จากโลเคชั่นสวยงามสู่ศูนย์กลางกองถ่ายระดับโลก
การถ่ายทำหนังต่างประเทศในไทยคือปรากฏการณ์ที่กองถ่ายจากหลากหลายชาติเลือกใช้โลเคชั่นถ่ายหนังไทยเป็นฐานผลิตผลงานภาพยนตร์ ซีรีส์ และรายการโทรทัศน์ โดยอาศัยความพร้อมทั้งด้านสถานที่ ทีมงาน สิทธิประโยชน์ทางเศรษฐกิจ และการอำนวยความสะดวกของภาครัฐ ทำให้การถ่ายทำไม่ใช่แค่กิจกรรมบันเทิง แต่กลายเป็นเครื่องจักรสำคัญที่ขับเคลื่อนอุตสาหกรรมภาพยนตร์ไทยและการท่องเที่ยวสร้างสรรค์ไปพร้อมกัน
หัวใจของเรื่องนี้คือข้อเท็จจริงที่ว่า กองกิจการภาพยนตร์และวีดิทัศน์ต่างประเทศของกรมการท่องเที่ยวรายงานว่ามีกองถ่ายต่างประเทศเข้ามาใช้โลเคชั่นถ่ายหนังไทยมากถึง 246 เรื่อง จาก 32 ประเทศทั่วโลก เงินลงทุนไหลเข้าสู่ระบบเศรษฐกิจกว่า 2,334 ล้านบาทในช่วงครึ่งปีแรกเท่านั้น ตัวเลขนี้สะท้อนว่าความนิยมไม่ใช่กระแสชั่วคราว แต่เป็นทิศทางใหม่ที่กำลังก่อตัวอย่างจริงจัง เมื่อเทียบกับปีก่อนที่มีเพียง 143 เรื่องและเม็ดเงิน 1,407 ล้านบาท การเติบโตครั้งนี้บอกชัดว่าประเทศเรากำลังกลายเป็นแม่เหล็กดึงดูดกองถ่ายต่างชาติในระดับภูมิภาคและระดับโลก
ทำไมกองถ่ายทั่วโลกถึงเลือก Filming Paradise แห่งนี้
เสน่ห์ของโลเคชั่นถ่ายหนังไทยไม่ใช่แค่ภาพสวย แต่คือความหลากหลายที่ตอบโจทย์ได้แทบทุกโทนเรื่อง ตั้งแต่เมืองใหญ่ โมเดิร์น ไปจนถึงชนบท ธรรมชาติ หรือแม้แต่การจำลองเป็นฉากต่างประเทศก็เป็นไปได้ กองกิจการภาพยนตร์ระบุชัดว่าประเทศไทยมีสถานที่ถ่ายทำที่หลากหลาย สตูดิโอมาตรฐานสูง และอุปกรณ์ทันสมัยพร้อมรองรับกองถ่ายจากทั่วโลก สิ่งเหล่านี้ทำให้ผู้สร้างไม่ต้องเสียเวลาหาโลเคชั่นจากหลายประเทศให้ยุ่งยาก
จุดแข็งอีกด้านที่มักถูกพูดถึงคือทีมงานช่างภาพ ช่างไฟ ฝ่ายศิลป์ และโปรดักชันไทยที่มีประสบการณ์กับงานระดับนานาชาติ มีทั้งความเชี่ยวชาญและอัธยาศัยไมตรี ได้รับคำชมจากกองถ่ายต่างชาติอยู่เสมอ ประโยคที่สะท้อนภาพนี้ได้ดีคือ “ความหลากหลายของสถานที่ถ่ายทำ ความพร้อมของบุคลากร และมาตรการ Cash Rebate ช่วยเพิ่มความสามารถในการแข่งขันของประเทศไทย” ซึ่งเป็นคำยืนยันจากผู้อำนวยการกองกิจการภาพยนตร์และวีดิทัศน์ต่างประเทศ เมื่อคุณภาพคนหน้างานดี ระบบหลังบ้านดี อุตสาหกรรมภาพยนตร์ไทยจึงเริ่มถูกมองว่าเป็นคู่ค้าเชิงสร้างสรรค์ มากกว่าจะเป็นแค่โลเคชั่นราคาถูก
เกมรุกของรัฐจากสำนักงานภาพยนตร์สู่ตลาดหนังโลก
การที่กองถ่ายต่างชาติหลั่งไหลเข้ามาไม่ใช่เรื่องบังเอิญ แต่เป็นผลจากยุทธศาสตร์เชิงรุกของรัฐที่ตั้งใจผลักดันภาพลักษณ์ Filming Paradise อย่างจริงจัง กรมการท่องเที่ยวและหน่วยงานในสังกัดอย่าง Thailand Film Office ไม่ได้รอให้กองถ่ายค้นพบเราเอง แต่เดินทางไปนำเสนอศักยภาพในงานตลาดภาพยนตร์ระดับโลก เช่น งาน Toronto International Film Festival The Market ที่จัดขึ้นที่นครโตรอนโต การไปออกบูธประชาสัมพันธ์ในนาม Filming Paradise คือการประกาศว่าประเทศเราพร้อมเป็นฐานผลิตภาพยนตร์ระดับสากล
