TH-AI Passport คืออะไร และทำไมยอดสมัครถึงพุ่งแตะ 1.3 ล้านในไม่กี่วัน
TH-AI Passport คือโครงการของภาครัฐที่เปิดให้ประชาชนลงทะเบียนใช้งานแพลตฟอร์ม TH-AI Passport แพลตฟอร์ม สำหรับเข้าถึงโมเดลปัญญาประดิษฐ์หลากหลายรูปแบบผ่านระบบ AiPASS ในที่เดียว มุ่งยกระดับความรู้ความเข้าใจด้าน AI ส่งเสริมการนำไปใช้จริงในงานเรียน งานทำงาน และธุรกิจ เพื่อลดความเหลื่อมล้ำทางเทคโนโลยีและขับเคลื่อนเศรษฐกิจดิจิทัลของประเทศอย่างเป็นระบบ
สำนักงานคณะกรรมการดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติภายใต้กระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคมเปิดตัวโครงการ TH-AI Passport อย่างเป็นทางการเมื่อวันที่ 28 สิงหาคม 2569 โดยก่อนหน้านั้นเพียงไม่ถึงสองสัปดาห์ หลังเปิดลงทะเบียนล่วงหน้าตั้งแต่ 19 สิงหาคม มีผู้ลงทะเบียนแล้วมากกว่า 1.3 ล้านคน ตัวเลขนี้ไม่ใช่เพียงความสำเร็จด้านยอดสมัคร แต่สะท้อนว่าคนในประเทศกำลังมอง AI เป็นเครื่องมือจำเป็น ไม่ใช่เทคโนโลยีไกลตัว การตอบรับที่รวดเร็วจากนักเรียน คนทำงาน ผู้ประกอบการ และประชาชนทั่วไป บอกเราชัดว่าความต้องการเรียนรู้และทดลอง GenAI เริ่มกลายเป็นกระแสหลัก ไม่ใช่กระแสของคนสายเทคโนโลยีเท่านั้น
จาก 14 ผู้พัฒนา 30+ โมเดล สู่ GenAI access platform แบบจุดเดียวจบ
หัวใจของโครงการอยู่ที่แพลตฟอร์ม AiPASS ซึ่งทำหน้าที่เป็น GenAI access platform รวมโมเดล AI จากผู้พัฒนาชั้นนำมากกว่า 14 ราย รวมกว่า 30 โมเดลไว้ในแพลตฟอร์มเดียว มีผู้แทนจาก Microsoft Google และ NVIDIA ร่วมประกาศความร่วมมือในการเปิดตัว แปลว่าผู้ใช้จะได้สัมผัสเทคโนโลยีระดับโลกโดยไม่ต้องวิ่งตามสมัครบริการหลายแพลตฟอร์มให้ยุ่งยาก จุดยืนสำคัญคือให้ประชาชนเลือกใช้โมเดลที่เหมาะกับงานของตัวเองได้ ทั้งงานเขียน วิเคราะห์ข้อมูล หรือช่วยคิดไอเดีย โดยมีรัฐทำหน้าที่เป็นตัวกลางจัดโครงสร้างการเข้าถึงให้เป็นระบบ
โครงการตั้งเป้าเปิดโอกาสให้คนในประเทศสูงสุด 5 ล้านคนเข้าถึงเครื่องมือ AI เหล่านี้ แนวคิดแบบจุดเดียวจบนี้มีความหมายเชิงโครงสร้าง เพราะทำให้การเข้าถึงเทคโนโลยี AI ไม่ได้ขึ้นอยู่กับว่าคุณมีบัตรเครดิต ภาษาอังกฤษ หรือความรู้เทคนิคมากน้อยแค่ไหน แต่ขึ้นอยู่กับความพร้อมที่จะลองเรียนรู้ ถ้า AiPASS เดินหน้าได้ตามแผน มันจะกลายเป็นโครงสร้างพื้นฐานดิจิทัลชุดใหม่ที่เชื่อมคนกับ AI ระดับโลกผ่านประตูเดียว
ปิดช่องว่างทักษะ AI ประเทศไทย: จากตัวเลขการใช้งานสู่การปั้นคน
แม้กระแสตอบรับจะสูง แต่อัตราการใช้ Generative AI ของคนวัยทำงานในประเทศยังตามหลังโลก ข้อมูลระบุว่าในไตรมาสแรกปี 2569 ผู้ใช้ GenAI เพิ่มจาก 9.1% เป็น 12.4% หรือเติบโต 36.4% แต่ยังต่ำกว่าค่าเฉลี่ยโลกที่ 17.8% และห่างจากสิงคโปร์ที่ 63.4% อย่างมาก ตัวเลขนี้ชี้ตรงว่าโจทย์ไม่ได้อยู่ที่การมีเทคโนโลยี แต่คือการเปลี่ยนนักอ่านข่าว AI ให้เป็นนักใช้ AI ตัวจริง
