ภาษีใหม่คือแรงจูงใจให้ผลิต ไม่ใช่แค่ขึ้นต้นทุน
ภาษีรถ EV คือภาษีสรรพสามิตที่รัฐจัดเก็บจากรถยนต์ไฟฟ้า โดยอัตราสำหรับรถนำเข้าสำเร็จรูปทั้งคันกำลังปรับขึ้นเพื่อจูงใจให้ค่ายรถย้ายจากการนำเข้ามาจำหน่าย ไปสู่การลงทุนและผลิตในประเทศ นี่คือแก่นของมติรัฐบาลที่เห็นชอบให้รถยนต์ไฟฟ้าแบตเตอรี่และรถยนต์ไฟฟ้าแบบขยายระยะทางนำเข้าทั้งคันเสียภาษี 35% มีผลตั้งแต่ 1 มกราคม 2570 เป็นต้นไป โดย BEV ปรับจาก 10% และ REV ปรับจาก 15% การให้เวลาถึงวันเริ่มใช้มาตรการยังเปิดช่องให้ผู้ซื้อและผู้ประกอบการวางแผน ไม่ใช่การเปลี่ยนกติกาแบบฉับพลัน[
เหตุผลของการขึ้นภาษีไม่ได้อยู่ที่การปกป้องค่ายรถรายใดรายหนึ่ง แต่เป็นการปรับมาตรการหลังโครงการ EV 3.0 และ EV 3.5 ช่วยกระตุ้นตลาดและดึงผู้ผลิตต่างชาติมาตั้งโรงงานแล้ว 8 แห่ง ทว่ารถนำเข้ายังครองตลาดสูง ในช่วงมกราคมถึงกันยายน 2569 รถไฟฟ้าจดทะเบียนประมาณ 188,000 คัน โดยราว 63% เป็นรถนำเข้า เทียบกับรถที่ผลิตในประเทศราว 33% เมื่อภาษีนำเข้า EV เพิ่มเป็น 35% รวมภาษีอื่น ภาระภาษีรถนำเข้าทั้งคันอาจอยู่ที่ประมาณ 49% จึงทำให้รถที่ผลิตในประเทศแข่งขันด้านราคาได้ดีขึ้น แต่ผลต่อราคาขายจริงยังขึ้นกับต้นทุนและการตัดสินใจของแต่ละค่าย

สัญญาณลงทุนมีแล้ว แต่โรงงานต้องเชื่อมกับผู้ผลิตไทย
มีค่ายรถรายใหม่มากกว่า 10 รายจากจีน ยุโรป และญี่ปุ่น ติดต่อหารือกับหน่วยงานรัฐเรื่องภาษี เงื่อนไขชิ้นส่วนในประเทศ และสิทธิประโยชน์ตามเกณฑ์ที่กำหนด[ ตัวเลขนี้เป็นสัญญาณว่ากติกาใหม่ทำให้การลงทุนโรงงาน EV ในประเทศน่าสนใจขึ้น แต่การเจรจายังไม่เท่ากับประกาศลงทุนหรือเริ่มก่อสร้าง รัฐบาลยืนยันว่าจะไม่มีสิทธิพิเศษทางภาษีนอกเหนือจากกรอบใหม่ จึงต้องแข่งขันด้วยความชัดเจนของกติกา ความพร้อมของแรงงาน และห่วงโซ่อุปทาน มากกว่าการเสนอข้อยกเว้นเฉพาะราย
ภาคอุตสาหกรรมสนับสนุนการขึ้นภาษี เพราะเห็นว่าจะช่วยสร้างความเป็นธรรมให้ผู้ที่ตั้งฐานผลิตจริง พร้อมเปิดทางให้เกิดการจ้างงาน การถ่ายทอดเทคโนโลยี และการใช้ชิ้นส่วนในประเทศ[ แต่ภาษีสูงเพียงอย่างเดียวไม่รับประกันว่ามูลค่าเพิ่มจะตกอยู่กับผู้ผลิตไทย หากโรงงานนำเข้าชิ้นส่วนเกือบทั้งหมดแล้วประกอบในประเทศ เป้าหมาย Made in Thailand จึงต้องมีกติกา Local Content ที่ตรวจสอบได้ และกำหนดสัดส่วนอย่างเหมาะสม ผู้ผลิตมีเวลาปรับตัวก่อนเกณฑ์ดังกล่าว ซึ่งอาจกำหนดไว้ที่ 15% หรือ 20% ตามผลการศึกษา[

เป้าหมายผลิตในประเทศต้องวัดจากชิ้นส่วนและตลาดจริง
