้ว่าเมื่อใดไม่ควรพึ่ง AI การเปลี่ยนแปลงจึงไม่ใช่การแข่งขันว่าใครเปิดใช้เครื่องมือได้เร็วกว่า แต่เป็นการรักษาความคิดอิสระและความรับผิดชอบของผู้เรียนไว้ การอบรมครูใช้ AI จะมีความหมายก็ต่อเมื่อครูได้ฝึกตัดสินใจว่าจะใช้เครื่องมืออย่างไรให้เหมาะกับบทเรียน และมีช่องทางสะท้อนปัญหากลับไปปรับนโยบาย
สงขลาทดลองผสาน AI กับกระบวนการคิดเป็นขั้นตอน
แนวทางจากรายงานจะเกิดผลได้เมื่อแปลงเป็นการสอนจริง โครงการในสงขลาเป็นตัวอย่างของการเชื่อมการพัฒนาทักษะครูกับการออกแบบกิจกรรม โดยเทศบาลนครสงขลาและสถาบันพัฒนาคุณภาพวิชาการจัดอบรมเชิงปฏิบัติการเมื่อวันที่ 7 พฤศจิกายน 2569 มีผู้บริหาร ครู และบุคลากรทางการศึกษาเข้าร่วมกว่า 300 คน เนื้อหาผสาน AI กับกระบวนการคิดขั้นสูงเชิงระบบ GPAS 5 Steps และสื่อ PW Plus เพื่อออกแบบการเรียนรู้เชิงรุก จุดแข็งของแนวทางนี้คือไม่ได้ตั้งเป้าให้เด็กเป็นเพียงผู้ใช้คำตอบจากระบบ แต่ให้คิด ลงมือทำ และต่อยอดเป็นผลงาน
สื่อ PW Plus รวบรวมแผนการเรียนรู้ แนวคำถาม ภาพสามมิติ และสื่อจำลองแบบโต้ตอบ โดยเฉพาะเนื้อหาวิทยาศาสตร์และคณิตศาสตร์ เครื่องมือเหล่านี้อาจช่วยลดเวลาเตรียมบทเรียน เพื่อให้ครูมีเวลาสังเกตและดูแลผู้เรียนเป็นรายคนมากขึ้น รวมทั้งติดตามพัฒนาการแล้วปรับกิจกรรมตามความต้องการจริง นี่คือประโยชน์ที่ผู้เรียนและครูสัมผัสได้โดยตรง แต่เครื่องมือจะไม่ลดความเหลื่อมล้ำโดยอัตโนมัติ โรงเรียนยังต้องใส่ใจการเข้าถึงสื่อและคุณภาพการสนับสนุนให้ทั่วถึง เป้าหมายระยะยาวของโครงการคือพัฒนาเด็กสู่การเป็นนวัตกร เริ่มจากผลงานที่เชื่อมโยงกับท้องถิ่น ก่อนต่อยอดสู่นวัตกรรมและการทำวิจัยเมื่อโตขึ้น
อบรมครู 91 คน แต่โจทย์คือเปลี่ยนวิธีสอน
อีกแนวทางหนึ่งคือการพัฒนาครูผ่านการสร้างสื่อการสอนโดยตรง สถาบันพัฒนาคุณภาพวิชาการร่วมกับโรงเรียนเตรียมอุดมศึกษาพัฒนาการ ยานนาเวศ จัดอบรมครูและบุคลากรทางการศึกษา 91 คน ให้ใช้ AI ผ่าน PW Plus โดยมุ่งยกระดับทักษะเดิมและเสริมทักษะใหม่ สิ่งที่ควรจับตาไม่ใช่จำนวนผู้เข้าอบรมเพียงอย่างเดียว แต่คือการนำความรู้ไปเปลี่ยนประสบการณ์ในชั้นเรียนได้หรือไม่
เป้าหมายของการอบรมคือผสานเทคโนโลยีกับ Active Learning และ GPAS 5 Steps เปลี่ยนชั้นเรียนจากการรับเนื้อหาตามตำราเป็นพื้นที่ฝึกคิด วิเคราะห์ ลงมือปฏิบัติ และสร้างองค์ความรู้ด้วยตนเอง แนวคิดนี้สอดคล้องกับข้อเรียกร้องของ Cambridge ที่ต้องการให้ครูมีทั้งทักษะและอำนาจใช้ดุลยพินิจ แต่การอบรมครั้งเดียวไม่อาจรับประกันการเปลี่ยนแปลงได้ โรงเรียนต้องเปิดโอกาสให้ครูทดลองบทเรียน แลกเปลี่ยนผล และปรับแนวทางต่อเนื่อง โดยโรงเรียนเตรียมนำองค์ความรู้ไปต่อยอดกิจกรรม GPAS 5 Steps ในปีการศึกษาหน้า

วัดผลที่การคิดของเด็ก ไม่ใช่จำนวนเครื่องมือ
ทั้งสามแนวทางชี้ไปในทิศเดียวกัน แต่มีน้ำหนักต่างกัน รายงาน Cambridge วางกรอบการกำกับดูแลและย้ำสิทธิ์ครูกับผู้เรียน ส่วนโครงการสงขลาเน้นการพัฒนาครูและการสร้างนวัตกรผ่านกิจกรรมที่เชื่อมกับท้องถิ่น ขณะที่การอบรมครู 91 คนเน้นการสร้างสื่อและปรับวิธีสอนผ่าน PW Plus, Active Learning และ GPAS 5 Steps เมื่อวางคู่กันจะเห็นว่าอุปกรณ์กับการอบรมเป็นเพียงจุดเริ่มต้น สิ่งที่ต้องติดตามคือผู้เรียนตรวจสอบคำตอบจาก AI ได้หรือไม่ อธิบายกระบวนการคิดของตนเองได้เพียงใด และยังทำงานได้เมื่อไม่มี AI หรือไม่
ข้อสรุปจึงชัดเจน โรงเรียนไม่ควรเริ่มจากการซื้อหรือกำหนดเครื่องมือ แต่ควรเริ่มจากเป้าหมายการเรียนรู้และเสียงของครู ผู้กำหนดนโยบายต้องจัดแนวทางเรื่องความเป็นส่วนตัว ความเหมาะสมตามวัย และความรับผิดชอบ พร้อมลงทุนพัฒนาทักษะครูอย่างต่อเนื่อง ส่วนครูต้องออกแบบบทเรียนให้ AI ช่วยขยายการเรียนรู้ ไม่ใช่ข้ามขั้นตอนการคิด หากทำได้ การใช้ AI ในห้องเรียนจะไม่ใช่เพียงภาพของเทคโนโลยีใหม่ แต่เป็นการสอนที่ทำให้เด็กคิดเป็นและสร้างสรรค์ได้ด้วยตนเอง






