หนังไทยออสการ์ในจุดเปลี่ยน 9 วัดสู่สวรรค์คืออะไร
หนังไทยออสการ์คือภาพยนตร์ที่ถูกคัดเลือกเป็นตัวแทนประเทศเพื่อส่งเข้าชิงรางวัลภาพยนตร์นานาชาติยอดเยี่ยมในเวทีออสการ์ โดยไม่ใช่เพียงการประกวดรางวัล แต่เป็นการผลักดันศิลปะยิ่งใหญ่ไทยให้ก้าวออกสู่ระดับโลก ผ่านเรื่องเล่าที่สะท้อนวิถีชีวิต วัฒนธรรม และมุมมองร่วมสมัยต่อครอบครัว ความเชื่อ และสังคม เพื่อให้คนดูจากหลากภูมิภาคสามารถเชื่อมโยงทางอารมณ์กับประสบการณ์เฉพาะถิ่นของคนทำหนังได้อย่างเป็นสากล การที่ 9 วัดสู่สวรรค์ถูกเลือกเป็นตัวแทนส่งชิงออสการ์ครั้งที่ 99 สาขาภาพยนตร์นานาชาติยอดเยี่ยมจึงเป็นสัญญาณชัดว่าแวดวงหนังไทยกำลังยอมรับว่าความเป็นท้องถิ่นและหนังไทยระดับโลกไม่จำเป็นต้องยืนคนละฝั่ง เรื่องเล่าทำบุญ 9 วัดของครอบครัวหนึ่งที่กำกับโดยสมพจน์ ชิตเกษรพงศ์คือการประกาศตัวว่าหนังไทยพร้อมใช้รากวัฒนธรรมของตัวเองเป็นสะพานไปหาผู้ชมในต่างแดน
จากบ้านสู่เวทีโลก การเดินทางของ 9 วัดสู่สวรรค์
เบื้องหลังการขึ้นเวทีออสการ์ของ 9 วัดสู่สวรรค์เริ่มจากการเป็นหนังขนาดยาวเรื่องแรกที่สมพจน์ใช้เวลาบ่มเพาะถึง 9 ปีหลังจากสารคดีหมอนรถไฟออกฉายเมื่อปี 2559 ซึ่งสะท้อนความมุ่งมั่นระยะยาวต่อการสร้างงานศิลปะ ไม่ใช่เพียงโปรเจกต์เฉพาะกิจ การได้รับคัดเลือกให้ฉายรอบปฐมทัศน์โลกในสาย Director’s Fortnight ที่เทศกาลภาพยนตร์เมืองคานส์ครั้งที่ 79 แล้วต่อด้วยรางวัลผู้กำกับยอดเยี่ยมและนักแสดงนำชายยอดเยี่ยมจากเทศกาลภาพยนตร์นานาชาติเซี่ยงไฮ้ รวมถึงรางวัลภาพยนตร์ยอดเยี่ยมจากเทศกาลภาพยนตร์นานาชาตินิวซีแลนด์ ทำให้หนังเรื่องนี้ไม่ใช่แค่ตัวแทน แต่เป็นหลักฐานว่าไทยมีศักยภาพแข่งขันในเทศกาลภาพยนตร์นานาชาติระดับหัวแถวของโลก เมื่อหนังกลับมาเปิดตัวในฐานะหนังเปิดเทศกาลภาพยนตร์นานาชาติกรุงเทพฯ และเข้าฉายในโรงภาพยนตร์ตั้งแต่วันที่ 17 กันยายน ผู้ชมทั่วไปจึงไม่ใช่ผู้ติดตามข่าวจากห่างไกล แต่มีโอกาสร่วมเป็นส่วนหนึ่งของการเดินทางระดับโลกนี้ในโรงหนังใกล้บ้าน
ทำบุญ 9 วัดใน 1 วัน การใช้ความเชื่อท้องถิ่นเล่าเรื่องสากล
แก่นเรื่องของ 9 วัดสู่สวรรค์คือภารกิจทำบุญ 9 วัดใน 1 วันของครอบครัวที่ต้องการสะเดาะเคราะห์และต่อชะตาให้คุณย่าหลังถูกทักว่าอาจเสียชีวิตก่อนวันเกิดในอีก 2 สัปดาห์ นี่คือภาพสะท้อนตรงของวิถีชีวิตและความเชื่อแบบไทย ที่หลายครอบครัวรู้จักดีตั้งแต่การถวายสังฆทาน การนับแต้มบุญ ไปจนถึงการเดินสายวัดทั้งวัน แต่หนังก็ไม่ได้หยุดอยู่แค่พิธีกรรม ศูนย์กลางแท้จริงคือความสัมพันธ์ของคน 9 ชีวิตที่มีความคิดและความเชื่อต่างกัน