รางวัลชี้ว่า AI เพื่อความเท่าเทียมต้องเปิดทางให้คนลงมือทำ
AI เพื่อความเท่าเทียม คือการใช้ปัญญาประดิษฐ์เพื่อขยายโอกาสให้คนทุกเพศได้เรียนรู้ ทำงาน และสร้างนวัตกรรม โดยองค์กรต้องออกแบบการเข้าถึงและพัฒนาทักษะควบคู่กับการนำเทคโนโลยีมาใช้ ไม่ใช่เพียงติดตั้งเครื่องมือให้ทันกระแส ในงาน UN Women 2026 Thailand WEPs Awards ศรินทร์รา วงศ์ศุภลักษณ์ ผู้บริหารด้านทรัพยากรบุคคลของทรู คอร์ปอเรชั่น ได้รับรางวัลชนะเลิศสาขา Technology and AI for Gender Equality จากผลงาน AI for All ขณะที่โนวีทัซส์ได้รับรางวัลรองชนะเลิศอันดับ 1 ในสาขา Tech and AI for Gender Equality ความต่างของผลงานทั้งคู่มีนัยสำคัญ: ทรูมุ่งเปลี่ยนโอกาสภายในองค์กร ส่วนโนวีทัซส์ใช้ AI หนุนระบบการศึกษา รางวัล UN Women จึงมีคุณค่าไม่ใช่แค่การยกย่องผู้ชนะ แต่ยังทำให้เห็นว่าองค์กรมีบทบาทกำหนดว่าใครจะเข้าถึงทักษะและอำนาจในการสร้างเทคโนโลยี

ทรูเริ่มจากการทำให้ผู้หญิงเติบโตในองค์กร
จุดแข็งของ AI for All คือการเปิดเส้นทางเรียนรู้ตามระดับความพร้อม ตั้งแต่ AI Citizen และ AI User ไปจนถึง AI Builder โดยไม่จำกัดเพศหรือสายงาน แนวทางนี้สำคัญเพราะความเท่าเทียมไม่ได้เกิดจากการเชิญผู้หญิงมาใช้เครื่องมือเท่านั้น แต่ต้องเปิดทางให้พวกเธอพัฒนาจากผู้ใช้ไปสู่ผู้สร้างนวัตกรรมด้วย ข้อมูลปี 2569 ระบุว่าพนักงานทรูเรียนรู้ด้าน AI สำเร็จ 93% และผู้เรียน 56% เป็นผู้หญิง โดยผู้หญิงกลุ่มนี้มีอัตราเรียนจบ 94% ส่วนกิจกรรม AI Practice Day มีผู้หญิงเข้าร่วม 62% ของผู้เข้าร่วมทั้งหมด ตัวเลขเหล่านี้บอกว่าการจัดการเรียนรู้ให้เข้าถึงได้ช่วยให้ผู้หญิงมีส่วนร่วมจริง แต่สัดส่วนผู้หญิงในระดับ AI Builder ยังอยู่ที่ 37% จึงเป็นโจทย์ต่อไปว่าทรูจะช่วยให้การเรียนรู้แปรเป็นโอกาสในบทบาทพัฒนานวัตกรรมและความก้าวหน้าในงานได้มากเพียงใด

โนวีทัซส์ขยายผลจากครูไปถึงนักเรียน
โนวีทัซส์เลือกขับเคลื่อนผ่าน AI for Teachers โดยพัฒนาทักษะครูให้ใช้ AI อย่างมีจริยธรรมและมีมนุษย์เป็นศูนย์กลาง เป้าหมายนี้ไม่ได้มุ่งแทนครู แต่ใช้เทคโนโลยีช่วยลดงานและเพิ่มเวลาให้กับการสอน ผลงานผ่านเกณฑ์การอบรมมีครู 160,507 คน ครอบคลุม 77 จังหวัด โดย 63% เป็นผู้หญิง และขยายโอกาสการเรียนรู้ไปสู่นักเรียน 3,326,065 คน ผลกระทบในชีวิตการทำงานก็จับต้องได้: แบบสำรวจของโครงการพบว่าครูที่ใช้ AI ประหยัดเวลาเฉลี่ย 4 ชั่วโมงต่อสัปดาห์ เมื่อเทียบกับทรูซึ่งเน้นสร้างทักษะให้พนักงานทั่วองค์กร โนวีทัซส์ใช้ครูเป็นตัวคูณส่งต่อความรู้ไปยังผู้เรียน ความแตกต่างนี้ทำให้ AI เพื่อผู้หญิงไม่ได้จำกัดอยู่กับการฝึกอบรมพนักงานหญิงโดยตรง แต่รวมถึงการเสริมกำลังให้บุคลากรการศึกษาหญิงมีเครื่องมือและเวลาเพื่อทำงานได้ดีขึ้น อย่างไรก็ตาม การวัดผลระยะยาวควรดูด้วยว่าทักษะที่เพิ่มขึ้นนำไปสู่ความก้าวหน้าและอำนาจตัดสินใจมากขึ้นหรือไม่

บททดสอบต่อไปคือเปลี่ยนทักษะให้เป็นอำนาจและโอกาส
ทั้งสองแนวทางยืนยันว่าเทคโนโลยีเพียงลำพังไม่รับประกันความเสมอภาค องค์กรต้องจัดระบบให้คนได้เรียนรู้ ทดลอง และนำทักษะไปใช้จริง พร้อมตรวจดูว่าใครยังเข้าไม่ถึงโอกาส ทรูขยายแนวทางสู่ภายนอกผ่าน AI for All Thais ร่วมกับภาคีด้านการศึกษา โดยตั้งเป้าพัฒนาทักษะ AI ให้คนไทย 12 ล้านคนภายในปี 2573 ส่วนโนวีทัซส์ระบุว่าจะเดินหน้าส่งเสริมความเท่าเทียมในสถานที่ทำงาน ตลาด และชุมชนต่อไป ข้อสรุปจึงไม่ใช่ว่ารางวัลพิสูจน์ว่าปัญหาความเหลื่อมล้ำจบแล้ว แต่เป็นสัญญาณว่าการพัฒนาคนควรถูกนับเป็นส่วนหนึ่งของกลยุทธ์ AI อย่างจริงจัง สำหรับผู้หญิงกับเทคโนโลยี ความก้าวหน้าที่ควรวัดไม่ใช่แค่จำนวนผู้เข้าอบรม หากรวมถึงการได้สร้างผลงาน การเข้าถึงบทบาทผู้นำ และโอกาสทางเศรษฐกิจด้วย เมื่อองค์กรทำให้เส้นทางเหล่านี้เปิดกว้าง AI จึงจะเป็นแรงส่งความเท่าเทียม ไม่ใช่เพียงเครื่องมือเพิ่มประสิทธิภาพ






