ลดค่า GP คือการบรรเทาต้นทุน ไม่ใช่การแก้ปัญหาถาวร
ค่า GP คือค่าธรรมเนียมหรือส่วนแบ่งจากการขายที่ผู้ค้าจ่ายให้แพลตฟอร์มเพื่อจำหน่ายสินค้าออนไลน์ และการลดค่า GP ครั้งนี้หมายถึงการปรับลดค่าธรรมเนียมภาคบังคับชั่วคราว ไม่ใช่การยกเลิกต้นทุนทั้งหมดของร้านค้า การลดภาระดังกล่าวจึงเป็นข่าวดีที่มีประโยชน์ แต่ยังไม่ใช่คำตอบของปัญหาเชิงโครงสร้าง เมื่อวันที่ 28 ตุลาคม 2569 รัฐมนตรีว่าการกระทรวงพาณิชย์แถลงความร่วมมือให้ Shopee, TikTok Shop และ Lazada ลดค่าธรรมเนียม โดยกลับไปใช้อัตราอ้างอิง ณ วันที่ 1 มกราคม 2569 ตั้งแต่วันที่ 1 ธันวาคม 2569 ถึงวันที่ 31 พฤษภาคม 2570 รวม 6 เดือน มาตรการคาดว่าจะลดภาระต้นทุนผู้ขายรวมประมาณ 1,930 ล้านบาท และมีผู้ประกอบการเอสเอ็มอีได้รับประโยชน์ประมาณ 1.2 ล้านราย ตัวเลขนี้ชี้ว่าความช่วยเหลือมีขนาดไม่น้อย แต่คำถามสำคัญคือเมื่อครบกำหนดแล้ว ผู้ขายจะยังคาดการณ์ต้นทุนได้หรือไม่

เงินที่ประหยัดได้ช่วยร้านเล็กอย่างไร
การลดค่าธรรมเนียมภาคบังคับช่วยให้ผู้ขายเหลือส่วนต่างจากยอดขายมากขึ้น ลดแรงกดดันต่อกำไรและเงินทุนหมุนเวียน และเปิดพื้นที่ให้ร้านจัดการต้นทุนหรือสต๊อกได้ดีขึ้น ประเด็นนี้สำคัญเป็นพิเศษกับผู้ค้ารายย่อยที่มีอำนาจต่อรองจำกัด และปรับราคาหรือแผนธุรกิจได้ไม่ทันเมื่อค่าบริการเพิ่ม ก่อนมีคำสั่งระงับการปรับขึ้นค่าธรรมเนียม แพลตฟอร์มมีการปรับขึ้นถึง 3 ครั้งในช่วงมกราคมถึงสิงหาคม 2569 ตามข้อมูลของกรมการค้าภายใน อัตราที่ลดลงแตกต่างกันตามแพลตฟอร์มและประเภทผู้ขาย โดย Shopee ลดจาก 8.03–19.26% เหลือ 8.03–13.91% ส่วน TikTok Shop ลดจาก 13.38–21.94% เหลือ 11.24–17.66% และ Lazada ลดจาก 9.00–17.50% เหลือ 7.50–11.60% อย่างไรก็ดี ผู้ขายควรดูต้นทุนรวม เพราะมาตรการครอบคลุมเฉพาะค่าธรรมเนียมภาคบังคับ ไม่ได้แปลว่าค่าบริการทุกชนิดจะลดลง

ความโปร่งใสต้องมาก่อนการปรับขึ้นรอบใหม่
มาตรการชั่วคราวจะมีความหมายจำกัด หากผู้ขายไม่รู้ล่วงหน้าว่าค่าธรรมเนียมคิดจากอะไร เหตุใดจึงเปลี่ยน และเปรียบเทียบเงื่อนไขของแต่ละแพลตฟอร์มอย่างไร รัฐจึงไม่ควรใช้เวลา 6 เดือนนี้เพียงประคองสถานการณ์ แต่ต้องทำให้กติกาอีคอมเมิร์ซตรวจสอบได้ และลดความไม่สมดุลระหว่างแพลตฟอร์มกับร้านค้ารายเล็ก แนวทางที่อยู่ระหว่างดำเนินการมีทั้งการทบทวนร่างพระราชบัญญัติเศรษฐกิจแพลตฟอร์มดิจิทัลโดยหน่วยงานด้านการแข่งขันทางการค้าและสำนักงานพัฒนาธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ ภายใต้หลักแข่งขันได้ โปร่งใส และเป็นธรรม อีกด้านหนึ่ง มีการจัดทำหลักเกณฑ์การปรับขึ้นค่าธรรมเนียม ซึ่งเสนอให้แจ้งล่วงหน้าอย่างน้อย 6 เดือน พร้อมกำหนดให้การปรับขึ้นสมเหตุสมผลและเปิดเผยโครงสร้างชัดเจน นี่คือมาตรการที่เปลี่ยนการช่วยเฉพาะหน้าให้เป็นสิทธิที่ผู้ขายใช้วางแผนได้
บทสรุป: หกเดือนนี้คือบททดสอบของรัฐ
การลดค่า GP เป็นเวลา 6 เดือนช่วยแบ่งเบาภาระได้จริงในช่วงที่ผู้ขายต้องรับมือกับต้นทุนที่ขยับขึ้น แต่ไม่อาจรับประกันได้ว่าปัญหาจะไม่กลับมาเมื่อสิ้นสุดมาตรการในวันที่ 31 พฤษภาคม 2570 ความสำเร็จจึงไม่ควรวัดจากยอดเงินที่ลดลงเพียงอย่างเดียว แต่ต้องดูด้วยว่าผู้ขายได้รับข้อมูลเพียงพอ มีเวลาปรับตัว และสามารถเปรียบเทียบค่าธรรมเนียมระหว่างแพลตฟอร์มได้หรือไม่ หากรัฐปล่อยให้การเปลี่ยนแปลงราคาและเงื่อนไขยังเข้าใจยาก มาตรการนี้ก็เสี่ยงเป็นเพียงยาแก้ปวดที่ซื้อเวลาให้ทุกฝ่าย มากกว่าจะรักษาต้นเหตุ ทางออกที่ควรเดินหน้าคือกติกาที่บังคับใช้ได้จริง กำหนดการแจ้งล่วงหน้า และเปิดเผยหลักคิดการคิดค่าธรรมเนียมอย่างชัดเจน เมื่อผู้ขายวางแผนต้นทุนได้และการแข่งขันตรวจสอบได้ การลดชั่วคราวจึงจะกลายเป็นจุดเริ่มของตลาดที่เป็นธรรมกว่าเดิม






