นิยามใหม่ของการลงทุน ร่วมสร้างมากกว่ามาลงทุน
กลยุทธ์เศรษฐกิจไทยยุคใหม่คือกรอบความคิดและนโยบายที่มุ่งเปลี่ยนประเทศจากฐานการผลิตและตลาดปลายทาง ไปสู่การเป็นหุ้นส่วนร่วมสร้างอุตสาหกรรมอนาคต ผ่านแนวทางลงทุนในไทยที่เชื่อมทุน เทคโนโลยี คน และโครงสร้างพื้นฐานเข้าด้วยกัน โดยตั้งเป้าให้เงินทุนต่างชาติไม่เพียงตั้งโรงงานหรือซื้อขาย แต่ต้องเข้ามาพัฒนาซัพพลายเออร์ท้องถิ่น เสริมทักษะแรงงาน และผลักดันธุรกิจไทยอนาคตในห่วงโซ่มูลค่าเพิ่มระดับภูมิภาค สิ่งที่สะท้อนการเปลี่ยนจุดยืนชัดที่สุดคือคำของนายอนุทิน ชาญวีรกูล นายกรัฐมนตรี ที่บอกนักลงทุนว่า “อย่าเพียงลงทุนในประเทศไทย มาร่วมสร้างไปกับประเทศไทย” บนเวที Bangkok Business Summit 2026 ภายใต้หัวข้อ “Thailand's Offer to the World” ซึ่งจัดเมื่อวันที่ 3 กันยายน 2569 ภายใต้แนวคิด “Reinvent Thailand, Resilient ASEAN” ณ ศูนย์การประชุมแห่งชาติสิริกิติ์ นี่ไม่ใช่คำเชิญทั่วไป แต่เป็นการประกาศว่าประเทศต้องการพันธมิตร ไม่ใช่เจ้าของเงินทุนที่มองประเทศเป็นแค่ทำเลราคาถูก
รีอินเวนต์เศรษฐกิจท่ามกลางคลื่นเปลี่ยนโลกสี่ด้าน
การผลักดันกรอบ Reinvent Thailand ไม่ใช่สโลแกนสวยหรู แต่คือการยอมรับว่ากติกาเศรษฐกิจโลกกำลังเปลี่ยนพร้อมกันหลายด้านและไทยไม่มีทางเลือกนอกจากต้องรีเซ็ตตนเอง นายอนุทินชี้ว่าคลื่นใหญ่มีอย่างน้อยสี่ด้าน คือภูมิรัฐศาสตร์ เทคโนโลยี สภาพภูมิอากาศ และโครงสร้างประชากร ซึ่งทั้งหมดกำลังบีบให้รูปแบบลงทุนในไทยแบบเดิมที่เน้นค่าแรงถูกและสิทธิประโยชน์ภาษีหมดอายุลง บนด้านภูมิรัฐศาสตร์ ประเทศต้องรักษาความสามารถในการทำงานกับพันธมิตรที่หลากหลาย พร้อมเสริมความแข็งแกร่งของอาเซียนและห่วงโซ่อุปทานข้ามภูมิภาค เพราะเศรษฐกิจโลกกำลังแบ่งขั้วและเสี่ยงถูกกีดกันหากเลือกข้างผิด ด้านเทคโนโลยี นายกรัฐมนตรีมองว่า AI กำลังเปลี่ยนวิธีแข่งขันระหว่างประเทศ การดึงการลงทุน AI จึงต้องมาคู่กับการสร้างองค์ความรู้ ทักษะ และขีดความสามารถภายในประเทศ ไม่เช่นนั้นธุรกิจไทยอนาคตจะกลายเป็นแค่ผู้ใช้เทคโนโลยีของคนอื่น ไม่ใช่ผู้สร้าง ในมิติพลังงานและสภาพภูมิอากาศ แนวคิดใหม่คือมองการเปลี่ยนผ่านสีเขียวไม่ใช่ภาระต้นทุน แต่เป็นตลาดการลงทุนขนาดใหญ่ ผ่านเงินทุนด้านสภาพภูมิอากาศที่หลั่งไหลสู่โครงสร้างพื้นฐานคาร์บอนต่ำ พลังงานสะอาด และแนวทางแก้ปัญหาที่อาศัยธรรมชาติ ด้านสังคมสูงวัย ประเทศถูกผลักให้คิดเรื่อง “เศรษฐกิจอายุยืน” ที่เปลี่ยนประชากรสูงวัยจากภาระงบประมาณมาเป็นกำลังเศรษฐกิจ ผ่านธุรกิจสุขภาพ เวลเนส การท่องเที่ยว และเทคโนโลยีที่ออกแบบมาสำหรับคนอายุยืน
