สงครามเครือข่ายเดินเรือใหม่ ปรับสมดุลโลจิสติกส์เอเชียตะวันออกเฉียงใต้

เส้นทางเรือสินค้าใหม่ คือสนามแข่งขันห่วงโซ่อุปทาน

เส้นทางเรือสินค้าใหม่ในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ หมายถึงการออกแบบตารางเดินเรือและจุดแวะท่าเรือเอเชียตะวันออกเฉียงใต้เพื่อเชื่อมโหนดการผลิต การค้า และศูนย์กระจายสินค้ากับตลาดสำคัญ โดยเน้นลดระยะทาง ลดเวลาขนส่ง เพิ่มความถี่การให้บริการ และรองรับเรือขนาดใหญ่ขึ้น เพื่อเสริมความได้เปรียบของเครือข่ายโลจิสติกส์จีน-อาเซียนในระยะยาว

ภาพรวมตอนนี้ไม่ใช่เพียงการเปิดบริการเดินเรือระหว่างประเทศเพิ่มอีกหนึ่งเส้นทาง แต่คือการขยับหมากยุทธศาสตร์ของสายเรือรายใหญ่ที่พยายามยึดหัวหาดในภูมิภาค โลจิสติกส์จีน-อาเซียนกำลังเคลื่อนจากโหมดช้า ราคาถูก ไปสู่เครือข่ายที่สั้นขึ้น ยืดหยุ่นขึ้น และมีมิติด้านสิ่งแวดล้อมมากขึ้น การเปิดบริการ CHL7 ของ OOCL การนำเรือเชื้อเพลิงคู่พลังงาน LNG Kota Elan ของ PIL เข้าเทียบท่าสิงคโปร์ครั้งแรก การเปิดบริการ SBS ของ CULines รวมถึงการเปิดเดินเรือคลองผิงลู่ยาว 134.2 กิโลเมตรที่รองรับเรือ 5,000 ตัน ล้วนสะท้อนการปรับแผนเครือข่ายอย่างเข้มข้นของผู้เล่นในตลาด

CHL7 ดันท่าเรือแหลมฉบังสู่ศูนย์กลางใหม่ของภูมิภาค

การเปิดบริการ South China Laem Chabang Service หรือ CHL7 ของ OOCL เป็นการส่งสัญญาณชัดเจนว่าบทบาทของท่าเรือแหลมฉบังกำลังขยับจากประตูนำเข้าออกของประเทศ ไปสู่การเป็นโหนดหลักในเครือข่ายโลจิสติกส์ระดับภูมิภาค สายการเดินเรือได้ออกแบบบริการให้เชื่อมตรงระหว่างท่าเรือ Nansha Yangpu และท่าเรือแหลมฉบัง ลดการพึ่งพาเส้นทางอ้อมและการถ่ายลำผ่านท่าอื่น

รอบการวนเรือ Nansha Laem Chabang Yangpu แล้วกลับไป Nansha อีกครั้ง ทำให้ผู้ส่งออกและผู้นำเข้าในไทยมีตัวเลือกเส้นทางเรือสินค้าไปยังจีนตอนใต้ที่สั้นและคาดการณ์ได้มากขึ้น ผลคือท่าเรือแหลมฉบังมีโอกาสดึงปริมาณตู้สินค้าเพิ่ม ทั้งจากโรงงานในประเทศและจากการเป็นจุดถ่ายลำไปยังเส้นทางอื่น การแข่งขันระหว่างท่าเรือเอเชียตะวันออกเฉียงใต้จึงไม่ใช่เรื่องการลงทุนโครงสร้างพื้นฐานเพียงอย่างเดียว แต่ขึ้นกับว่าใครจะดึงสายเรือให้มาปักหมุดบริการถี่และตรงมากกว่ากัน

จากเชื้อเพลิงคู่ถึงคลองผิงลู่ โลจิสติกส์จีน-อาเซียนกำลังถูกเขียนใหม่

การขยายเครือข่ายไม่ได้วัดกันที่จำนวนเส้นทางเพียงอย่างเดียว แต่ยังวัดกันที่คุณภาพของโครงสร้างและมาตรฐานสิ่งแวดล้อมด้วย PIL เลือกนำเรือขนส่งตู้สินค้าเชื้อเพลิงคู่พลังงาน LNG ขนาด 13,000 ทีอียู Kota Elan เข้าเทียบท่าสิงคโปร์ครั้งแรกเมื่อวันที่ 4 กันยายน ซึ่งเป็นท่าเรือศูนย์กลางสำคัญของภูมิภาค การตัดสินใจนี้สะท้อนว่าภูมิภาคนี้กำลังกลายเป็นสนามทดลองเรือประหยัดพลังงานและปล่อยมลพิษต่ำ

