ลดค่าธรรมเนียมตรงจุด แต่เป็นเพียงแรงพยุงชั่วคราว
การลดค่า GP คือการปรับลดค่าธรรมเนียมภาคบังคับที่แพลตฟอร์มหักจากการขาย เพื่อให้ผู้ขายออนไลน์เหลือเงินจากยอดขายเดิมมากขึ้น โดยมาตรการนี้ครอบคลุมร้านค้าที่ผ่านเกณฑ์บน Shopee, Lazada และ TikTok Shop เป็นเวลา 6 เดือน ตั้งแต่วันที่ 1 ธันวาคม 2569 ถึง 31 พฤษภาคม 2570
กระทรวงพาณิชย์เจรจากับทั้งสามแพลตฟอร์มให้กลับไปใช้อัตราค่าธรรมเนียม ณ วันที่ 1 มกราคม 2569 หลังผู้ค้าร้องเรียนว่ามีการปรับขึ้นค่าธรรมเนียมสามครั้งระหว่างเดือนมกราคมถึงสิงหาคม 2569 จนกระทบการวางแผนต้นทุนและธุรกิจ มาตรการนี้จึงช่วยตอบโจทย์เร่งด่วน โดยเฉพาะร้านที่กำไรต่อชิ้นต่ำ แต่ไม่ควรถูกเข้าใจว่าเป็นการแก้ปัญหากำไรของร้านได้ถาวร
ภาครัฐประเมินว่าการลดค่าธรรมเนียมจะช่วยลดภาระผู้ประกอบการรวมประมาณ 1,930 ล้านบาท ตัวเลขนี้สะท้อนประโยชน์ในภาพรวม แต่เงินที่ร้านค้าแต่ละแห่งประหยัดได้จริงขึ้นอยู่กับแพลตฟอร์ม หมวดสินค้า และประเภทบัญชี อีกทั้งค่าโฆษณา คูปอง และบริการส่งเสริมการขายที่ร้านเลือกใช้ยังอยู่นอกขอบเขตการลด
ใครมีสิทธิ และต้องลงทะเบียนเมื่อใด
ผู้ขายออนไลน์ที่ต้องการรับสิทธิควรตรวจสอบคุณสมบัติและการแจ้งเตือนจากแพลตฟอร์มตั้งแต่ต้น เพราะการลดอัตราไม่ได้ครอบคลุมทุกร้านโดยอัตโนมัติ การเปิดลงทะเบียนและทยอยแจ้งผู้ขายเริ่มวันที่ 1 พฤศจิกายน 2569 ส่วนอัตราที่ลดลงจะใช้กับร้านที่ผ่านการตรวจสอบตั้งแต่วันที่ 1 ธันวาคม 2569
- ผู้ค้าบุคคลธรรมดาต้องมียอดขายหรือรายได้ไม่เกิน 1.8 ล้านบาทต่อปี
- ผู้ประกอบการนิติบุคคลต้องมีรายได้ไม่เกิน 3.5 ล้านบาทต่อปี
- ต้องมีทะเบียนพาณิชย์อิเล็กทรอนิกส์ตามเงื่อนไขของโครงการ หากยังไม่มีควรดำเนินการก่อนขอรับสิทธิ
- รายละเอียดที่เผยแพร่ระบุหมวดสินค้า FMCG ไลฟ์สไตล์ แฟชั่น และ OTOP ส่วนสินค้าอิเล็กทรอนิกส์ไม่อยู่ในขอบเขต จึงควรยืนยันหมวดสินค้ากับแพลตฟอร์ม
เมื่อลงทะเบียนแล้ว แพลตฟอร์มจะตรวจสอบข้อมูลร่วมกับกรมพัฒนาธุรกิจการค้า ซึ่งอาจใช้เวลาประมาณ 10 วันทำการ ร้านค้าจึงไม่ควรรอจนใกล้เริ่มมาตรการ หากผ่านเกณฑ์ เงินที่ประหยัดได้อาจนำไปเป็นทุนหมุนเวียน เติมสินค้า พัฒนาร้าน หรือลดราคาให้ลูกค้าได้ แต่การส่งต่อส่วนลดให้ผู้บริโภคย่อมหมายถึงร้านไม่ได้เก็บเงินประหยัดไว้เป็นกำไรทั้งหมด
อัตราที่ลดลงไม่ได้แปลว่าทุกร้านประหยัดเท่ากัน
