นโยบายวีซ่าแบบถอนออกกับภาพใหม่ของวีซ่านักท่องเที่ยวไทย
นโยบายวีซ่านักท่องเที่ยวไทยแบบถอนออก คือการที่รัฐใช้สิทธิทางกฎหมายเพิกถอนหรือไม่ต่ออายุวีซ่าของผู้ถือวีซ่าท่องเที่ยวที่มีพฤติกรรมไม่เหมาะสม ใช้สถานะนักท่องเที่ยวเพื่ออยู่นานเกินควร ทำงาน หรือประกอบธุรกิจโดยผิดกฎหมาย โดยมุ่งคัดกรองให้เหลือนักท่องเที่ยวที่เคารพกฎหมายและวัฒนธรรมท้องถิ่นเพื่อยกระดับคุณภาพการท่องเที่ยว ไม่ใช่แค่เพิ่มปริมาณผู้มาเยือน หัวใจของนโยบายวีซ่าใหม่จึงไม่ใช่การปิดประตูใส่นักท่องเที่ยว แต่เป็นการตั้งเงื่อนไขว่าการต้อนรับต้องแลกมาด้วยความเคารพต่อชุมชน เจ้าของพื้นที่ และกติกาสังคม การถอนวีซ่านักท่องเที่ยวกร่างที่รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการท่องเที่ยวและกีฬาออกมาพูดชัด เป็นสัญญาณว่าเส้นแบ่งระหว่างการท่องเที่ยวกับการละเมิดสิทธิคนท้องถิ่นกำลังถูกวาดใหม่อย่างจริงจัง
ไทยเที่ยวไทยพลัสเพิ่ม 1 ล้านสิทธิ์ รัฐเลือกเดินเกมเศรษฐกิจควบคู่ความเข้มงวด
การประกาศถอนวีซ่านักท่องเที่ยวกร่างถูกวางคู่มากับการเปิดโครงการท่องเที่ยวไทยพลัสอย่างตั้งใจ รัฐไม่ได้เลือกเส้นทางความเข้มงวดฝ่ายเดียว แต่พยายามสร้างสมดุลระหว่างการจัดระเบียบและการกระตุ้นเศรษฐกิจ ผ่านการเพิ่มสิทธิ์ในโครงการไทยเที่ยวไทยจากเดิม 5 แสนสิทธิ์เป็น 1 ล้านสิทธิ์ เพื่อให้ประชาชนใช้เดินทางท่องเที่ยวภายในประเทศมากขึ้นและไม่เกิดรอยต่อการใช้งาน คำประกาศของนายสุรศักดิ์ พันธ์เจริญวรกุล ว่าจะใช้เงินกู้ตาม พ.ร.ก. กู้เงินเพื่อเยียวยาผู้ได้รับผลกระทบ วงเงินประมาณ 3,500 ล้านบาท เพื่อโครงการนี้ สะท้อนเลือกย้ายศูนย์กลางรายได้ท่องเที่ยวบางส่วนจากต่างชาติกลับสู่คนในประเทศ การคิกออฟท่องเที่ยวไทยพลัสวันที่ 1 ตุลาคม จึงเป็นการสื่อว่ารัฐพร้อมยอมเข้มกับนักท่องเที่ยวต่างชาติ แต่จะไม่ยอมให้รายได้ท่องเที่ยวหายไปเฉยๆ
เสียงคนภูเก็ตไม่ทน กับข้อเรียกร้องให้คัดกรองนักท่องเที่ยวคุณภาพ
ในพื้นที่จริงอย่างภูเก็ต นโยบายวีซ่าใหม่ไม่ใช่เรื่องนามธรรม แต่คือความคาดหวังของชุมชนที่ต้องเผชิญนักท่องเที่ยวพฤติกรรมแย่ทุกวัน เวทีคนภูเก็ตไม่ทนที่จัดขึ้นบริเวณสวนสาธารณะโลมาหาดป่าตองคือการประกาศว่าคนท้องถิ่นเบื่อกับการถูกมองเป็นผู้ให้บริการที่ต้องทนรับการดูหมิ่น กลุ่มผู้ประกอบการและคนขับรถตุ๊กตุ๊กเล่าประสบการณ์ทั้งการถูกข่มขู่ ถุยน้ำลายใส่ ไปจนถึงการไม่ให้ทิปตามธรรมเนียม