ศูนย์กลาง AI อาเซียนจะเกิดขึ้นได้ก็ต่อเมื่อคน 3 ล้านคนมีทักษะใหม่
โครงการผลักดันศูนย์กลาง AI อาเซียนคือแผนยุทธศาสตร์ระยะ 5 ปีที่มุ่งสร้างขีดความสามารถด้านปัญญาประดิษฐ์และคลาวด์ทั้งระดับโครงสร้างพื้นฐาน ธุรกิจ และแรงงาน โดยมีเป้าหมายพัฒนาทักษะ AI และคลาวด์ให้คนทำงานและประชาชนจำนวน 3 ล้านคน สร้างระบบนิเวศธุรกิจที่ใช้ AI ในโทรคมนาคม ฟินเทค และค้าปลีก พร้อมวางตำแหน่งประเทศให้เป็นจุดรวมเทคโนโลยี AI ของภูมิภาคอาเซียนเพื่อแข่งขันบทบาทผู้นำด้านเศรษฐกิจดิจิทัล หัวใจของแผนนี้คือความร่วมมือ AWS กับเครือเจริญโภคภัณฑ์ อไรซ์ เวนเจอร์ส และทรู คอร์ปอเรชั่น ที่ประกาศจับมือกันในงาน “Thailand AI National Mission” ภายใต้เป้าหมายผลักดันให้กลุ่มธุรกิจในเครือกลายเป็น AI Lighthouse หรือองค์กรต้นแบบด้าน AI ของภูมิภาค มุมมองของบทความนี้คือ ถ้าเรายังไม่เปลี่ยนโครงสร้างแรงงานและทักษะอย่างจริงจัง การพูดว่าอยากเป็นศูนย์กลาง AI อาเซียนก็จะเป็นแค่สโลแกนสวยหรูที่ไม่มีวันเกิดขึ้นจริง
ทำไมต้องรีบ: ช่องว่างเศรษฐกิจและทักษะดิจิทัลที่ไล่ไม่ทัน
การเร่งพัฒนาทักษะ AI ไม่ใช่ความหรูหราที่จะทำเมื่อไรก็ได้ แต่เป็นเรื่องเอาตัวรอดในโลกเศรษฐกิจใหม่ ข้อมูลชี้ให้เห็นว่าประชากรของเรามากกว่าสิงคโปร์ถึง 12 เท่า แต่รายได้ประชาชาติต่อหัวกลับน้อยกว่าเขาถึง 12 เท่าเช่นกัน จากตัวเลขคาดการณ์ปี 2025 ของ World Bank ช่องว่างนี้สะท้อนว่าการเติบโตที่อาศัยแรงงานราคาถูกและอุตสาหกรรมเดิมไม่เพียงพออีกต่อไป เมื่อมองด้านขีดความสามารถการแข่งขันระดับโลก เราอยู่ในอันดับที่ 26 จาก 60 ประเทศ และคะแนนด้านโครงสร้างพื้นฐานเทคโนโลยีกลับลดลงเพราะด้าน AI ยังตามหลัง ที่น่ากังวลคือข้อมูลจาก ITU ระบุว่ากว่า 74% ของประชาชนยังขาดทักษะดิจิทัลพื้นฐาน ถ้าไม่เร่งอัพสกิลวงกว้าง การแปลงดิจิทัลจะยิ่งเพิ่มความเหลื่อมล้ำ เพราะมีเพียงคนกลุ่มเล็กที่พร้อมใช้และสร้างมูลค่าจาก AI ในขณะที่คนส่วนใหญ่ถูกทิ้งไว้ข้างหลัง แผนพัฒนาทักษะ AI ครั้งนี้จึงเป็นมากกว่านโยบายเทคโนโลยี แต่เป็นนโยบายลดช่องว่างทางเศรษฐกิจ
ความร่วมมือ AWS กับยุทธศาสตร์แถวหน้าของโทรคมนาคม ฟินเทค และค้าปลีก
จุดแข็งของแผน 5 ปีนี้คือไม่ได้หยุดอยู่ที่การอบรมในห้องเรียน แต่ผูกความร่วมมือ AWS เข้ากับการแปลงดิจิทัลจริงในอุตสาหกรรมหลักสามด้านคือ โทรคมนาคม ฟินเทค และค้าปลีก ซึ่งเป็นพื้นที่ที่คนส่วนใหญ่สัมผัสในชีวิตประจำวัน ด้านโทรคมนาคม ทรูตั้งเป้าก้าวสู่การเป็น AI-First Organization ใช้โครงสร้างพื้นฐานคลาวด์ของ AWS เพื่อเพิ่มความยืดหยุ่นและความปลอดภัยของระบบไอที นำ AI มายกระดับบริการลูกค้าให้ตอบสนองได้ฉลาดขึ้น รวมถึงระบบบำรุงรักษาเชิงคาดการณ์และแก้ปัญหาเครือข่ายแบบเรียลไทม์ที่ลดงานเชิงมือมนุษย์ลงอย่างมาก ด้านฟินเทค แอสเซนด์ มันนี่ตั้งเป้าเป็น AI-Native Bank ใช้ AWS