หนังไทยบุกบ็อกซ์ออฟฟิศอาเซียนและกระแสออนไลน์

หนังไทย บ็อกซ์ออฟฟิศอาเซียน: จากเรื่องเล็กสู่พลังใหม่ของภูมิภาค

หนังไทย บ็อกซ์ออฟฟิศที่กำลังพุ่งแรงในภูมิภาค คือปรากฏการณ์ที่ภาพยนตร์จากผู้สร้างในภูมิภาคสามารถครองรายได้แทบทุกประเทศอาเซียน ข้ามพรมแดนภาษาและวัฒนธรรม ไปเชื่อมอารมณ์ผู้ชมหลากหลายเจเนอเรชั่น พร้อมต่อยอดสู่เทศกาลระดับนานาชาติและการฉายเชิงพาณิชย์ในหลายทวีป จนหนังดังอาเซียนกลายเป็นหมุดหมายใหม่ของอุตสาหกรรม ภาพยนตร์เอเชีย ว่าเราไม่จำเป็นต้องรอบล็อกบัสเตอร์จากฮอลลีวูดเสมอไป แต่สามารถผลักดันเรื่องเล่าของตนเองให้สร้างทั้งรายได้และอิทธิพลทางวัฒนธรรมได้ไม่แพ้กัน เรื่องที่สะท้อนภาพนี้ชัดที่สุดคือ “หลานม่า” หรือ How To Make Millions Before Grandma Dies ผลงานจากค่าย GDH กำกับโดย พัฒน์ บุญนิธิพัฒน์ ที่เปิดฉายในไทยครั้งแรกวันที่ 4 เมษายน และขึ้นอันดับบ็อกซ์ออฟฟิศในประเทศทันที ทำรายได้ในไทย 334 ล้านบาท ก่อนขยายสู่ประเทศอาเซียนและไต้หวัน จนกลายเป็นหนังดังอาเซียนตัวจริง การที่หนังไทยน้ำดีเรื่องหนึ่งสามารถขยายวงไปทั่วภูมิภาคได้รวดเร็วเช่นนี้ บอกเราว่าโครงสร้างการบริโภคภาพยนตร์ในอาเซียนกำลังเปลี่ยนจากการรอหนังต่างประเทศ มาให้ความสำคัญกับเรื่องเล่าที่ใกล้ประสบการณ์ชีวิตมากขึ้น

หลานม่า รายได้ทะลุ 1,000 ล้าน: ตัวอย่างพลังภาพยนตร์เอเชีย

เมื่อพูดถึงหนังดังอาเซียนในช่วงนี้ คนจำนวนมากนึกถึง “หลานม่า” ทันที เพราะตัวเลขหลานม่า รายได้ ในภูมิภาคนี้ไม่ใช่เรื่องเล็กอีกต่อไป หนังเรื่องนี้ทำรายได้รวมจากการจำหน่ายตั๋วทั่วโลกถึง 1,200 ล้านบาท จากการฉายในไทยและ 12 ประเทศ และในกรอบอาเซียนเอง รายได้ทะลุ 1,000 ล้านบาท โดยมีไทย 333–334 ล้านบาท อินโดนีเซียราว 300 ล้านบาท มาเลเซีย-บรูไน 116.6 ล้านบาท และสิงคโปร์ 106 ล้านบาท ตัวเลขเหล่านี้เทียบเคียงหนังใหญ่ระดับบล็อกบัสเตอร์ได้อย่างไม่เกรงใจใคร คำอธิบายที่น่าเชื่อคือ ความเรียบง่ายของการเล่าเรื่องชีวิต “เอ็ม” ที่ไปดูแลคุณย่าหวังมรดก แต่ถูกเปลี่ยนให้กลายเป็นบทเรียนเรื่องครอบครัวและความรัก ภายใต้แนวคิด Less is more จงใจไม่ใช้ฉากเค้นอารมณ์ แต่สะสมความรู้สึกทีละน้อยจนผู้ชมจุกและร้องไห้ในตอนท้าย ตามรายงานหนึ่งระบุว่า “หลานม่า คือหนังที่ทำรายได้สูงสุดให้กับค่าย GDH นับตั้งแต่ก่อตั้งบริษัทในปี 2559 มากกว่าบุพเพสันนิวาส 2 และ ฉลาดเกมโกง” ซึ่งสะท้อนว่าผู้ชมพร้อมจะสนับสนุนหนังที่พูดกับชีวิตจริงมากกว่าฉากใหญ่และเทคนิคอลังการ