ข้อเสนอให้จำกัดวีซ่าอยู่ได้ไม่เกิน 15 วัน โดยเฉพาะนักท่องเที่ยวจากบางชาติ แสดงความคิดเชิงนโยบายว่าการเปิดรับแบบไม่คัดกรองทำลายความเชื่อมั่นของนักท่องเที่ยวคุณภาพสูงและแย่งอาชีพคนในพื้นที่ ภาพคนต่างชาติเข้ามาเช่าบ้านราคาถูก กินอาหารจากร้านสะดวกซื้อ ทำตัวเหมือนเหนือคนท้องถิ่น ทำให้ชุมชนตั้งคำถามว่า การเปิดเมืองท่องเที่ยวแบบไร้กรอบนั้นคุ้มค่าจริงหรือไม่
ถอนวีซ่านักท่องเที่ยวกร่าง: มาตรการจำเป็นแต่ต้องไม่กลายเป็นการเหมารวม
ทิศทางถอนวีซ่านักท่องเที่ยวกร่างสะท้อนการยอมรับว่าปัญหาพฤติกรรมและการใช้วีซ่าผิดวัตถุประสงค์เริ่มบานปลาย การที่นายกรัฐมนตรีกำชับให้ตำรวจและหน่วยงานในพื้นที่เพิกถอนวีซ่าผู้กระทำผิดทันที เป็นการให้เครื่องมือรัฐจัดการปัญหาที่ชุมชนร้องเรียนมานาน แต่สิ่งสำคัญคือย้ำว่าการพิจารณาจะเป็นรายบุคคล ไม่ใช้วิธีเหมาเข่ง เพื่อไม่ให้กระทบต่อนักท่องเที่ยวส่วนใหญ่ที่เคารพกติกา การสื่อสารร่วมกับ ททท. สถานทูต และสายการบิน เรื่องกฎหมายและวัฒนธรรมก่อนนักท่องเที่ยวเดินทางเข้าประเทศ จึงเป็นส่วนเสริมที่จำเป็น หากรัฐอยากให้มาตรการวีซ่ามีพลังโดยไม่กลายเป็นดาบสองคมที่ทำลายภาพลักษณ์การต้อนรับเพียงเพราะความเข้าใจผิด การตั้งตำรวจกองท่องเที่ยวให้เป็นเหมือนเพื่อนร่วมทาง เป็นแนวคิดที่ดี แต่จะมีความหมายก็ต่อเมื่อคนท้องถิ่นรู้สึกว่ารัฐยืนข้างเขา ไม่ใช่ข้างเงินจากนักท่องเที่ยวอย่างเดียว
สรุปภาพใหญ่: วีซ่านักท่องเที่ยวไทยต้องเป็นเครื่องมือคัดคุณภาพไม่ใช่แค่ประตูเปิดเงิน
เมื่อมองภาพรวม นโยบายวีซ่าใหม่และโครงการท่องเที่ยวไทยพลัสคือการประกาศว่าการท่องเที่ยวไม่ใช่เรื่องตัวเลขนักเดินทางอย่างเดียวอีกต่อไป วีซ่านักท่องเที่ยวไทยควรเป็นกลไกคัดกรองว่าคนที่เข้ามา คือผู้เคารพกฎหมายและใส่ใจวิถีชุมชน ไม่ใช่เข้ามาใช้พื้นที่เป็นเวทีขัดแย้งหรือสนามแสวงหากำไรบนหลังคนท้องถิ่น ด้านหนึ่ง รัฐต้องกล้าใช้มาตรการถอนวีซ่าและเข้มกับการแฝงทำงาน แย่งอาชีพ และฝ่าฝืนวัฒนธรรม ส่วนอีกด้านต้องจริงจังกับการสร้างแรงจูงใจให้คนในประเทศเดินทาง ใช้สิทธิท่องเที่ยวไทยพลัส เพื่อให้รายได้หมุนเวียนอยู่ในเศรษฐกิจภายในมากขึ้น นโยบายแบบเดินสองขา เคร่งครัดต่อวีซ่าแบบถอนออกแต่พร้อมลงทุนในโครงการกระตุ้นท่องเที่ยว หากทำได้ต่อเนื่อง จะช่วยเปลี่ยนจากโมเดลท่องเที่ยวปริมาณสูงคุณภาพต่ำ ไปสู่โมเดลที่เคารพคนและพื้นที่อย่างแท้จริง