ในอีกมิติ คลองผิงลู่ยาว 134.2 กิโลเมตรที่เชื่อมแม่น้ำซีเจียงกับอ่าวเป่ยปู้ ทำให้เรือจากภาคตะวันตกเฉียงใต้ของจีนไม่ต้องอ้อมไปปากแม่น้ำเดิมอีกต่อไป ระยะทางเดินเรือในแม่น้ำลดลงมากกว่า 560 กิโลเมตร ต้นทุนโลจิสติกส์รวมคาดว่าจะลดลง 18 ถึง 30 เปอร์เซ็นต์ และประหยัดค่าขนส่งได้มากกว่า 5 พันล้านหยวนต่อปี คำกล่าวที่ว่า "การเปิดคลองผิงลู่ทำให้เส้นทางขนส่งทางน้ำจีนอาเซียนที่สั้นและตรงยิ่งขึ้นกลายเป็นจริง" เป็นตัวอย่างชัดว่าการลงทุนด้านโครงสร้างพื้นฐานเพียงเส้นเดียวสามารถเปลี่ยนภูมิศาสตร์การค้าได้

SBS ของ CULines และบทเรียนจากการยืดเครือข่ายออกนอกกรอบจีน–อาเซียน

ขณะที่หลายสายเรือมุ่งจับตลาดจีนอาเซียน CULines กลับเลือกขยายมุมมองไปสู่เส้นทางอ่าวเบงกอล ผ่านบริการ Straits Bengal Straits หรือ SBS เชื่อมท่าเรือ Port Klang กับ Kolkata การกำหนดให้ Port Klang ทำหน้าที่เป็นศูนย์กลางการขนถ่ายสินค้า ทำให้สินค้าจากท่าเรือสำคัญในจีน ญี่ปุ่น เกาหลี เวียดนาม ไทย และอินโดนีเซีย สามารถเข้าสู่ Kolkata ได้ผ่านเครือข่ายเดิมของสายเรือ

บริการ SBS รายสัปดาห์ที่มีรอบการวนเรือ Port Klang Kolkata Haldia ก่อนกลับ Port Klang ด้วยระยะเวลา 15 วัน แสดงให้เห็นแนวคิดการออกแบบเส้นทางเรือสินค้าที่เน้นเชื่อมโหนดสำคัญมากกว่าการพึ่งจุดหมายปลายทางเดียว การที่สามารถถ่ายลำต่อไปยังบริการอื่นของ CULines ในตะวันออกกลางและภูมิภาคทะเลแดงได้อย่างไร้รอยต่อ ทำให้เส้นทางใหม่ไม่ใช่เพียงสะพานระหว่างสองท่าเรือ แต่เป็นส่วนหนึ่งของเครือข่ายย่อยที่ยืดออกไปสู่ภูมิภาคอื่น

โอกาสและความท้าทายต่อผู้เล่นโลจิสติกส์ในภูมิภาค

เมื่อเส้นทางเรือสินค้าใหม่ถูกเปิดทั้งในทะเลและในแม่น้ำ ผู้เล่นโลจิสติกส์ในภูมิภาคต้องปรับบทบาทจากผู้รับงานฝั่งปลายทาง ไปเป็นผู้วางแผนโซลูชันแบบปลายทางถึงปลายทาง การรวมกันของสินค้าอุตสาหกรรมที่มุ่งลงใต้กับวัตถุดิบและสินค้าเกษตรที่มุ่งขึ้นเหนือผ่านคลองผิงลู่ ชี้ให้เห็นว่าความได้เปรียบต่อไปจะอยู่ที่การออกแบบห่วงโซ่อุปทานสองทิศทางอย่างสมดุล ลดการวิ่งเปล่าของเรือ และใช้ประโยชน์จากท่าเรือเอเชียตะวันออกเฉียงใต้อย่างเต็มที่

การเปิดบริการ CHL7 ของ OOCL เรือเชื้อเพลิงคู่ของ PIL และบริการ SBS ของ CULines รวมถึงคลองผิงลู่ ทำให้ภาพรวมโลจิสติกส์จีนอาเซียนเดินไปสู่ระบบเครือข่ายที่เชื่อมท่าเรือแหลมฉบัง สิงคโปร์ Port Klang และอ่าวเป่ยปู้ เข้าด้วยกัน บทสรุปสำคัญคือ ผู้ที่อ่านเกมเครือข่ายเดินเรือระหว่างประเทศออก และลงทุนเชื่อมต่อบริการบนบกอย่างคลังสินค้า ห่วงโซ่ความเย็น และโลจิสติกส์ดิจิทัลได้ทันเวลา จะเป็นผู้เก็บเกี่ยวผลประโยชน์จากการปรับสมดุลครั้งใหม่นี้ ขณะที่ผู้ชะลอการตัดสินใจอาจต้องยอมรับเงื่อนไขจากสายเรือรายใหญ่แทน