จากจุดแข็งสู่ศูนย์กลางการลงทุนอาเซียน
หัวใจของการรีอินเวนต์คือการยืนยันว่าประเทศมีมากกว่าทำเลที่ตั้ง และสามารถกลายเป็นศูนย์กลางอาเซียนการลงทุนได้ หากเปลี่ยนศักยภาพที่มีอยู่ให้กลายเป็นการลงมือ นายอนุทินชี้ว่าจุดขายสำคัญคือ “ความลึกของระบบเศรษฐกิจ” ตั้งแต่กลุ่มอุตสาหกรรมเดิมอย่างยานยนต์ อิเล็กทรอนิกส์ อาหาร สุขภาพ และการท่องเที่ยว ไปจนถึงแรงงานที่มีประสบการณ์ ซัพพลายเออร์ท้องถิ่น ระบบโลจิสติกส์ และโครงข่ายดิจิทัลที่พร้อมต่อยอด เป้าหมายจึงไม่ใช่แค่ดึงโรงงานเพิ่ม แต่เชื่อมการผลิตขั้นสูงกับเทคโนโลยีดิจิทัล เชื่อมเกษตรกรรมกับเทคโนโลยีชีวภาพและอาหารแห่งอนาคต เชื่อมบริการสุขภาพกับเวลเนส การท่องเที่ยว และเศรษฐกิจอายุยืน รวมถึงใช้พลังงานสะอาดรองรับอุตสาหกรรมยานยนต์และอิเล็กทรอนิกส์ยุคใหม่ นี่คือภาพของธุรกิจไทยอนาคตที่อยู่ในห่วงโซ่มูลค่าเพิ่ม ไม่ใช่แค่ปลายน้ำ คำถามสำคัญคือจะเปลี่ยนจากแผนสวยงามไปสู่ผลลัพธ์ได้อย่างไร นายผยง ศรีวณิช ในฐานะประธานสมาคมธนาคารไทยเตือนบนเวทีเดียวกันว่า ความท้าทายตอนนี้คือการเปลี่ยนจุดแข็งจากระดับศักยภาพไปสู่การเติบโตยั่งยืน พร้อมย้ำว่าต้องอาศัยความร่วมมือทั้งภาครัฐ ภาคธุรกิจ ภาคการเงิน และองค์กรระหว่างประเทศ เพราะการเปลี่ยนผ่านไม่เกิดขึ้นหากทุกฝ่ายทำงานแยกกัน คำกล่าวของนายผยงว่า “ประเทศไทยที่แข็งแกร่งขึ้นจะมีส่วนช่วยให้อาเซียนแข็งแกร่งขึ้น และอาเซียนที่เชื่อมโยงถึงกันมากขึ้นและมีความยืดหยุ่นมากขึ้น ก็จะช่วยขยายโอกาสให้กับประเทศไทยและประเทศเพื่อนบ้านทั้งหมด” สะท้อนอย่างชัดว่าเป้าหมายไม่ใช่เพียงดึงลงทุนในไทย แต่สร้างศูนย์กลางการผลิต การเงิน และโครงสร้างพื้นฐานคาร์บอนต่ำทั้งภูมิภาค
ธนาคารและรัฐบาลเป็นเครื่องยนต์คู่ในเกมใหม่การลงทุน
หากมองผ่านแว่นการเมืองอย่างเดียว แนวคิด Reinvent Thailand อาจถูกมองว่าเป็นแค่เกมสร้างภาพ แต่เมื่อมองผ่านภาคการเงิน จะเห็นความพยายามวางประเทศเป็นเสาหลักเศรษฐกิจอาเซียนอย่างตั้งใจ บทบาทของสมาคมธนาคารไทยที่นำโดยผู้บริหารธนาคารกรุงไทยสะท้อนว่า ภาคการเงินไม่ได้แค่ปล่อยสินเชื่อ แต่กำลังพร้อมเป็นผู้ออกแบบกลยุทธ์เศรษฐกิจไทยยุคใหม่ โดยเชื่อมการลงทุนกับระบบการเงิน กฎระเบียบ และโครงสร้างพื้นฐานดิจิทัลข้ามพรมแดน เป้าหมายของ Bangkok Business Summit 2026 