แรงส่งจาก AI มีจริง แต่ยังไม่ใช่หลักประกันการเติบโต
AI กับเศรษฐกิจไทย หมายถึงการนำปัญญาประดิษฐ์มาใช้สร้างมูลค่าเพิ่มและยกระดับผลิตภาพในภาคธุรกิจและชีวิตประจำวัน โดยผลลัพธ์ขึ้นอยู่กับว่าการลงทุนและการใช้งานจะแปรเป็นงานที่มีประสิทธิภาพขึ้นได้จริงเพียงใด ไม่ใช่เพียงจำนวนโครงการหรือเทคโนโลยีที่นำเข้ามา
ttb Analytics ประเมินเมื่อวันที่ 9 พฤศจิกายน 2569 ว่าเศรษฐกิจจะเติบโต 2.7% ในปี 2569 และมีแนวโน้มขยายตัว 3.0% ในปี 2570 โดยมีมาตรการภาครัฐและวัฏจักรการลงทุนด้าน AI หรือ AI Cycle เป็นแรงหนุนสำคัญ มุมมองนี้สะท้อนโอกาสที่ไทยจะใช้ความต้องการเทคโนโลยีเป็นเครื่องยนต์ใหม่ ทว่าการเติบโตระดับดังกล่าวยังต้องพึ่งการลงทุนและการปรับโครงสร้างให้เกิดผลจริง ขณะที่ความไม่แน่นอนจากเศรษฐกิจโลกและการกีดกันทางการค้ายังเป็นความเสี่ยง
แนวทาง Reinvent Thailand ซึ่งอาศัยความร่วมมือรัฐและเอกชนเพื่อพัฒนา 6 กลุ่มอุตสาหกรรมสำคัญ อาจช่วยเพิ่มศักยภาพการเติบโต และมีโอกาสผลักดันเศรษฐกิจให้ขยายตัว 3–4% ภายใน 5 ปี หากทำได้ตามเป้าหมาย แต่เป้าหมายจะมีความหมายก็ต่อเมื่อผู้ประกอบการขนาดเล็กและแรงงานได้รับประโยชน์ ไม่ใช่การเติบโตที่กระจุกในผู้ส่งออกหรือบริษัทที่พร้อมอยู่แล้ว
เศรษฐกิจดิจิทัลโตเร็ว คำถามคือผลิตภาพตามมาหรือไม่
ข้อมูล Digital GDP ชี้ให้เห็นทั้งแรงส่งและช่องว่าง มูลค่าเศรษฐกิจดิจิทัลอยู่ที่ 5.6 ล้านล้านบาทในปี 2569 หรือ 28.6% ของผลิตภัณฑ์มวลรวมภายในประเทศ เพิ่มจาก 27.2% ในปี 2567 และภาคดิจิทัลขยายตัวเร็วกว่าภาพรวมเศรษฐกิจราวสามเท่า ตัวเลขนี้น่าตื่นเต้น แต่ส่วนแบ่งที่เพิ่มขึ้นไม่ได้บอกด้วยตัวเองว่าองค์กรไทยผลิตสินค้าและบริการได้มากขึ้นด้วยทรัพยากรเท่าเดิมหรือไม่
ข้อกังวลสำคัญคือผลิตภาพเศรษฐกิจดิจิทัลยังไม่แปรเป็นผลิตภาพของเศรษฐกิจวงกว้าง ผลิตภาพรวมของไทยในปี 2567 สูงกว่าปี 2553 เพียง 8% หรือโตเฉลี่ยเพียง 0.2% ต่อปี ขณะเดียวกัน ธุรกิจจำนวนมากยังอยู่ในช่วงทดลองใช้ AI และมีอุปสรรคทั้งข้อมูลในองค์กรและความไม่ชัดเจนเรื่องผลตอบแทน จึงควรวัดความสำเร็จจากงานที่ทำได้ดีขึ้น ต้นทุนและเวลาที่ลดลง ตลอดจนมูลค่าเพิ่มที่เกิดในประเทศ มากกว่านับเพียงการรับเทคโนโลยีมาใช้