ผลลัพธ์ของเกมรุกครั้งนั้นน่าจับตา กรมการท่องเที่ยวเปิดเผยว่าผู้ผลิตภาพยนตร์และกองถ่ายต่างชาติแสดงความสนใจมาถ่ายทำมากกว่า 25 ราย คาดว่ามูลค่าการลงทุนรวมกว่า 3,120 ล้านบาท คำกล่าวของอธิบดีกรมการท่องเที่ยวว่า “การเข้าร่วมงาน TIFF The Market ในครั้งนี้ประสบความสำเร็จเกินเป้าหมายที่ตั้งไว้จาก 500 ล้านบาทไปสู่ 3,120 ล้านบาท” เป็นสัญญาณว่ามาตรการอย่าง Cash Rebate สูงสุด 30 เปอร์เซ็นต์และความสะดวกด้านวีซ่ากับใบอนุญาตทำงานไม่ได้เป็นแค่ข้อเสนอในเอกสาร แต่กลายเป็นข้อได้เปรียบที่จับต้องได้และดึงดูดการลงทุนจริงในอุตสาหกรรมภาพยนตร์ไทย
โลเคชั่นถ่ายหนังไทยต่อยอดสู่การท่องเที่ยวสร้างสรรค์
ทุกครั้งที่กองถ่ายต่างชาติยกทีมมาถ่ายทำ ผลกระทบไม่ได้หยุดอยู่แค่ในกองภาพยนตร์ แต่กระจายรายได้สู่ชุมชน สู่โรงแรม ร้านอาหาร บริษัทรถเช่า และธุรกิจท้องถิ่นที่เกี่ยวข้อง กรมการท่องเที่ยวชี้ว่าการถ่ายทำภาพยนตร์ต่างประเทศช่วยสร้างงานให้บุคลากรไทยและส่งต่อรายได้ถึงชุมชนที่เป็นโลเคชั่นถ่ายหนัง เมื่อโลเคชั่นกลายเป็นฉากเด็ดในภาพยนตร์หรือซีรีส์ยอดนิยม ก็เกิดการเดินทางตามรอยเรื่องเล่าจากจอไปสู่พื้นที่จริง กลายเป็นการท่องเที่ยวสร้างสรรค์ที่เชื่อมโลกบันเทิงกับเศรษฐกิจฐานชุมชน
องค์กรส่งเสริมการท่องเที่ยวของรัฐจึงหยิบแนวคิด Film Tourism มาใช้เชิงยุทธศาสตร์ ร่วมมือกับกรมการท่องเที่ยวในการประชาสัมพันธ์เส้นทางตามรอยภาพยนตร์ในงานตลาดหนังโตรอนโต เพื่อดึงดูดทั้งผู้สร้างภาพยนตร์และนักเดินทางหัวใจคอหนังให้มองประเทศเราเป็นปลายทางใหม่ การถ่ายทำหนังต่างประเทศจึงไม่ใช่แค่เรื่องของกล้องและฉาก แต่เป็นประตูสู่การแลกเปลี่ยนวัฒนธรรมผ่านภาพเล่าเรื่อง เมื่อผู้ชมทั่วโลกเห็นวิถีชีวิต อาหาร และภูมิทัศน์ของไทยบนจอ ความสนใจที่จะมาสัมผัสเองย่อมตามมา และนั่นคือคุณค่าที่ลึกกว่าตัวเลขรายได้ภายใต้อุตสาหกรรมภาพยนตร์ไทย
จากตัวเลขสู่ทิศทางใหม่ของอุตสาหกรรมภาพยนตร์ไทย
เมื่อมองภาพรวม ตัวเลขกองถ่ายต่างชาติ 246 เรื่องและเม็ดเงินหลายพันล้านบาทบอกเราว่าประเทศนี้ไม่ได้เป็นแค่โลเคชั่นที่สวย แต่กำลังกลายเป็นศูนย์กลางการถ่ายทำระดับนานาชาติที่มีระบบสนับสนุนครบด้าน การแข่งขันบนเวทีโลกไม่ใช่แค่เรื่องเงินคืน Cash Rebate หรือความรวดเร็วในการขออนุญาตถ่ายทำ แต่เป็นการสร้างสมดุลระหว่างการเปิดรับกองถ่ายต่างชาติ กับการรักษาอัตลักษณ์และผลประโยชน์ของคนทำงานในอุตสาหกรรมภาพยนตร์ไทย
หากรัฐและเอกชนใช้โอกาสนี้พัฒนาทักษะทีมงานไทย ยกระดับสตูดิโอและบริษัทโปรดักชัน พร้อมเชื่อมการถ่ายทำเข้ากับการท่องเที่ยวสร้างสรรค์อย่างจริงจัง เราจะไม่เป็นเพียงฉากหลังในหนังต่างประเทศ แต่จะกลายเป็นผู้เล่นตัวจริงในห่วงโซ่การผลิตภาพยนตร์โลก สุดท้ายแล้วคำว่า Filming Paradise จะไม่ใช่แค่สโลแกนประชาสัมพันธ์ แต่เป็นสถานภาพใหม่ของประเทศบนแผนที่อุตสาหกรรมภาพยนตร์นานาชาติ ซึ่งสร้างทั้งรายได้ การจ้างงาน และพื้นที่ให้ซอฟต์พาวเวอร์ไทยได้เล่าเรื่องตัวเองสู่สายตาผู้ชมทั่วโลก
