ยกระดับสนามบินภูมิภาค พลิกเป็นศูนย์กลางการเดินทางและท่องเที่ยว

สนามบินภูมิภาคยุคใหม่ ไม่ใช่แค่จุดขึ้นลงเครื่องบินอีกต่อไป

สนามบินภูมิภาค คือท่าอากาศยานที่ตั้งอยู่ในจังหวัดนอกเมืองใหญ่ ทำหน้าที่รองรับผู้โดยสาร เชื่อมต่อเส้นทางบินภายในและระหว่างภูมิภาค พร้อมเป็นจุดเชื่อมระบบขนส่งท่องเที่ยว และประตูสู่เศรษฐกิจท้องถิ่น ทั้งด้านการเดินทาง การค้า และการเชื่อมต่อไปยังประเทศเพื่อนบ้านในระดับอนุภูมิภาคลุ่มน้ำโขง ให้การเดินทางของประชาชน นักท่องเที่ยว และนักลงทุนไหลเวียนได้สะดวกและต่อเนื่องมากขึ้น แนวคิดสำคัญวันนี้คือการพลิกสนามบินภูมิภาคให้เป็นศูนย์กลางการเดินทางครบวงจร ไม่ใช่เพียงโครงสร้างพื้นฐานด้านอากาศยาน แต่เป็นโครงสร้างเชิงยุทธศาสตร์ที่พาเงินท่องเที่ยว กระจายจากศูนย์กลางไปสู่เมืองรอง และชุมชนรอบสนามบินอย่างเป็นระบบ นโยบายนี้มีน้ำหนักทางการเมืองชัดเจน เพราะกระทรวงคมนาคมประกาศเดินหน้าภายใต้กรอบ “Airport for Regional Development” ที่มุ่งให้สนามบินเป็นประตูเชื่อมประชาชน เมือง แหล่งท่องเที่ยว พื้นที่เศรษฐกิจ และประเทศเพื่อนบ้าน

Airport for Regional Development เปลี่ยนสนามบินเป็นศูนย์กลางระบบขนส่งท่องเที่ยว

หัวใจของนโยบาย Airport for Regional Development คือการฝังสนามบินภูมิภาคเข้าไปในระบบขนส่งของเมืองอย่างแท้จริง ผู้โดยสารต้องเดินทางต่อจากสนามบินไปถึงตัวเมือง สถานีขนส่ง สถานีรถไฟ และแหล่งท่องเที่ยวได้อย่างไร้รอยต่อ ด้วยค่าใช้จ่ายที่เหมาะสมและปลอดภัยตามที่ฝ่ายนโยบายย้ำ นี่คือการออกแบบระบบขนส่งท่องเที่ยวให้สนามบินเป็นจุดเริ่มต้นของการเดินทาง ไม่ใช่ตอนจบของทริป ในเชิงโครงสร้าง กรมท่าอากาศยานถูกสั่งให้สำรวจศักยภาพแต่ละสนามบิน โดยดูปริมาณผู้โดยสาร สภาพการจราจร ระบบขนส่งที่มีอยู่ และแผนพัฒนาจังหวัด เพื่อจัดรูปแบบพื้นที่เชื่อมต่อให้สอดคล้องบริบทสนามบินแต่ละแห่ง จุดจอดรถโดยสาร จุดบริการรถรับจ้างผ่านแอป เส้นทางเข้าออกหน้าอาคาร และป้ายเส้นทางกับตารางเวลาไม่ใช่รายละเอียดเล็กๆ แต่เป็นองค์ประกอบที่ตัดสินว่าระบบเชื่อมต่อจะใช้งานจริงได้หรือไม่ หากทำได้ดี สนามบินภูมิภาคจะกลายเป็นศูนย์กลางเดินทางที่มีชีวิต ไม่ใช่อาคารรอเครื่องบินอย่างเดียว

เชื่อมต่อเส้นทางบินและถนน อุดรธานี–เวียงจันทน์เป็นตัวอย่างที่น่าจับตา

เมื่อพูดถึงการเชื่อมต่อเส้นทางบินกับรถโดยสารอย่างมีประสิทธิภาพ ท่าอากาศยานอุดรธานีคือกรณีศึกษาที่เห็นภาพชัด ล่าสุดมีการเปิดบริการรถโดยสารระหว่างประเทศ เส้นทางอุดรธานี–ท่าอากาศยานอุดรธานี–นครหลวงเวียงจันทน์ ตั้งแต่วันที่ 9 กันยายน 2569 เส้นทางนี้ทำให้ผู้โดยสารเชื่อมจากเที่ยวบินไปสู่เมืองหลวงของประเทศเพื่อนบ้านได้ทันที โดยไม่ต้องย้อนเข้าเมืองเพื่อเปลี่ยนรถ เป็นภาพ “ระบบขนส่งท่องเที่ยว” ที่ประกอบเข้าด้วยกันระหว่างอากาศและถนน โครงสร้างเช่นนี้เพิ่มบทบาทของสนามบินอุดรธานีจากสนามบินจังหวัดธรรมดา กลายเป็นประตูสู่อนุภูมิภาคลุ่มน้ำโขง สนับสนุนทั้งการท่องเที่ยว การค้า และการลงทุนระหว่างประชาชนสองฝั่ง ที่สำคัญคือมันทำให้เห็นว่าการออกแบบพื้นที่และการจัดเส้นทางรถโดยสารในสนามบิน สามารถเปลี่ยนสนามบินภูมิภาคให้เป็นจุดเชื่อมโยงเศรษฐกิจระดับภูมิภาคได้ โดยไม่ต้องรอให้เครื่องบินบินข้ามแดนเองเสมอไป

Seaplane เปิดมิติใหม่ของสนามบินภูมิภาคและเกาะท่องเที่ยว

ขณะที่สนามบินบนบกกำลังถูกยกระดับ กระทรวงคมนาคมก็กำลังทดลองอีกมิติหนึ่งที่น่าสนใจ คือการผลักดัน Seaplane หรืออากาศยานขึ้นลงบนผิวน้ำ ให้เป็นทางเลือกใหม่ของระบบคมนาคมขนส่งทางอากาศ นายภัทรพงศ์ ภัทรประสิทธิ์ ในฐานะรัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงคมนาคมและประธานคณะกรรมการบูรณาการเชิงยุทธศาสตร์เพื่อขับเคลื่อน Seaplane ได้ลงพื้นที่หารือหน่วยงานจังหวัดสตูล เพื่อศึกษาความเป็นไปได้ของการใช้ Seaplane ในสตูลและภาคใต้ สตูลถูกเลือกเพราะมีศักยภาพด้านการท่องเที่ยวทางทะเลและหมู่เกาะกระจายตัวจำนวนมาก เช่น เกาะหลีเป๊ะ อุทยานแห่งชาติตะรุเตา และหมู่เกาะอาดัง–ราวี จุดสำคัญคือ Seaplane จะเชื่อมพื้นที่เหล่านี้เข้ากับสนามบินหาดใหญ่และตรัง ทำให้ระบบเชื่อมต่อเส้นทางบินกับพื้นที่ท่องเที่ยวชายฝั่งและหมู่เกาะกระชับขึ้น ช่วยให้สนามบินภูมิภาคใกล้เคียงกลายเป็นฐานการเดินทางสู่ทะเลแทนที่จะเป็นจุดสิ้นสุด การออกแบบเช่นนี้คือการใช้อากาศยานเป็นสะพานเชื่อมเศรษฐกิจท้องถิ่นกับโครงสร้างการบินระดับภูมิภาค

จากภูเก็ต–กระบี่สู่ศูนย์กลางการบินระดับภูมิภาค เป้าหมายแข่งขันบนเวทีโลก

การผลักดัน Seaplane ไม่ได้เกิดขึ้นอย่างกระจัดกระจาย แต่มีการศึกษามาอย่างต่อเนื่องตั้งแต่ปี 2566 และต้นปี 2567 หน่วยงานด้านวิทยุการบินร่วมกับสำนักงานการบินพลเรือนจัดสัมมนา “First Seaplane Operations Toward Thailand’s Aviation Hub” เพื่อเตรียมความพร้อมทั้งด้านจราจรทางอากาศ ห้วงอากาศ เส้นทางบิน วิธีปฏิบัติการบิน ระบบสื่อสาร และการติดตามอากาศยาน หน่วยงานเดียวกันยืนยันว่าพร้อมให้บริการจราจรทางอากาศสำหรับ Seaplane ในพื้นที่กระบี่ ภูเก็ต สตูล ตรัง และปัตตานี โดยคาดว่าเอกชนจะเริ่มให้บริการในกระบี่และภูเก็ตได้ภายในปลายปี 2569 คำประกาศสำคัญที่สะท้อนเป้าหมายเชิงยุทธศาสตร์คือ การผลักดันให้โครงสร้างเหล่านี้ช่วยสร้างมูลค่าเพิ่มทางเศรษฐกิจและยกระดับขีดความสามารถในการแข่งขันของประเทศ ผลักดันสู่การเป็นศูนย์กลางทางการบินของภูมิภาค และยกระดับอุตสาหกรรมการบินสู่มาตรฐานระดับโลก หากสนามบินภูมิภาคและศูนย์ขนส่งผู้โดยสารกระบี่ รวมถึงโครงข่าย Seaplane ทำงานประสานกันได้จริง จะเป็นก้าวที่ท้าทายเครือข่ายการบินของประเทศเพื่อนบ้านอย่างตรงไปตรงมา