AHKIA คืออะไร และเหตุใดจึงเป็นหมุดหมายใหม่ของการลงทุนอาเซียน
ความตกลงด้านการลงทุนอาเซียน–ฮ่องกง หรือ AHKIA ฮ่องกง คือกรอบความร่วมมือเพื่อคุ้มครอง ส่งเสริม และอำนวยความสะดวกการลงทุนระหว่างอาเซียนกับฮ่องกง เน้นการสร้างกฎกติกาที่ชัดเจน โปร่งใส และเป็นมิตรต่อนักลงทุน เพื่อให้การลงทุนเคลื่อนย้ายข้ามพรมแดนได้ง่ายขึ้น เชื่อมโยงห่วงโซ่อุปทานภูมิภาค และเปิดทางสู่การพัฒนาเทคโนโลยีและอุตสาหกรรมที่ลึกกว่าการค้าสินค้าทั่วไป วันที่ 22 กันยายน 2569 รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงพาณิชย์เปิดเผยว่า อาเซียนและฮ่องกงบรรลุการจัดทำพิธีสารฉบับที่หนึ่งเพื่อแก้ไขและเติมเต็มความตกลง AHKIA ด้านการเปิดตลาดลงทุนแล้ว โดยมีการลงนามในที่ประชุมรัฐมนตรีเศรษฐกิจอาเซียน–ฮ่องกง ครั้งที่ 10 ณ กรุงมะนิลา และหนึ่งในประเทศสมาชิกรับบทผู้ประสานงานของความตกลงนี้ จุดเปลี่ยนสำคัญไม่ใช่แค่การเพิ่มความสะดวกของทุน แต่คือการออกแบบการลงทุนให้ตอบโจทย์โครงสร้างเศรษฐกิจภูมิภาคในระยะยาว
บทบาทผู้ประสานงานของไทยใน AHKIA กับโอกาสยกระดับอุตสาหกรรม
การที่ไทยรับบทประเทศผู้ประสานงานของ AHKIA ไม่ใช่เพียงงานด้านเอกสาร หากสะท้อนตำแหน่งใหม่ในภูมิทัศน์การลงทุนอาเซียน การผลักดันพิธีสารฉบับใหม่สำเร็จ เปิดทางให้ภูมิภาครับการลงทุนที่มีคุณภาพในสาขาที่สอดคล้องกับศักยภาพแต่ละประเทศ โดยเฉพาะอุตสาหกรรมที่ฮ่องกงมีความเชี่ยวชาญอย่างยานยนต์ ชิ้นส่วนและอุปกรณ์ยานยนต์ และแผ่นวงจรพิมพ์ PCB เพื่อเชื่อมโยงผู้ประกอบการกับห่วงโซ่อุปทานโลกและเพิ่มขีดความสามารถการแข่งขันของภาคอุตสาหกรรม จุดที่น่าจับตาคือข้อผูกพันเปิดตลาดลงทุนถูกออกแบบให้ไม่กระทบสิทธิของรัฐในการกำกับดูแลนโยบาย และไม่ต้องแก้กฎหมายภายในเพิ่มเติม นี่คือการส่งสัญญาณว่าสามารถเปิดรับทุนและเทคโนโลยีต่างชาติ ขณะเดียวกันยังรักษาพื้นที่อำนาจรัฐในการบริหารความเสี่ยงและวางยุทธศาสตร์อุตสาหกรรม หากใช้โอกาสนี้เชื่อมต่อโครงการขนาดใหญ่เช่น Belt and Road ได้สำเร็จ ภาคธุรกิจไทยจะมีสะพานลงทุนไปสู่เศรษฐกิจภูมิภาคและตลาดจีนอย่างมีระบบมากขึ้น
การแข่งขันลงทุนในอาเซียน กำลังเปลี่ยนจากปริมาณสู่คุณภาพ
ภาพใหญ่ของการลงทุนอาเซียนวันนี้คือการแข่งขันลงทุนที่เข้มข้นขึ้น ทั้งเพื่อดึงดูดการลงทุนโดยตรงจากต่างประเทศ FDI และสร้างฐานทุนภายในประเทศ การคาดการณ์ของสำนักงานสถิติอาเซียนระบุว่า ในปี 2025 FDI ในอาเซียนจะสูงถึงประมาณ 246 พันล้านดอลลาร์สหรัฐ โดยสิงคโปร์รับส่วนแบ่งถึง 61.5% ตามด้วยเวียดนาม 9% อินโดนีเซีย 8.7% ไทย 7.8% และมาเลเซีย 6.3% ซึ่งสะท้อนว่าโครงสร้างการลงทุนยังกระจุกตัวอยู่ในไม่กี่ประเทศ คำถามเชิงยุทธศาสตร์จึงไม่ใช่แค่ใครดึง FDI ได้มากที่สุด แต่ใครเปลี่ยนทุนเหล่านี้ให้กลายเป็นศักยภาพภายในประเทศได้จริง ผู้สังเกตการณ์ชี้ว่า ความสำเร็จในการดึงดูดบริษัทข้ามชาติไม่สามารถทดแทนการพัฒนาธุรกิจในประเทศที่แข็งแรงได้ และการพึ่งพาเครือข่ายการผลิตข้ามชาติทำให้เศรษฐกิจเสี่ยงต่อการตัดสินใจจากต่างประเทศมากขึ้น AHKIA จึงจะมีคุณค่าเต็มที่ก็ต่อเมื่อใช้เป็นเครื่องมือเชื่อม FDI เข้ากับการลงทุนโดยตรงภายในประเทศ DDI และการลงทุนภายในอาเซียนที่เกื้อหนุนกัน
เทคโนโลยีและการยกระดับอุตสาหกรรมคือสนามใหม่ของเศรษฐกิจภูมิภาค
ภายใต้กรอบใหม่ของการลงทุนอาเซียน จุดเน้นกำลังขยับจากการสร้างงานราคาถูก ไปสู่การสร้างงานที่มีคุณภาพสูงและทักษะที่พัฒนาต่อได้ ผู้เชี่ยวชาญด้านนโยบายชี้ว่า การลงทุนไม่ได้วัดจากจำนวนตำแหน่งงานเพียงอย่างเดียว แต่ต้องดูว่าคนงานได้รับทักษะอะไร และเศรษฐกิจสามารถขยับไปสู่การผลิตขั้นสูงอย่างไร กรอบอย่าง AHKIA ที่มุ่งรับการลงทุนด้านยานยนต์ชิ้นส่วนและ PCB จึงเป็นจุดตั้งต้นสำคัญของการถ่ายโอนเทคโนโลยีและการยกระดับอุตสาหกรรม อย่างไรก็ตาม การจะเปลี่ยนทุนเป็นเทคโนโลยีในประเทศ จำเป็นต้องมีนโยบายเสริมรอบด้าน ตั้งแต่การพัฒนาผู้จัดจำหน่าย การฝึกอบรมบุคลากร การวิจัยและพัฒนา R&D และการเชื่อมความร่วมมือระหว่างธุรกิจ มหาวิทยาลัย และพันธมิตรต่างๆ พร้อมกัน รวมถึงการปรับนโยบายการจ้างงานให้สอดคล้องกับการขยายภาคการผลิตขั้นสูงและบริการสนับสนุน หากปล่อยให้ทุนต่างชาติเดินนำโดยไม่มีการลงทุนภายในประเทศตามไป เศรษฐกิจภูมิภาคจะยังติดอยู่ในห่วงโซ่คุณค่าชั้นล่าง แม้ตัวเลข FDI จะสูงก็ตาม
สรุป: จากกรอบการลงทุนสู่ยุทธศาสตร์สร้างฐานทุนของภูมิภาค
เมื่อมองภาพรวม AHKIA ฮ่องกง ไม่ใช่เพียงข้อตกลงทางเทคนิค แต่คือสัญญาณว่าการลงทุนอาเซียนกำลังก้าวเข้าสู่ยุคใหม่ที่เน้นการออกแบบกระแสทุนให้สอดคล้องกับเป้าหมายเทคโนโลยีและอุตสาหกรรม การที่กรอบนี้ช่วยสร้างสภาพแวดล้อมการลงทุนที่โปร่งใส ลดอุปสรรคทางการค้า และเปิดโอกาสให้ภาคธุรกิจเชื่อมโยงกับเศรษฐกิจภูมิภาคมากขึ้น ทำให้มันกลายเป็นเวทีสำคัญของการแข่งขันลงทุนเชิงยุทธศาสตร์ โจทย์ต่อไปของภูมิภาคไม่ใช่ดึง FDI ให้มากขึ้นอย่างเดียว แต่คือการจัดทิศทางให้ FDI DDI และการลงทุนภายในอาเซียนทำงานเสริมกัน เพื่อสร้างเครือข่ายการผลิตและบริการที่เป็นของธุรกิจภูมิภาคเอง หากใช้ AHKIA เป็นฐานในการเชื่อมทุน เทคโนโลยี และความร่วมมือเชิงนโยบายอย่างตั้งใจ การแข่งขันลงทุนที่เคยวัดกันด้วยตัวเลขเม็ดเงิน อาจถูกแทนที่ด้วยการแข่งขันสร้างความแข็งแรงของเศรษฐกิจภูมิภาคในระดับโครงสร้าง ซึ่งในระยะยาวจะสำคัญกว่าตัวเลข FDI ปีต่อปีมาก