โครงการ TH-AI Passport จึงออกแบบให้ไม่ใช่แค่ระบบล็อกอินเข้าใช้งานโมเดล แต่เป็นแพลตฟอร์มพัฒนาทักษะ AI ประเทศไทย อย่างตั้งใจ มีเป้าหมายครอบคลุมนักเรียน นักศึกษา บุคลากรภาครัฐ ประชาชนทั่วไป และผู้ประกอบการ มุ่งขับเคลื่อนสองด้านพร้อมกัน คือยกระดับ AI Literacy หรือความเข้าใจพื้นฐานเกี่ยวกับ AI ควบคู่กับ AI Adoption หรือการนำไปใช้จริงในงานและธุรกิจ แนวคิดนี้สะท้อนมุมมองนโยบายที่เน้นการลงทุนในศักยภาพคนมากกว่าซื้อเครื่องมือเพิ่ม เพราะ AI จะมีคุณค่าก็ต่อเมื่ออยู่ในมือของคนที่รู้จักใช้
จากแผนปฏิบัติการแห่งชาติสู่การใช้งานจริง: บททดสอบหลังเปิด AiPASS
การเร่งเปิดตัว TH-AI Passport ไม่ได้เกิดขึ้นลอยๆ แต่ผูกอยู่กับแผนปฏิบัติการด้านปัญญาประดิษฐ์แห่งชาติเพื่อการพัฒนาประเทศไทย พ.ศ. 2565–2570 ซึ่งกำหนดให้การเตรียมความพร้อมของคนต่อบทบาทของ AI ในเศรษฐกิจ ตลาดแรงงาน การศึกษา และบริการสาธารณะเป็นภารกิจสำคัญ แผนนี้ต้องการให้ประชาชนและภาคธุรกิจใช้เทคโนโลยีเพื่อเพิ่มผลิตภาพ สร้างนวัตกรรม และรักษาความสามารถการแข่งขันระยะยาว ไม่ใช่แค่ใช้ตามกระแสแล้วเลิกไป
จุดเปลี่ยนสำคัญคือการที่แพลตฟอร์ม AiPASS เริ่มเปิดให้บริการเต็มรูปแบบในวันที่ 31 สิงหาคม 2569 จากนี้ไป โครงการจะถูกวัดผลไม่ใช่แค่จำนวนผู้ลงทะเบียน แต่คือจำนวนคนที่ใช้ AI ในการเรียน ทำงาน และต่อยอดอาชีพได้จริง ถ้าเนื้อหาการเรียนรู้ การออกแบบอินเทอร์เฟซ และนโยบายความปลอดภัยสามารถเดินไปพร้อมกัน TH-AI Passport มีโอกาสกลายเป็นโมเดลตัวอย่างว่ารัฐจะทำ GenAI access platform ที่เปิดกว้างแต่ยังรับผิดชอบต่อสังคมได้อย่างไร
บทสรุป: เมื่อพาสปอร์ตใบนี้คือเดิมพันอนาคตแรงงานดิจิทัล
ยอดลงทะเบียนกว่า 1.3 ล้านคนภายในเวลาไม่ถึงสองสัปดาห์คือสัญญาณดังว่าคนในประเทศพร้อมเปิดพาสปอร์ตใบใหม่เข้าสู่โลก AI การที่ภาครัฐผนึกกำลังกับผู้พัฒนาเทคโนโลยีระดับโลกมากกว่า 14 ราย รวมโมเดลกว่า 30 รายการไว้ในแพลตฟอร์มเดียว ทำให้ TH-AI Passport ไม่ใช่โครงการสาธารณะตามแฟชั่น แต่เป็นโครงสร้างทดลองว่า ประเทศจะยกระดับทักษะดิจิทัลของคนจำนวนหลายล้านได้อย่างไรในเวลาจำกัด
เดิมพันที่แท้จริงจึงไม่ได้อยู่ที่ว่า AiPASS จะมีโมเดลกี่ตัวใหม่เข้ามาในอนาคต แต่อยู่ที่ว่าเราจะเปลี่ยนผู้ใช้ 5 ล้านคนที่เป็นเป้าหมายโครงการให้กลายเป็นแรงงานที่เข้าใจ AI ใช้ได้อย่างมีประสิทธิภาพ ปลอดภัย และมีความรับผิดชอบได้มากแค่ไหน หากทำได้ TH-AI Passport แพลตฟอร์ม นี้จะไม่ใช่เพียงประตูสู่ AI models ฟรีในมุมรับรู้ของคนจำนวนมาก แต่จะเป็นก้าวยาวของโครงสร้างเศรษฐกิจดิจิทัล ที่คนไม่ใช่แค่ผู้ใช้เทคโนโลยี แต่เป็นผู้สร้างมูลค่าใหม่จากเทคโนโลยีด้วยตัวเอง
