ขึ้นภาษีรถนำเข้าเพื่อเปลี่ยนแรงจูงใจ
ภาษีสรรพสามิตรถ EV นำเข้าคือภาษีที่รัฐเรียกเก็บกับรถยนต์ไฟฟ้าแบตเตอรี่ซึ่งนำเข้ามาทั้งคัน และการปรับอัตราครั้งนี้ทำให้รถกลุ่มดังกล่าวต้องเผชิญต้นทุนทางภาษีสูงขึ้นเมื่อเทียบกับรถที่ผลิตในประเทศ ไทยประกาศปรับภาษีจาก 10% เป็น 35% โดยมีผลตั้งแต่ 1 มกราคม 2570 ประเด็นนี้ไม่ใช่แค่การทำให้รถนำเข้าแพงขึ้น แต่เป็นการส่งสัญญาณว่าการขายรถในตลาดไทยควรเชื่อมโยงกับการลงทุนและการผลิตในประเทศมากกว่าเดิม
เหตุผลของนโยบายคือชดเชยความได้เปรียบด้านภาษีนำเข้าเดิม และลดความเสียเปรียบของผู้ประกอบการที่ตั้งโรงงานในประเทศ รัฐบาลต้องการให้มาตรการภาษีดึงเงินลงทุน เพิ่มกำลังผลิตและโอกาสส่งออก พร้อมรักษาความสามารถแข่งขันของอุตสาหกรรมยานยนต์ในระยะยาว ทิศทางนี้มีน้ำหนักทางเศรษฐกิจ แต่จะได้ผลก็ต่อเมื่อการลงทุนเกิดขึ้นจริง ไม่ใช่เพียงย้ายขั้นตอนประกอบบางส่วนมาไว้ในประเทศ
ฐานผลิตต้องส่งต่อประโยชน์ถึงผู้ผลิตชิ้นส่วน
แรงกดดันจากภาษีอาจเร่งให้ค่ายรถเลือกประกอบรถในประเทศ หรือปรับแผนลงทุนเพื่อให้แข่งขันได้ อย่างไรก็ตาม การมีโรงงานเพียงอย่างเดียวยังไม่พอ หากชิ้นส่วนสำคัญและมูลค่าเพิ่มส่วนใหญ่ยังมาจากต่างประเทศ นโยบายจึงใช้สัดส่วนชิ้นส่วนภายในประเทศเป็นเงื่อนไขประกอบการพิจารณาภาษี โดยยิ่งใช้ชิ้นส่วนในประเทศมาก อัตราภาษีก็มีโอกาสลดลง
เรื่องนี้สำคัญต่อผู้ผลิตชิ้นส่วนขนาดกลางและเล็ก รวมถึงแรงงานที่ต้องเปลี่ยนผ่านจากรถเครื่องยนต์สันดาปสู่รถไฟฟ้า เพราะรถสันดาปใช้ชิ้นส่วนราว 20,000–30,000 ชิ้น ขณะที่รถไฟฟ้ามีชิ้นส่วนเหลือเพียงหลักพันตามข้อมูลที่รัฐมนตรีอุตสาหกรรมระบุ ฐานผลิตรถไฟฟ้าที่สร้างประโยชน์แก่เศรษฐกิจจึงต้องทำให้ผู้ผลิตในประเทศเข้าไปอยู่ในห่วงโซ่อุปทานได้จริง ไม่ใช่นับเฉพาะจำนวนรถที่ประกอบเสร็จ
ค่ายจีนและญี่ปุ่นต้องเลือกจังหวะลงทุน
ค่ายรถจีนและญี่ปุ่นกำลังทบทวนแผนรับภาษีใหม่ โดยผู้ประกอบการที่เตรียมประกอบรถในประเทศมีแนวโน้มเร่งเดินหน้า ส่วนแบรนด์ที่พึ่งการนำเข้าทั้งคันอาจแข่งขันได้ยากขึ้น ค่ายรถไฟฟ้าจีนบางรายที่มีฐานประกอบในไทยเห็นด้วยกับทิศทางนี้ และมีบริษัทที่เปิดเผยแผนศึกษาการประกอบรถในประเทศ ตั้งแต่การเตรียมสายการผลิตไปจนถึงการกำหนดกำลังผลิตระยะแรก