จากโรงภาพยนตร์สู่วงเทศกาล: ภาพยนตร์เอเชียกำลังก้าวออกจากบ้าน

แม้จะเริ่มจากการเป็นหนังไทย บ็อกซ์ออฟฟิศในภูมิภาค แต่เส้นทางของ “หลานม่า” ไม่ได้หยุดแค่ในอาเซียน ภาพยนตร์เรื่องนี้ถูกวางโปรแกรมให้ฉายในไต้หวันวันที่ 21 มิถุนายน และไปฉายในเทศกาล New York Asian Film Festival วันที่ 12 กรกฎาคม ณ สหรัฐอเมริกา ก่อนจะทยอยฉายในออสเตรเลีย-นิวซีแลนด์ เกาหลี และจีน ระหว่างวันที่ 12–28 กรกฎาคม นี่ไม่ใช่เพียงการเก็บรายได้เพิ่ม แต่คือการประกาศว่า ภาพยนตร์เอเชียสามารถเดินทางสู่สายตาผู้ชมทั่วโลกได้ด้วยพลังของเรื่องเล่าพื้นบ้านเอง ในอีกมุมหนึ่ง ภาพยนตร์ “บินล่าฝัน” หรือ A Time to Fly ก็ถูกคัดเลือกให้ฉายในสัปดาห์ภาพยนตร์สำหรับเด็กแห่งประเทศจีน ครั้งที่ 18 ที่กรุงปักกิ่ง เป็น 1 ใน 4 ภาพยนตร์ต่างประเทศที่ผ่านการคัดเลือกในปีนี้ แม้จะเป็นงานคนละแนวกับหลานม่า แต่การที่หนังสำหรับเยาวชนจากภูมิภาคเดียวกันได้ฉายร่วมกับภาพยนตร์ระดับสากลของจีนและต่างประเทศ บอกเราว่าตลาดต่างประเทศกำลังเปิดพื้นที่ให้ภาพยนตร์เอเชียมากขึ้น ทั้งในเชิงบันเทิงและเชิงสร้างแรงบันดาลใจ

อาเซียนในน้ำตาเดียวกัน: วัฒนธรรมครอบครัวคือสะพานสู่ความสำเร็จ

ความสำเร็จของหลานม่าไม่ได้เกิดจากสูตรหนังดราม่าเรียกน้ำตาทั่วไป แต่จากการหยิบวิถีชีวิตครอบครัวใหญ่ที่คนในภูมิภาคเข้าใจร่วมกันมาขยายเป็นภาพยนตร์เต็มเรื่อง บ้านที่มีหลายเจเนอเรชั่นอยู่ร่วมกัน ทำให้ผู้ชมเห็นตัวเองในตัวละคร ทั้งหลานที่กำลังสับสน คุณย่าที่ดูเข้มแข็งแต่เปราะบาง และสมาชิกครอบครัวที่ต้องประคับประคองกันไป สิ่งนี้ทำให้คนอินโดนีเซีย มาเลเซีย สิงคโปร์ หรือประเทศอื่นในอาเซียนรู้สึกว่าเรื่องเล่าไม่ได้อยู่ไกลตัว แต่เป็นกระจกสะท้อนชีวิตจริง เมื่อกระแสปากต่อปากในภูมิภาคหนุนส่ง ตัวเลขคนดูจึงพุ่งตาม ในอินโดนีเซีย หลานม่ามีผู้เข้าชมทะลุ 3.5 ล้านคน แซงหน้าภาพยนตร์สยองขวัญเกาหลี Exhuma ที่อยู่ที่ 2.6 ล้านคน และกลายเป็นภาพยนตร์เอเชียที่ประสบความสำเร็จสูงสุดตลอดกาลในประเทศ นี่คือการประกาศว่าภาพยนตร์เอเชียที่เล่าเรื่องครอบครัวแบบเรียบง่ายสามารถโค่นหนังแนวสยองขวัญที่มีฐานแฟนหนาแน่นได้ เมื่อจับหัวใจผู้ชมได้ถูกจุด และสอดคล้องกับประสบการณ์ชีวิตร่วมของภูมิภาค

หนังดังอาเซียนกับสมการใหม่: แข่งบล็อกบัสเตอร์อย่างมีที่ยืน

เมื่อหนังดังอาเซียนอย่างหลานม่าทำรายได้ระดับพันล้าน และสร้างคนดูหลายล้านทั่วหลายประเทศ สิ่งที่เกิดขึ้นคือสมการใหม่ของการแข่งขันในอุตสาหกรรมภาพยนตร์ ข้อมูลชี้ว่าหลานม่าคือหนังไทยที่ประสบความสำเร็จสูงสุดตลอดกาลทั้งในสิงคโปร์ มาเลเซีย และอินโดนีเซีย และยังเป็นงานที่ทำรายได้สูงสุดให้กับค่าย GDH มากกว่าบุพเพสันนิวาส 2 และ ฉลาดเกมโกง นี่ไม่ใช่ชัยชนะเฉพาะเรื่อง แต่สะท้อนว่าโครงสร้างตลาดเปิดรับภาพยนตร์เอเชียที่ผลิตในภูมิภาคมากขึ้นอย่างเป็นรูปธรรม ในทางภาพใหญ่ เมื่อภาพยนตร์เอเชียเริ่มเดินทางสู่เทศกาลต่างประเทศ ทั้งในสายบันเทิงอย่างหลานม่า และในสายเยาวชนอย่างบินล่าฝัน อุตสาหกรรมก็ได้รับทั้งเครดิตและโอกาสขยายตลาด ผลลัพธ์คือผู้ชมมีตัวเลือกมากกว่าการรอบล็อกบัสเตอร์จากฮอลลีวูดเพียงไม่กี่เรื่อง ความหลากหลายของหนังไทย บ็อกซ์ออฟฟิศ และภาพยนตร์เอเชียที่ร่วมแข่งขัน ทำให้ภูมิภาคนี้กลายเป็นผู้เล่นตัวจริง ไม่ใช่แค่ผู้รับชมอีกต่อไป บทสรุปสำคัญคือ หากผู้สร้างกล้าหยิบชีวิตจริง วัฒนธรรมร่วม และมุมมองของภูมิภาคมาเล่าอย่างซื่อสัตย์ หนังดังอาเซียนรุ่นต่อไปย่อมมีโอกาสก้าวข้ามขอบเขตเดิม เพิ่มทั้งรายได้และอิทธิพลทางวัฒนธรรมพร้อมกัน