ช่วงอัตราที่ประกาศแสดงให้เห็นว่าภาระลดลงต่างกันตามแพลตฟอร์มและประเภทสินค้า โดยค่าธรรมเนียม Shopee จากช่วง 8.03–19.26% เหลือ 8.03–13.91% ส่วนค่าธรรมเนียม Lazada จาก 9.00–17.50% เหลือ 7.50–11.60% ขณะที่ TikTok Shop จาก 13.38–21.94% เหลือ 11.24–17.66%
อย่าเทียบตัวเลขสูงสุดก่อนลดกับตัวเลขต่ำสุดหลังลดแล้วสรุปว่าเป็นเงินที่ร้านจะได้คืน เพราะช่วงอัตรารวมสินค้าหลายหมวดและร้านค้าหลายประเภท สิ่งที่ควรทำคือเช็กอัตราของสินค้าตัวเอง แล้วคำนวณต้นทุนต่อรายการจากยอดขายจริง
ขอบเขตมาตรการครอบคลุมค่าคอมมิชชัน ค่าธรรมเนียมธุรกรรมหรือการชำระเงิน และค่าบริการโครงสร้างพื้นฐาน ส่วนค่าโฆษณาและบริการส่งเสริมการขายยังคงอยู่ ทั้งสามแพลตฟอร์มยืนยันว่าจะไม่ปรับขึ้นค่าธรรมเนียมประเภทอื่นมาทดแทนระหว่างมาตรการ ซึ่งเป็นเงื่อนไขสำคัญ อย่างไรก็ตาม ร้านค้ายังอาจต้องใช้เงินทำโปรโมชันเพื่อรักษายอดขาย ทำให้เงินที่ประหยัดได้ไม่จำเป็นต้องกลายเป็นกำไรสุทธิทั้งหมด
ข้อเรียกร้องขยายเป็นหนึ่งปีมีเหตุผล แต่ต้องแก้ที่โครงสร้างด้วย
สมาคมอีคอมเมิร์ซไทยเห็นว่ามาตรการ 6 เดือนเป็นจุดเริ่มต้นที่ดี แต่สั้นเกินกว่าจะช่วยให้ผู้ประกอบการปรับตัวได้จริง จึงเสนอให้ขยายเป็น 1 ปี ตั้งแต่วันที่ 1 ธันวาคม 2569 ถึง 30 พฤศจิกายน 2570 พร้อมตั้งกลไกไตรภาคีที่มีภาครัฐ แพลตฟอร์ม และตัวแทนผู้ประกอบการ เพื่อติดตามผลทุก 3 เดือนและเตรียมมาตรการหลังโครงการสิ้นสุด
ข้อเรียกร้องนี้มีน้ำหนัก เพราะปัญหาของร้านค้าไม่ได้มีเพียงค่าธรรมเนียม แต่ยังรวมถึงการขายสินค้าซื้อมาขายต่อที่มีกำไรต่ำ สินค้าขาดแบรนด์และความแตกต่าง การพึ่งพาแพลตฟอร์มเป็นช่องทางหลัก และการขาดทักษะใช้ข้อมูลทำธุรกิจ หากต้นทุนลดลงชั่วคราวแต่ร้านยังแข่งขันด้วยราคาและต้องพึ่งระบบจัดอันดับของแพลตฟอร์ม ประโยชน์ก็อาจหายไปเมื่ออัตรากลับมาเปลี่ยน
ในช่วงมาตรการ กระทรวงพาณิชย์จะรวบรวมข้อมูลเพื่อพัฒนาร่างกฎหมายเศรษฐกิจแพลตฟอร์มดิจิทัล สำหรับร้านค้า ทางเลือกที่รอบคอบคือใช้ช่วงนี้ทบทวนกำไรต่อสินค้า คุมงบโฆษณา สร้างช่องทางขายของตนเอง และพัฒนาสินค้าให้มีจุดต่าง ไม่ควรใช้เงินที่ประหยัดได้เพิ่มส่วนลดอย่างเดียว
สรุปแล้ว การลดค่า GP ช่วยพยุงกระแสเงินสดและซื้อเวลาให้ร้านค้าได้จริง แต่ 6 เดือนยังไม่ใช่คำตอบระยะยาว การขยายเวลาควบคู่กับกติกาที่โปร่งใสและการเพิ่มความสามารถแข่งขันจึงสำคัญกว่าเดินหน้าลดค่าธรรมเนียมเป็นครั้งคราวแล้วปล่อยให้ร้านกลับไปติดกับดักขายดีแต่กำไรบาง