บทเรียนจาก PromptPay คือเทคโนโลยีจะมีผลเมื่อกลายเป็นส่วนหนึ่งของกิจวัตร ไม่จำกัดอยู่ในเมืองหรือธุรกิจขนาดใหญ่ หากคนทั่วไปและกิจการขนาดเล็กเข้าถึงเครื่องมือ AI ได้ง่าย พร้อมมีทักษะใช้ให้เหมาะกับงาน เทคโนโลยีก็อาจช่วยเพิ่มผลิตภาพในวงกว้างได้ โจทย์จึงไม่ใช่แค่ใครใช้ AI มากที่สุด แต่คือใครสร้างมูลค่าทางเศรษฐกิจจากการใช้ได้จริง

อันดับความพร้อม AI เตือนให้เร่งกติกาและความเชื่อมั่น
ผลจัดอันดับขีดความสามารถด้านดิจิทัลและ AI ระดับโลกปี 2569 ซึ่งสมาคมการจัดการธุรกิจแห่งประเทศไทยเปิดเผยเมื่อวันที่ 11 พฤศจิกายน ระบุว่าไทยอยู่ในอันดับที่ 43 จาก 70 เขตเศรษฐกิจ ส่วนด้านเทคโนโลยีและโครงสร้างพื้นฐานอยู่ที่อันดับ 23 อันดับความพร้อม AI นี้ไม่ควรถูกอ่านเป็นคำตัดสินว่าไทยไม่มีโอกาส แต่เป็นสัญญาณว่าการมีโครงสร้างพื้นฐานและเงินลงทุนยังไม่พอจะทำให้ประเทศแข่งขันได้
จุดอ่อนที่รายงานชี้คือการกำกับดูแลและคุณค่า ซึ่งเกี่ยวข้องโดยตรงกับกติกาและความเชื่อมั่น AI หากผู้ใช้ไม่มั่นใจว่าข้อมูลส่วนบุคคลปลอดภัย ระบบมีความรับผิดชอบ และการตัดสินใจของ AI ตรวจสอบได้ การใช้งานก็ยากจะขยายจากโครงการทดลองไปสู่บริการที่คนไว้วางใจได้ การวางกติกาจึงไม่ใช่การขวางนวัตกรรม แต่เป็นการสร้างเงื่อนไขให้ธุรกิจและประชาชนกล้าใช้
ทิศทางที่ควรเร่งคือการคุ้มครองข้อมูล ความมั่นคงปลอดภัยไซเบอร์ และจริยธรรมในการใช้ AI ควบคู่กับการลงทุน รัฐควรทำกติกาให้ชัดและนำไปใช้ได้จริง ขณะที่ภาคธุรกิจต้องรับผิดชอบต่อข้อมูลและผลกระทบจากระบบที่นำมาใช้ เมื่อความเชื่อมั่นเติบโตไปพร้อมกับโครงสร้างพื้นฐาน โอกาสจาก AI จึงจะขยายจากกลุ่มธุรกิจชั้นนำไปถึงผู้ประกอบการและผู้ใช้ทั่วไป
บทสรุป: ลงทุนให้เกิดผล ไม่ใช่แค่เพิ่มกระแส
AI Cycle เป็นแรงหนุนที่ไทยไม่ควรมองข้าม แต่การลงทุนจะไม่ยกระดับเศรษฐกิจโดยอัตโนมัติ หากผลิตภาพยังโตช้า ธุรกิจส่วนใหญ่ยังใช้เทคโนโลยีได้ไม่เต็มที่ และกติกายังไม่สร้างความไว้วางใจ ความสำเร็จจึงควรตัดสินจากการที่คนทำงานทำงานได้ดีขึ้น ธุรกิจสร้างมูลค่าเพิ่มในประเทศ และผลประโยชน์กระจายออกไปกว้างขึ้น
ไทยควรเดินหน้าสามเรื่องพร้อมกัน ได้แก่ พัฒนาทักษะและข้อมูลให้กิจการนำ AI ไปใช้แก้ปัญหาจริง ยกระดับกติกาและความปลอดภัยให้ผู้ใช้เชื่อมั่น และกำหนดตัวชี้วัดที่บอกได้ว่าการเปลี่ยนผ่านดิจิทัลเพิ่มผลิตภาพเพียงใด นี่คือหนทางเปลี่ยนกระแสการลงทุนให้เป็นเครื่องยนต์เศรษฐกิจที่มีแรงส่งต่อเนื่อง ไม่ใช่เพียงตัวเลขเติบโตชั่วคราว






