ทีเอช-เอไอ พาสปอร์ตคืออะไร และทำไมยอดสมัครถึงทะลุล้าน
ทีเอช-เอไอ พาสปอร์ต คือโครงการและแพลตฟอร์ม AI ฟรีของภาครัฐที่ออกแบบให้ประชาชนทุกกลุ่มสามารถเข้าถึงเครื่องมือและหลักสูตรปัญญาประดิษฐ์ในที่เดียว มุ่งสร้างทั้งความรู้พื้นฐานด้าน AI และการใช้จริงในงาน เพื่อปิดช่องว่างทักษะ AI ไทย ลดความเหลื่อมล้ำทางเทคโนโลยี และผลักดันแรงงานเข้าสู่ยุคเศรษฐกิจดิจิทัลอย่างเป็นระบบ สำนักงานคณะกรรมการดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติภายใต้กระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคมได้เปิดตัวโครงการทีเอช-เอไอ พาสปอร์ตอย่างเป็นทางการเมื่อวันที่ 28 สิงหาคม 2569 โดยเปิดให้ลงทะเบียนล่วงหน้าตั้งแต่วันที่ 19 สิงหาคม และภายในเวลาไม่ถึงสองสัปดาห์มีผู้ลงทะเบียนแล้วกว่า 1.3 ล้านคน เป้าหมายสูงสุดคือเปิดโอกาสให้คนทำงาน นักเรียน นักศึกษา ผู้ประกอบการ และประชาชนทั่วไปรวมสูงสุด 5 ล้านคนเข้าใช้แพลตฟอร์ม ยอดสมัครที่ทะลุหลักล้านอย่างรวดเร็วไม่ได้สะท้อนแค่ความฮือฮา แต่แสดงให้เห็นว่าคนทำงานกำลังรู้สึกถึงแรงกดดันของเทคโนโลยีใหม่ และมองแพลตฟอร์มนี้เป็นโอกาสตั้งหลักทักษะใหม่ก่อนจะถูกทิ้งไว้ข้างหลังในตลาดงาน
สเกลโครงการและภาพช่องว่างทักษะ AI ที่ต้องรีบปิด
สิ่งที่ทำให้ทีเอช-เอไอ พาสปอร์ตน่าสนใจไม่ใช่แค่ตัวเลข 5 ล้านบัญชี แต่คือความจริงว่าทักษะ AI ของแรงงานยังตามหลังความเปลี่ยนแปลงของโลกอยู่มาก ข้อมูลจาก Microsoft AI Economy Institute ระบุว่าในไตรมาสแรกปี 2569 สัดส่วนประชากรวัยทำงานที่ใช้ Generative AI เพิ่มจาก 9.1% เป็น 12.4% หรือเติบโตถึง 36.4% ในเวลาไม่นาน แสดงว่าคนเริ่มใช้ AI มากขึ้น แต่ก็ยังต่ำกว่าค่าเฉลี่ยโลกที่ 17.8% และห่างไกลจากประเทศที่ใช้แพร่หลายซึ่งแตะ 63.4% คำพูดของรัฐมนตรีที่ว่า การแข่งขันต่อไปจะไม่ตัดสินกันที่ใครมีเทคโนโลยีล้ำที่สุด แต่ที่ว่าใครพัฒนาคนให้ใช้เทคโนโลยีเป็นได้มากที่สุด จึงตรงประเด็น เพราะปัจจุบันองค์กรจำนวนมากซื้อเครื่องมือแล้วใช้ไม่เต็มศักยภาพ ขณะที่คนทำงานจำนวนมากไม่รู้จะเริ่มเรียนจากตรงไหน แพลตฟอร์มระดับชาติที่ออกแบบเรื่องทักษะ AI ตั้งแต่พื้นฐานจนถึงการใช้ในงานจริงจึงตอบโจทย์ช่องว่างนี้อย่างเป็นรูปธรรม
เทคโนโลยีและพันธมิตร: แพลตฟอร์ม AI ฟรีที่ไม่ใช่ของเล่นทดลอง
จุดแข็งที่สุดของทีเอช-เอไอ พาสปอร์ตคือการไม่ทำแพลตฟอร์มแบบปิด แต่เปิดให้คนใช้โมเดลระดับโลกมากกว่า 30 โมเดลจากผู้พัฒนาชั้นนำกว่า 14 รายในระบบเดียว พร้อมความร่วมมือกับบริษัทเทคโนโลยีอย่าง Microsoft Google และ NVIDIA รวมถึงสมาคมผู้ประกอบการปัญญาประดิษฐ์และผู้เชี่ยวชาญด้านเทคโนโลยีที่เข้าร่วมตั้งแต่วันเปิดตัว แพลตฟอร์ม AiPASS ซึ่งเป็นหัวใจของโครงการจะเปิดให้บริการอย่างเป็นทางการตั้งแต่วันที่ 31 สิงหาคม 2569 เป็นต้นไป ผู้สมัครอายุ 15 ปีขึ้นไปลงทะเบียนผ่านเว็บไซต์ aipass.go.th โดยใช้บัญชี Google Microsoft หรือ Apple