AI hype reality: ภาพโฆษณากับโลกใช้งานจริง
AI hype reality คือปรากฏการณ์ที่บริษัทเทคโนโลยีพูดถึงศักยภาพปัญญาประดิษฐ์ในเชิงเกินจริงหรือกำกวม ตั้งแต่คำสัญญาอนาคตสุดล้ำไปจนถึงการอ้างว่าบรรลุ AGI แล้ว ในขณะที่ผู้ใช้ทั่วไปสัมผัสได้เพียงฟีเจอร์เล็กๆ เน้นงานประจำวัน ทำให้เกิดช่องว่างระหว่างความคาดหวังแบบไซไฟกับประสบการณ์ใช้งานจริงในชีวิตประจำวัน ภาพใหญ่คือ ผู้นำเทคโนโลยีใช้คำว่าปฏิวัติหรือยุคใหม่ของ AI ซ้ำแล้วซ้ำเล่า แต่ผู้ใช้ส่วนมากแค่สงสัยว่าทำไมระบบปฏิบัติการต้องมีแชตบอตเพิ่มเข้ามา และสิ่งนี้ช่วยงานได้มากกว่าเดิมอย่างไร จนแม้แต่ซีอีโอของไมโครซอฟท์อย่าง Satya Nadella ก็ออกมายอมรับว่าอุตสาหกรรมนี้กำลังหลงตัวเองและฉลองเทคโนโลยีเพื่อเทคโนโลยีมากเกินไป พร้อมเตือนว่าแนวคิดแบบนี้เริ่มไม่เวิร์กแล้ว ข้อเท็จจริงที่หลีกเลี่ยงไม่ได้คือ ถ้า AI ไม่ตอบโจทย์งานง่ายๆ เช่น ทำให้เครื่องเร็วขึ้น ใช้งานสะดวกขึ้น ต่อให้คำพูดดูยิ่งใหญ่แค่ไหน ผู้ใช้ก็ยังรู้สึกว่าถูกโอเวอร์ขายอยู่ดี
เมื่อซีอีโอพูดถึงยุค AGI แต่วิศวกรบอกว่าเป็นแค่คำโฆษณา
จุดที่ AI overpromise ชัดที่สุดคือการโหมคำว่า AGI claims debate ซีอีโอหลายคนเริ่มประกาศว่าพวกเขาก้าวเข้าสู่ยุค AGI แล้ว เช่น Greg Brockman ประธานบริษัทหนึ่งที่กล่าวต้อนรับผู้สื่อข่าวด้วยประโยคว่า “Welcome to the AGI era” บนสายโทรศัพท์เมื่อต้องการนำเสนอโมเดลล่าสุด และยืนยันส่วนตัวว่าตอนนี้เราอยู่ตรงนั้นแล้ว หลังจากนั้น Jensen Huang ซีอีโอบริษัทชิปกราฟิกชื่อดังถึงกับโพสต์ข้อความเฉลิมฉลองบนโซเชียลว่า “AGI has arrived” อ้างอิงความก้าวหน้าจาก ChatGPT ไปสู่ Astra ในเวลา 4 ปี แต่ด้านวิศวกรและนักวิจัย AI กลับมองต่าง Peter Voss คนที่เคยใช้คำว่า AGI ในยุคแรกๆ ระบุว่าการอ้างว่ามี AGI ตอนนี้เป็น “complete nonsense” และถ้าเรามี AGI จริงเราจะรู้กันชัดเจนอยู่แล้ว ขณะที่ Dario Amodei และ Emily Bender เห็นตรงกันว่าคำว่า AGI เป็นแค่ “marketing term” ไม่ใช่หมุดหมายทางวิทยาศาสตร์ที่นิยามชัดเจน สถานการณ์นี้ทำให้ผู้ใช้สับสนว่าความสามารถจริงของ AI อยู่ตรงไหนกันแน่ และกำลังถูกขายความฝันหรือความจริง
ไมโครซอฟท์กับการยอมรับว่าเสียงโฆษณา AI ไปไกลกว่าความต้องการผู้ใช้
ฝั่งไมโครซอฟท์สะท้อนภาพ AI hype reality ได้ชัด Satya Nadella ตั้งคำถามกับทั้งวงการว่าเรากำลังหลงตัวเองไปกับการพูดเรื่อง AI ที่ไม่เชื่อมกับประโยชน์ของคนทั่วไป เขาย้ำว่าโลกจริงต้องการเทคโนโลยีที่ใช้ได้ ควบคุมได้ และสร้างอนาคตทางเศรษฐกิจให้ผู้คนได้ ไม่ใช่แค่แนวคิดสวยหรูในงานสัมมนา เขาปิดท้ายด้วยคำเตือนเสียงแข็งว่า “การฉลองเทคโนโลยีเพื่อเทคโนโลยีมันไม่เวิร์กแล้ว” สะท้อนความเบื่อหน่ายต่อ AI overpromise ในระดับผู้นำองค์กรเอง ในทางปฏิบัติ ผู้ใช้จำนวนมากตั้งคำถามว่าทำไมระบบปฏิบัติการต้องฝังแชตบอต และฟีเจอร์ Copilot ต่างๆ ช่วยงานจริงมากน้อยแค่ไหน ถึงขั้นที่แม้เครื่องใหม่บางรุ่นจะผ่านเกณฑ์ด้านเทคนิคสำหรับแบรนด์ Copilot+ แต่บริษัทก็ไม่กล้าแปะตรานั้น เพราะผู้ใช้ยังไม่เห็นผลประโยชน์ชัดเจน ขณะเดียวกันผู้บริหารสาย AI อย่าง Mustafa Suleyman กลับไปพูดถึงแนวคิดใหญ่โตว่าปัญญาจะกลายเป็น “สกุลเงินใหม่” คนบางพื้นที่ไม่ต้องใช้เงิน และ AI จะรู้จักผู้ใช้ “อย่างลึกซึ้ง” ซึ่งฟังดูเป็นวิสัยทัศน์ไกลตัวมากกว่าคำตอบว่า ทำไมเครื่องของฉันต้องมีบอตเพิ่มเข้ามา
ช่องว่างระหว่างคำเล่าเรื่องการตลาดกับข้อเท็จจริงทางวิศวกรรม
หัวใจของปัญหานี้คือช่องว่างระหว่าง narrative การตลาดกับความจริงทางวิศวกรรมที่ยังไปไม่ถึงคำสัญญา AGI claims debate นักวิจัยหลายคนชี้ว่าคำว่า AGI ถูกนิยามอย่างหลวม จนใช้วัดความก้าวหน้าของ AI ได้ไม่ดีนัก บางคนถึงกับเรียกการประกาศว่า AGI มาถึงแล้วว่าเป็น “dishonest marketing practices” เพราะสร้างภาพลวงตาว่าเรามีเทคโนโลยีระดับหุ่นยนต์คิดเองได้ ทั้งที่สิ่งที่มีอยู่คือระบบที่ตอบข้อความและเขียนโค้ดเก่งในบริบทจำกัด Emily Bender ระบุว่าการใช้คำ AGI นั้นไปดึงภาพจำจากหนังอย่าง Star Wars หรือ Her ทำให้ผู้คนคาดหวังตามจินตนาการ มากกว่าตามเทคโนโลยีที่มีจริง เธอมองว่า AGI เป็น “imagined technology” ไม่ใช่สิ่งที่ปรากฏอยู่ในปัจจุบัน Alan Chan ยังเตือนว่าคนจำนวนมากสับสนระหว่างความสามารถของ AI ในการทำสิ่งใหม่ๆ กับความสามารถลงมือทำงานในโลกจริงได้ดี เมื่อโมเดลเก่งการเขียนโค้ดแต่ต้องใช้เวลาฝึกเยอะมากกว่าจะทำงานใหม่ได้ดี เราอาจพูดว่าเก่งเฉพาะด้าน แต่ยังห่างไกลจากภาพ AGI ที่เรียนรู้งานใหม่ในเวลาอันสั้น ช่องว่างนี้ทำให้ผู้บริหารใช้คำเว่อร์วัง ขณะที่วิศวกรยังต้องใช้ทีมใหญ่และงบประมาณสูงเพื่อทำให้บอตหนึ่งตัวรับมือคอลเซ็นเตอร์แบบพื้นฐานได้
จากคำสัญญาไซไฟสู่การตั้งคำถามเรื่อง practical AI applications
เมื่อเสียงโฆษณา AGI ดังขึ้นเรื่อยๆ ผู้ใช้กลับหันกลับมามอง practical AI applications มากกว่า คำถามพื้นฐานไม่ใช่ว่า AGI จะมาเมื่อไร แต่คือวันนี้ AI ช่วยให้ชีวิตหรือธุรกิจง่ายขึ้นอย่างไร ซึ่ง Nadella เองยอมรับว่าผู้คนอยากเห็นว่าเทคโนโลยีนี้สร้างประโยชน์ที่ควบคุมได้ และแปลงเป็นอนาคตทางเศรษฐกิจที่จับต้องได้ ในทางกลับกัน เสียงจากผู้ผลิตพีซีรายใหญ่สะท้อนว่า “ผู้บริโภคไม่สนใจ AI PC” และคำว่า AI ยังสร้างความสับสนมากกว่าความช่วยเหลือ เมื่อประกอบกับข้อเท็จจริงที่ว่าการทำให้บอตทำงานง่ายๆ อย่างงานลูกค้าสัมพันธ์ต้องใช้ทีมวิศวกรและข้อมูลฝึกจำนวนมหาศาล แต่ผลลัพธ์ยังไม่ดีนัก ภาพนี้บอกเราว่า AI ยังอยู่ในช่วงเปลี่ยนผ่าน ไม่ใช่เวทมนตร์ที่จะมาแทนทุกอย่างในทันที ผู้ใช้จึงมีสิทธิ์สงสัย AGI claims และตั้งคำถามกับ AI hype reality ว่าควรเชื่อแค่ไหน บทเรียนจากทั้งหมดคือ อย่าปล่อยให้คำโฆษณากลบการประเมินคุณค่าจริงของเทคโนโลยีในงานที่ต้องทำทุกวัน