แต่ไม่ควรตีความว่าภาษีที่สูงขึ้นจะทำให้ทุกค่ายลงทุนทันที เพราะการตัดสินใจยังขึ้นกับยอดขาย แผนของบริษัทแม่ และความชัดเจนเรื่องโควตานำเข้า บริษัทที่ขายรถนำเข้าอย่างเดียวมีความเสี่ยงสูงสุด ขณะที่ค่ายที่ผลิตในประเทศแล้วอาจได้เปรียบจากอัตราภาษีที่ต่ำกว่า และค่ายที่มีโรงงานแต่ยังนำเข้าบางรุ่นก็ต้องประเมินแผนเพิ่มกำลังผลิตอีกครั้ง การเปลี่ยนผ่านจึงอาจนำทั้งการลงทุนและการถอนตัวออกจากตลาด ไม่ใช่มีแต่การตั้งโรงงานใหม่
ผู้ซื้อควรดูทั้งราคา รุ่น และแผนจำหน่าย
ผู้ซื้อควรระวังการสรุปว่ารถทุกคันจะแพงขึ้นเท่ากัน ศูนย์วิจัยกสิกรไทยประเมินว่าราคาขายรถไฟฟ้านำเข้าในปีหน้ามีโอกาสเพิ่มขึ้นเฉลี่ยราว 25% ผลจริงย่อมต่างกันตามแหล่งผลิต โครงสร้างภาษีของแต่ละรุ่น และการตัดสินใจของค่ายรถ ส่วนรถที่ผลิตในประเทศได้รับผลกระทบน้อยกว่า และอาจเผชิญการแข่งขันด้านราคาจากแบรนด์ที่นำเข้าซึ่งมีต้นทุนสูงขึ้น
ก่อนตัดสินใจซื้อ ควรตรวจสอบให้ชัดว่ารุ่นที่สนใจนำเข้าทั้งคันหรือประกอบในประเทศ มีแผนจำหน่ายต่อหลังวันเริ่มใช้ภาษีหรือไม่ และบริษัทมีแนวทางดูแลรถระยะยาวอย่างไร แหล่งข่าวในอุตสาหกรรมคาดว่าค่ายรถอาจเร่งนำเข้ารถมาสต๊อกเพื่อใช้อัตราเดิมก่อนการเปลี่ยนแปลง ทำให้ช่วงปลายปีตลาดมีความคึกคัก อย่างไรก็ดี ผู้ซื้อไม่ควรให้ส่วนลดระยะสั้นเป็นเหตุผลเดียวในการเลือก เพราะความต่อเนื่องของรุ่นและบริการหลังการขายก็สำคัญ
บทสรุป: ภาษีจะได้ผลเมื่อการผลิตสร้างมูลค่าในประเทศ
การขึ้นภาษีรถ EV นำเข้าเป็นเครื่องมือผลักให้ค่ายรถพิจารณาฐานผลิตในประเทศ และเปิดโอกาสให้ผู้ผลิตชิ้นส่วนกับแรงงานร่วมอยู่ในอุตสาหกรรมใหม่ แต่ความสำเร็จไม่ได้วัดจากจำนวนโรงงานอย่างเดียว ต้องดูด้วยว่าชิ้นส่วนในประเทศมีบทบาทจริงเพียงใด และการลงทุนสร้างงานกับกำลังผลิตต่อเนื่องหรือไม่
สิ่งที่ต้องติดตามต่อคือเกณฑ์ Local Content และความชัดเจนของโควตานำเข้า ซึ่งยังมีผลต่อขนาดและจังหวะการลงทุนของค่ายรถ สำหรับผู้ซื้อ คำถามสำคัญไม่ใช่เพียงรถรุ่นใดจะขึ้นราคา แต่คือรุ่นที่ต้องการจะยังมีขายหรือไม่ และผลิตจากที่ใด เมื่อข้อมูลเหล่านี้ชัดขึ้น จึงค่อยเปรียบเทียบราคาและตัวเลือกได้รอบคอบกว่าเดิม