ในการประเมินเครดิต กระบวนการให้สินเชื่อ e-KYC และตรวจจับการทุจริต เพื่อขยายโอกาสเข้าถึงบริการทางการเงินให้คนที่ยังถูกระบบดั้งเดิมกันออกไป ด้านค้าปลีก จุดให้บริการกว่า 19,000 แห่งของ 7-Eleven Lotus’s และ Makro จะถูกพลิกโฉมด้วย AI ที่คาดการณ์ความต้องการลูกค้า บริหารซัพพลายเชนบนคลาวด์ และใช้ Computer Vision กับสื่อโฆษณาในร้านแบบอัจฉริยะเพื่อขายสินค้าตรงใจมากขึ้น การแปลงดิจิทัลในแนวดิ่งเช่นนี้ทำให้ทักษะที่คนถูกฝึกสามารถนำไปใช้กับงานจริง ไม่ใช่เพียงใบรับรองบนกระดาษ
พัฒนาทักษะ AI คน 3 ล้านคน: ถ้าไม่ถึงเป้า ศูนย์กลาง AI ก็ไปไม่ถึง
เป้าหมายที่ทะเยอทะยานที่สุดในความร่วมมือครั้งนี้คือการพัฒนาทักษะ AI และคลาวด์ให้คน 3 ล้านคน ซึ่งรวมทั้งพนักงานในเครือซีพีและประชาชนทั่วไป ผ่านหลักสูตรการเรียนรู้ การฝึกอบรมเชิงปฏิบัติ การรับรองทักษะ และโปรแกรมนวัตกรรมที่เปิดโอกาสให้ทดลองนำ AI ไปใช้แก้ปัญหาจริง นี่ไม่ใช่แค่การสอนเครื่องมือ แต่คือการสร้างฐานแรงงานใหม่ที่จะเป็นเชื้อไฟให้เศรษฐกิจดิจิทัลเดินต่อ แนวคิดแข่งกันเป็น AI Nation จึงไม่ได้หมายถึงการตั้งศูนย์ข้อมูลหรือเชิญบริษัทต่างชาติให้มาตั้งสำนักงานอย่างเดียว แต่ต้องผลิตคนที่สามารถออกแบบโมเดลภาษา เขียนระบบ AI และเชื่อมต่อกับห่วงโซ่อุปทานเทคโนโลยีระดับโลกได้ แผนนี้ยังต่อยอดด้วยเวที “AI FOR ALL” การแข่งขัน Generative AI ระดับประเทศเปิดให้คนอายุ 18 ปีขึ้นไปส่งต้นแบบแก้โจทย์ด้านสาธารณสุข เกษตรกรรม และการศึกษา ถ้าทำได้จริง เราจะเริ่มเห็นว่าคนที่เคยเป็นเพียงผู้ใช้เทคโนโลยีเปลี่ยนบทบาทมาเป็นผู้สร้างนวัตกรรม
จากเม็ดเงินลงทุนถึงบทบาทศูนย์กลาง AI อาเซียน: โอกาสและความเสี่ยง
ในฝั่งโครงสร้างพื้นฐาน AWS ยืนยันการลงทุนระยะยาวจนถึงปี 2040 เพื่อรองรับงานด้าน AI และคลาวด์ โดยมีเป้าหมายช่วยสนับสนุนการเติบโตของผลิตภัณฑ์มวลรวมในประเทศและการจ้างงาน เมื่อประกอบกับยุทธศาสตร์สร้างระบบนิเวศสตาร์ตอัป AI ดึงดูดทาเลนต์จากทั่วโลก และตั้งบทบาทเป็น Regional Tech Hub ที่รองรับศูนย์ข้อมูลพลังงานสะอาด แผนนี้จึงชัดเจนว่าต้องการยกระดับบทบาทศูนย์กลาง AI อาเซียน ไม่ใช่แค่ในระดับโครงสร้างพื้นฐาน แต่รวมถึงคนและธุรกิจด้วย อย่างไรก็ตาม โอกาสย่อมมาพร้อมความเสี่ยง ถ้าแผนพัฒนาทักษะ AI ไม่สามารถกระจายไปถึงคนที่อยู่นอกเมืองใหญ่ การแปลงดิจิทัลอาจยิ่งทำให้ความเหลื่อมล้ำลึกขึ้น อีกด้านหนึ่ง การพึ่งพาคลาวด์และโมเดลจากผู้เล่นรายใหญ่เพียงไม่กี่รายก็เปิดคำถามเรื่องอธิปไตยด้านข้อมูลและอำนาจต่อรองของธุรกิจท้องถิ่น ในมุมมองเชิงนโยบาย ประโยคที่ควรถูกถามซ้ำคือ แผนนี้จะช่วยให้คนตัวเล็กกลายเป็นผู้สร้างมูลค่า AI หรือแค่กลายเป็นผู้ใช้บริการที่ฉลาดขึ้นจากบริษัทใหญ่ การเดินหน้าไปสู่ศูนย์กลาง AI อาเซียนจึงต้องจับตาทั้งตัวเลขการลงทุนและเสียงของแรงงานที่กำลังถูกแปลงบทบาทไปพร้อมกัน
