ฮับอุตสาหกรรม AI คืออะไร และทำไมสนามนี้จึงกลายเป็นสงครามภูมิภาค
ฮับอุตสาหกรรม AI คือพื้นที่อุตสาหกรรมที่ผสานโรงงานผลิต ชูโครงสร้างพื้นฐาน AI ศูนย์ข้อมูล การวิจัยและพัฒนา ระบบอุตสาหกรรมดิจิทัล และโลจิสติกส์เข้าด้วยกันในรูปแบบระบบนิเวศเดียว รองรับตั้งแต่การออกแบบเซมิคอนดักเตอร์ไทย อิเล็กทรอนิกส์ขั้นสูง ไปจนถึงการเชื่อมโยงโซ่อุปทานข้อมูลและพลังงาน เพื่อให้บริษัทเทคโนโลยีรายใหญ่สามารถตั้งฐานผลิตและใช้ AI ในทุกขั้นตอนของการทำงาน ตั้งแต่สายการผลิตไปถึงการขนส่งและบริการหลังการขาย เมื่อมองทั้งภูมิภาคเอเชีย ภาพการแข่งขันชัดมากว่าใครสร้างฮับอุตสาหกรรม AI ได้ก่อน จะเป็นคนกำหนดมาตรฐานและดึงดูดเงินลงทุนระลอกใหม่ ประเทศที่ช้า หรือยังพึ่งการผลิตแบบเดิม จะติดกับดักรายได้ปานกลางไปอีกนาน ต่างจากประเทศที่ยอมลงทุนโครงสร้างพื้นฐาน AI และสร้างทาเลนต์ที่รองรับการผลิตชิปและระบบอุตสาหกรรมดิจิทัลครบวงจร
ARAYA กับการออกแบบพื้นที่อุตสาหกรรมยุค AI ให้เป็น Business Campus
กรณีของโครงการ ARAYA เป็นตัวอย่างชัดว่าฮับอุตสาหกรรม AI ยุคใหม่ไม่ใช่แค่นิคมอุตสาหกรรมแบบเดิม แต่คือ Business Campus ที่เชื่อมโรงงาน R&D และโลจิสติกส์เข้าด้วยกันในพื้นที่เดียว นางสาวกมลกาญจน์ คงคาทองเปิดเผยว่าบริษัทเตรียมพัฒนาเฟส 2 อีกประมาณ 20,000 ตารางเมตร หรือ 4 อาคาร เพื่อรองรับการลงทุนระลอกใหม่ โดยเน้นกลุ่ม Advanced Electronics เทคโนโลยี โลจิสติกส์ และอุตสาหกรรมแห่งอนาคต สิ่งที่น่าสนใจคือผู้พัฒนาประกาศชัดว่าไม่ได้มุ่งจับเฉพาะ Data Center แต่ต้องการสร้างระบบนิเวศทางธุรกิจที่หลากหลาย ให้บริษัทข้ามชาติเข้ามาตั้ง Manufacturing R&D และบริหารจัดการธุรกิจครบวงจรในพื้นที่เดียว การมีลูกค้าระดับโลกอย่าง Infineon ใช้พื้นที่ประมาณ 125 ไร่ และเดินหน้าสร้างฮับการผลิตแห่งอนาคต แสดงว่าเซมิคอนดักเตอร์ไทยเริ่มเข้าไปอยู่ในแผนโซ่อุปทานโลกแล้ว แม้หลายประเทศในอาเซียนเร่งดึงการย้ายฐานการผลิต แต่จุดแข็งด้าน Industrial Ecosystem ที่ต่อเนื่องยังทำให้ไทยแข่งขันกับเวียดนามและอินโดนีเซียได้
ดีล C.P. Group–Arise–True–AWS กับการปักธง AI Nation
อีกด้านหนึ่ง เกมการเป็นฮับเทคโนโลยีไม่ได้อยู่ที่โรงงานอย่างเดียว แต่ต้องมีโครงสร้างพื้นฐาน AI ครบทั้งพลังงานสะอาด เซมิคอนดักเตอร์ ศูนย์ข้อมูล และโมเดลภาษา ความร่วมมือขนาดใหญ่ระหว่าง C.P. Group Arise Venture True Corporation และ Amazon Web Services (AWS) จึงเป็นการประกาศเป้าหมายเปลี่ยนประเทศให้เป็น AI Nation อย่างเป็นระบบ ล่าสุดทั้ง 3 บริษัทจับมือกับ AWS โดยไม่ใช่การซื้อเทคโนโลยีมาใช้ แต่ร่วมกันสร้างห่วงโซ่อุปทาน AI ให้กับประเทศ ดีลนี้สะท้อนแรงกดดันเชิงโครงสร้าง ถ้าดูข้อมูล GDP ต่อหัวจะพบว่าแม้ประเทศมีประชากรมากกว่าสิงคโปร์ 12 เท่า แต่ GDP ต่อหัวกลับน้อยกว่า 12 เท่าเช่นกัน ตามตัวเลขคาดการณ์ของ World Bank และในการจัดอันดับความสามารถการแข่งขันโลก คะแนนโครงสร้างพื้นฐานเทคโนโลยี โดยเฉพาะด้าน AI ยังตามหลัง ยิ่งไปกว่านั้น ประเทศมี AI Talent เพียง 1,003 คน หรือราว 0.002% ของประชากร การตั้งยุทธศาสตร์ 5 ข้อสู่การเป็น AI Nation จึงไม่ใช่คำสวย แต่เป็นทางรอดจากความเสียเปรียบในสนามเทคโนโลยีระดับภูมิภาค