และยืนยันตัวตนผ่านแอปพลิเคชันทางรัฐหรือระบบ ThaiD จากนั้นจะได้รับสิทธิ์อัปเกรดเป็นผู้ใช้งานระดับผู้สร้างสรรค์ 30 วัน เพื่อทดลองใช้โมเดลและเครื่องมือระดับสูง นี่ไม่ใช่แค่เว็บทดลองเล่น AI แต่เป็นการให้สิทธิ์เข้าถึงเครื่องมือที่คนทำงานทั่วโลกใช้จริง พร้อมฟีเจอร์ให้เปรียบเทียบและเลือกโมเดลที่เหมาะกับงานของตัวเอง ทำให้แนวคิดแพลตฟอร์ม AI ฟรีมีน้ำหนักทั้งในเชิงคุณภาพและความหลากหลายของเทคโนโลยี
จาก AI Literacy สู่ AI Adoption: คิดใหญ่กว่าการแจกเครื่องมือ
สิ่งที่ทำให้โครงการนี้มีมิติด้านนโยบายที่น่าสนใจคือการประกาศชัดว่าต้องการสร้างทั้ง AI Literacy และ AI Adoption ในเวลาเดียวกัน โครงการทีเอช-เอไอ พาสปอร์ตตั้งเป้าให้กลุ่มเป้าหมายนักเรียน นักศึกษา บุคลากรภาครัฐ ประชาชนทั่วไป และผู้ประกอบการเข้าใจพื้นฐาน AI พร้อมกับส่งเสริมการนำ AI ไปใช้จริงให้สอดคล้องกับความต้องการของตลาดแรงงาน AiPASS เชื่อมการเข้าถึงเครื่องมือ AI เข้ากับการพัฒนาทักษะผ่านแนวคิด Learn • Earn • Plern โดยผสานองค์ความรู้และหลักสูตรจากพันธมิตรระดับโลกอย่าง Google for Education Microsoft Elevate และ NVIDIA Deep Learning Institute นั่นหมายความว่าผู้ใช้ไม่ได้แค่ลองพิมพ์คำสั่งให้โมเดลตอบ แต่ถูกพาเข้าสู่เส้นทางเรียนรู้ที่มีโครงสร้าง ตั้งแต่เข้าใจพื้นฐาน คิดงานสร้างสรรค์ ไปจนถึงใช้ AI ในงานเฉพาะด้าน ในมุมตลาดแรงงาน การออกแบบเช่นนี้ตอบปัญหาสำคัญคือคนจำนวนมากใช้ AI แบบทดลองสนุก แต่ไม่เชื่อมเข้ากับทักษะที่นายจ้างต้องการ หากระบบเรียนรู้สามารถแสดงให้เห็นว่าทักษะที่เพิ่มด้วยโครงการพัฒนา AI นี้เชื่อมกับงานไหนได้บ้าง ก็จะช่วยให้ทั้งคนทำงานและองค์กรกล้าปรับบทบาทและโครงสร้างงาน
ผลกระทบต่อคนทำงาน: โอกาสครั้งใหญ่ แต่ต้องใช้ให้เป็น
เมื่อมองจากมุมคนทำงาน ทีเอช-เอไอ พาสปอร์ตคือโอกาสยกระดับทักษะแบบที่ปกติมีต้นทุนสูง ทั้งในด้านเครื่องมือและหลักสูตร แต่ถูกอัดรวมมาให้ใช้บนแพลตฟอร์มเดียวในรูปแบบแพลตฟอร์ม AI ฟรี โครงการพัฒนา AI นี้ไม่ได้จำกัดเฉพาะสายเทคโนโลยี แต่เปิดให้คนทำงานทุกสายอาชีพลองคิดว่าหน้าที่ของตัวเองจะปรับด้วย AI ได้อย่างไร ไม่ว่าจะเป็นงานเอกสาร งานวิเคราะห์ข้อมูล งานขาย งานบริการ หรือแม้แต่งานสร้างสรรค์ ในระยะสั้น คนที่ลงทะเบียนก่อนและใช้เครื่องมือจนคุ้นจะได้เปรียบอย่างชัดเจน เพราะเมื่อองค์กรเริ่มถามหาทักษะ AI ไทยในตำแหน่งงานทั่วไป คนกลุ่มนี้จะมีผลงานจับต้องได้จากการใช้แพลตฟอร์ม ยิ่งถ้าใช้ช่วงสิทธิ์ระดับผู้สร้างสรรค์ 30 วันทดลองพัฒนางานจริงของตัวเอง ก็ยิ่งแปลงการเรียนให้เป็น portfolio ที่อธิบายคุณค่าต่อองค์กรได้ง่าย อย่างไรก็ตาม แพลตฟอร์มจะมีความหมายก็ต่อเมื่อคนใช้สม่ำเสมอ ไม่ใช่สมัครแล้วปล่อยทิ้ง หากรัฐและพันธมิตรสามารถทำให้คนกลับมาเรียนต่อเนื่อง และเชื่อมผลลัพธ์กับโอกาสจ้างงานหรือรายได้ใหม่ได้จริง ทีเอช-เอไอ พาสปอร์ตจะกลายเป็นฐานทักษะกลางของยุค AI ที่เปลี่ยนเกมตลาดแรงงานทั้งระบบ