ตั้งแต่รุ่นคุณย่าถึงหลานและแฟนของหลานที่ต้องมารวมตัวเฉพาะกิจเพื่อภารกิจเดียวกัน ตลอดการเดินทางแต้มบุญเพิ่มขึ้นแต่ร่างกายและใจของคุณย่ากลับอ่อนล้าลง พร้อมกับความตึงเครียดที่ปะทุในรถระหว่างวัดหนึ่งสู่อีกวัดหนึ่ง หนังจึงใช้ศรัทธาเป็นฉากหลังเพื่อพูดถึงหน้าที่ของครอบครัว ความหวัง และความกลัวการสูญเสีย ซึ่งเป็นประเด็นที่ผู้ชมทั่วโลกเข้าใจได้ทันทีแม้ไม่เคยทำบุญ 9 วัดมาก่อน
ศิลปะยิ่งใหญ่ไทยในมือคนทำหนังรุ่นใหม่
สิ่งที่ทำให้ 9 วัดสู่สวรรค์น่าจับตาในฐานะหนังไทยระดับโลกไม่ใช่เพียงเนื้อหาหรือรางวัล แต่คือทีมเบื้องหลังที่ผสมประสบการณ์กับสายสัมพันธ์ในวงการศิลปะภาพยนตร์ ผู้กำกับสมพจน์เติบโตมาจากการเป็นผู้ช่วยผู้กำกับให้กับอภิชาติพงศ์ วีระเศรษฐกุลซึ่งเข้ามานั่งเก้าอี้โปรดิวเซอร์ร่วมในเรื่องนี้ ขณะที่กฤษฎา ขำยังรับหน้าที่อำนวยการสร้าง การรวมตัวของบริษัท Kick the Machine Films และ At A Time Pictures ร่วมกับบริษัทจากสิงคโปร์ ฝรั่งเศส นอร์เวย์ จีน ฮ่องกง และอินโดนีเซีย บวกกับทุนสนับสนุนศิลปะจากหลายประเทศ แสดงให้เห็นว่าศิลปะยิ่งใหญ่ไทยในวันนี้ถูกสร้างแบบร่วมมือข้ามพรมแดน ไม่ใช่ทำกันในสตูดิโอเล็กๆ ตามลำพัง งานแสดงของอมรา รามณรงค์ สุรชัย นิงสานนท์ จิรวุฒิ ชิวารักษ์ และสมภพ ทรงกำพลที่ถึงขั้นคว้ารางวัลนักแสดงนำชายยอดเยี่ยม ช่วยให้หนังครอบครัวเรื่องนี้มีน้ำหนักทั้งเชิงอารมณ์และเชิงศิลปะ จนคำชื่นชมจากนักวิจารณ์ต่างประเทศยืนยันว่าการเล่าเรื่องอย่างแหลมคมเรื่องศรัทธาและครอบครัวสามารถยืนคู่กับหนังสากลบนเวทีโลกได้
จากโรงหนังในประเทศสู่ความฝันออสการ์ของผู้ชม
ความสำคัญของ 9 วัดสู่สวรรค์ต่อผู้ชมทั่วไปไม่ใช่แค่การได้ดูหนังดีกรีเทศกาลภาพยนตร์นานาชาติ แต่คือโอกาสร่วมพิสูจน์ว่าหนังที่ยืนบนพื้นวัฒนธรรมบ้านตัวเองสามารถเดินไปถึงออสการ์ได้จริง ผู้กำกับกล่าวว่าหนังนำเสนอสิ่งที่คนไทยคุ้นเคยและเชื่อว่าหลายคนจะเชื่อมโยงกับสถานการณ์และตัวละครทั้ง 9 คนได้โดยตรง ซึ่งเป็นคำเชิญชวนให้คนดูไม่ต้องรู้ศัพท์เทคนิคภาพยนตร์ก็เป็นส่วนหนึ่งของความสำเร็จบนเวทีโลกได้ผ่านการซื้อตั๋วเข้าโรง เมื่อหนังเข้าฉายทั่วประเทศตั้งแต่วันที่ 17 กันยายน ผู้ชมจึงมีบทบาทมากกว่าการเป็นคนดูทั่วไป คือการร่วมส่งเสียงให้หนังไทยออสการ์เรื่องนี้ดังไกลขึ้นอีกขั้น การเข้าโรงดูหนังหนึ่งเรื่องกลายเป็นการมีส่วนร่วมในเส้นทางหนังไทยระดับโลก และหากหนังประสบความสำเร็จในสาขาภาพยนตร์นานาชาติยอดเยี่ยม ก็จะตอกย้ำให้เห็นว่าความฝันออสการ์ไม่ได้ไกลจนจับต้องไม่ได้สำหรับศิลปะบ้านเรา