คลื่นลงทุน AI–เซมิคอนดักเตอร์–โฟโตนิกส์ 3–5 ปีหน้า และศึกกับเวียดนาม อินโดนีเซีย
ภาครัฐมองตรงกันว่าคลื่นลงทุนเทคโนโลยีระลอกใหม่กำลังมาถึงอย่างชัดเจน นายนฤตม์ เทอดสถีรศักดิ์ เลขาธิการบีโอไอระบุว่าในช่วง 3–5 ปีข้างหน้าประเทศจะเข้าสู่การลงทุนระลอกใหม่ที่เกี่ยวข้องกับห่วงโซ่อุปทานของ AI เซมิคอนดักเตอร์ ยานยนต์อัจฉริยะ และอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์อัจฉริยะ ข้อมูลคำขอรับการส่งเสริมการลงทุนที่สูงขึ้นต่อเนื่อง โดยมีกลุ่ม Digital Electronics และ Materials อยู่ใน 5 อันดับแรก แสดงชัดว่าโครงสร้างการลงทุนกำลังขยับจากอุตสาหกรรมดั้งเดิมไปสู่อุตสาหกรรมเทคโนโลยีมูลค่าเพิ่มสูง โอกาสไม่ใช่แค่การผลิตชิป แต่ครอบคลุม Advanced PCB โฟโตนิกส์ ดาต้าเซ็นเตอร์ ไปจนถึงระบบระบายความร้อน ซึ่งทั้งหมดคือหัวใจของระบบอุตสาหกรรมดิจิทัลและเศรษฐกิจข้อมูล ปัญหาคือเวียดนามและอินโดนีเซียกำลังเสนอแพ็กเกจดึงโรงงานเทคโนโลยีอย่างด aggressiv การจะชนะศึกนี้ บีโอไอมองว่าต้องเร่ง 3 เรื่องคือพัฒนาบุคลากร สร้างซัพพลายเชนใหม่รองรับอุตสาหกรรมอนาคต และเพิ่มความสะดวกในการทำธุรกิจผ่านโครงการ Thailand Fast Pass
จากสายการผลิตสู่ระบบนิเวศ AI เต็มรูปแบบ บทสรุปเกมยกระดับเซมิคอนดักเตอร์ไทย
การจะเป็นฮับอุตสาหกรรม AI ในเอเชีย ไม่ใช่แค่สร้างโรงงานชิปหรือดาต้าเซ็นเตอร์เพิ่ม แต่ต้องเปลี่ยนทั้งระบบนิเวศอุตสาหกรรมให้เชื่อมโยงกันผ่าน AI ตั้งแต่โรงงาน R&D ไปจนถึงโลจิสติกส์ โครงการ ARAYA ที่ออกแบบพื้นที่แบบ Business Campus และการลงทุนของผู้เล่นอย่าง Infineon แสดงให้เห็นว่าคำว่าเซมิคอนดักเตอร์ไทยไม่ได้อยู่แค่ในงานวิจัย แต่เริ่มมีฐานการผลิตที่เป็นส่วนหนึ่งของโซ่อุปทานโลกแล้ว ด้านเอกชนขนาดใหญ่เดินเกม AI Nation สร้างโครงสร้างพื้นฐาน AI และระบบนิเวศสตาร์ตอัป ในขณะที่รัฐวางยุทธศาสตร์ Talent Development แบบ Build และ Buy ร่วมกับมหาวิทยาลัย 8 แห่ง และดึงผู้เชี่ยวชาญระดับโลกผ่าน Smart Visa BOI Visa และ LTR Visa เป้าหมายระยะยาวคือผลักดัน GDP ให้โตไม่น้อยกว่า 3% ต่อปีภายในปี 2035 และดันอันดับความสามารถแข่งขันให้ติด 20 อันดับแรกภายในปี 2030 รวมถึงก้าวสู่ประเทศรายได้สูงใน 12 ปีข้างหน้า ข้อเท็จจริงคือหน้าต่างโอกาส 3–5 ปีข้างหน้าจะตัดสินว่าใครเป็นศูนย์กลางเทคโนโลยีระดับภูมิภาค ประเทศที่ยอมลงทุนโครงสร้างพื้นฐาน AI สร้างคนและเชื่อมโยงโรงงานกับระบบอุตสาหกรรมดิจิทัลอย่างจริงจัง จะเป็นคนเขียนกติกาใหม่ ส่วนประเทศที่ยังติดกับดักแรงงานราคาถูก จะถูกบังคับให้รับจ้างผลิตในเกมที่ตัวเองไม่ได้ออกแบบ