เป้าหมายของกรมสรรพสามิตคือเพิ่มสัดส่วนรถไฟฟ้าที่ผลิตในประเทศเป็น 70% ของตลาดในปี 2570 และลดรถนำเข้าให้เหลือไม่เกิน 30% ตัวเลขนี้มีความหมายมากกว่าการเพิ่มจำนวนรถที่ออกจากโรงงาน เพราะต้องดูด้วยว่าผู้ผลิตชิ้นส่วนไทยได้เข้าร่วมในห่วงโซ่อุปทานเพียงใด ข้อมูลตลาดช่วงเก้าเดือนแรกมีรถนำเข้าราว 120,000 คัน และรถผลิตในประเทศราว 60,000 คัน ขณะที่แหล่งข้อมูลอีกชุดระบุยอดผลิต EV ในประเทศ 215,000 คัน สะท้อนว่าฐานการผลิตมีโอกาสต่อยอดได้ แต่ตัวเลขจดทะเบียนกับยอดผลิตเป็นคนละตัวชี้วัด จึงไม่ควรนำมาเทียบตรงกันโดยไม่ดูนิยามและช่วงเวลา[
ความสำคัญของอุตสาหกรรมนี้ยิ่งทำให้การเปลี่ยนผ่านต้องรอบคอบ อุตสาหกรรมยานยนต์มีสัดส่วน 10% ของผลิตภัณฑ์มวลรวมในประเทศ รองรับการจ้างงานกว่า 800,000 คน และเชื่อมโยงกับธุรกิจขนาดกลางและขนาดย่อมกว่า 3,000 ราย สภาอุตสาหกรรมคาดว่าเมื่อโครงสร้างภาษีใหม่มีผล อุตสาหกรรมอาจเติบโตไม่น้อยกว่า 7% และมียอดผลิตไม่ต่ำกว่า 1.55 ล้านคัน โดยยังขึ้นกับสินค้าคงเหลือที่นำเข้าก่อนวันเริ่มมาตรการ[ ตัวเลขคาดการณ์นี้เป็นเป้าหมาย ไม่ใช่ผลลัพธ์ที่รับประกัน รัฐจึงต้องติดตามทั้งการลงทุนจริง การจ้างงาน และคำสั่งซื้อชิ้นส่วนในประเทศ
ผู้ซื้อควรดูเงื่อนไข ส่วนอุตสาหกรรมต้องรอดูกติกา
สำหรับผู้ซื้อ การเริ่มใช้วันที่ 1 มกราคม 2570 เปิดเวลาให้เปรียบเทียบรถนำเข้ากับรถที่ผลิตในประเทศก่อนตัดสินใจ แต่ไม่ควรสรุปว่าราคารถนำเข้าจะเพิ่มขึ้นในสัดส่วนเดียวกับภาษี เพราะราคาจำหน่ายขึ้นกับการจัดการต้นทุนและนโยบายของผู้ผลิตด้วย สิ่งที่ควรติดตามคือวันที่รถแต่ละรุ่นนำเข้า เงื่อนไขการรับประกัน ความพร้อมของบริการหลังการขาย และการประกาศราคาอย่างเป็นทางการ ส่วนอุตสาหกรรมควรจับตาหลักเกณฑ์ Local Content รายการชิ้นส่วนที่นับได้ และระดับภาษีสำหรับรถที่ลงทุนหรือใช้ชิ้นส่วนในประเทศ เพราะอัตราสรรพสามิต EV มีช่วงตั้งแต่ 2% ถึง 35% และอัตรา 2% มีเงื่อนไขให้ตั้งโรงงานผลิตแบตเตอรี่ในประเทศ ซึ่งยังไม่มีผู้ประกอบการทำได้ตามเงื่อนไข[
ข้อสรุปคือ ภาษีรถ EV 35% เป็นเครื่องมือเปลี่ยนแรงจูงใจจากการนำเข้ามาขายไปสู่การผลิตรถไฟฟ้าในประเทศ แต่ความสำเร็จไม่ได้วัดจากจำนวนค่ายที่เข้าหารือหรืออัตราภาษีที่สูงขึ้นเท่านั้น ต้องเห็นการลงทุนที่เกิดขึ้นจริง การจ้างงาน การถ่ายทอดเทคโนโลยี และการสั่งซื้อชิ้นส่วนจากผู้ผลิตในประเทศ หากรัฐกำหนดเกณฑ์ชัดและบังคับใช้อย่างต่อเนื่อง มาตรการนี้อาจสร้างฐานอุตสาหกรรมที่มีมูลค่าเพิ่มได้ หากทำได้เพียงทำให้รถนำเข้าแพงขึ้นโดยไม่สร้างห่วงโซ่การผลิต ผู้ซื้อก็อาจรับภาระมากกว่าที่อุตสาหกรรมไทยได้รับประโยชน์