ถูกระบุชัดว่า ต้อง “เปลี่ยนจากการพูดคุยไปสู่การลงมือทำ เปลี่ยนแนวคิดให้เป็นวาระสำคัญ เปลี่ยนวาระสำคัญให้มีผู้รับผิดชอบ และเปลี่ยนความรับผิดชอบให้กลายเป็นผลลัพธ์ที่สามารถวัดผลได้” นี่คือสัญญาณว่าภาคการเงินไม่ต้องการเป็นแค่ผู้ตามนโยบายรัฐ แต่พร้อมร่วมกำหนดเกมอาเซียนการลงทุน ในทางปฏิบัติ รัฐบาลก็ขยับคู่กันผ่านการทบทวนกฎและระเบียบลำดับรองมากกว่า 7,000 ฉบับที่อาจสร้างภาระเกินจำเป็นต่อประชาชนและธุรกิจ รวมถึงเดินหน้ากระบวนการเข้าเป็นสมาชิก OECD เพื่อยกระดับมาตรฐานและความเชื่อมั่นของนักลงทุนต่างประเทศ การลด “แรงเสียดทานเชิงกฎระเบียบ” จึงเป็นเงื่อนไขสำคัญ หากประเทศต้องการให้ทุนต่างชาติมองกรอบ Build with Thailand เป็นข้อเสนอที่คุ้มค่า ไม่ใช่คำโฆษณา
จาก Summit สู่การลงมือ รีอินเวนต์หรือแค่รีแบรนด์
คำถามสุดท้ายที่หลีกเลี่ยงไม่ได้คือ Reinvent Thailand จะกลายเป็นจุดเปลี่ยนจริง หรือเป็นเพียงการรีแบรนด์เพื่อรับแขกในวาระใหญ่ระดับโลก ปี 2569 กรุงเทพฯ กำลังเป็นเวทีสำคัญ ทั้งการเปิดตัวรายงาน “Building Thailand’s Future Today” ของธนาคารโลก ซึ่งเสนอแนวทางสู่การเป็นประเทศรายได้สูง และการเป็นเจ้าภาพประชุมประจำปี IMF และกลุ่มธนาคารโลก ระหว่างวันที่ 12 ถึง 18 ตุลาคม รวมถึงการเตรียมรับตำแหน่งประธานอาเซียนในปี 2571 ทั้งหมดถูกนายผยงเรียกว่า “หมุดหมายต่าง ๆ บนเส้นทางเดียวกัน” ที่ควรใช้เป็นแรงขับเคลื่อนวาระรีอินเวนต์ อย่างไรก็ดี การประกาศ “อย่าเพียงลงทุน มาร่วมสร้างไปกับประเทศไทย” จะมีน้ำหนักก็ต่อเมื่อประเทศแก้จุดอ่อนพื้นฐานได้จริง ตั้งแต่กฎระเบียบล้าสมัย ผลิตภาพแรงงาน ไปจนถึงความชัดเจนของนโยบายพลังงานและดิจิทัล ถ้าการทบทวนกฎหมายกว่า 7,000 ฉบับและการเดินหน้าเข้า OECD สำเร็จ พร้อมสร้างระบบที่ช่วยซัพพลายเออร์ท้องถิ่นและธุรกิจขนาดกลางและขนาดย่อมเชื่อมกับนักลงทุนต่างชาติ เราจะเริ่มเห็นภาพของการลงทุนในไทยที่เป็นหุ้นส่วนระยะยาว ไม่ใช่เงินทุนที่เข้ามาแล้วพร้อมย้ายออกเมื่อเจอข้อเสนอที่ถูกกว่า สุดท้าย กลยุทธ์เศรษฐกิจไทยใหม่จะถูกตัดสินไม่ใช่ที่เวทีประชุม แต่ที่ความสามารถในการสร้างงานรายได้ดี เชื่อมธุรกิจไทยอนาคตเข้ากับห่วงโซ่อุปทานระดับภูมิภาค และทำให้การเติบโตทางเศรษฐกิจส่งต่อไปถึงประชาชนอย่างเป็นรูปธรรม หากทำได้ ประเทศจะก้าวจากการเป็นแค่ทางเลือกหนึ่งของนักลงทุน สู่การเป็น “ศูนย์กลางที่ต้องมีในพอร์ต” สำหรับผู้เล่นทุนระดับโลกในอาเซียนการลงทุนยุคใหม่
