สัญญาลงทุนอาเซียน-ฮ่องกง เปลี่ยนเกมการผลิตยานยนต์และอิเล็กทรอนิกส์ภูมิภาค

AHKIA คืออะไร และทำไมการผลิตยานยนต์อาเซียนต้องจับตา

สัญญาลงทุนอาเซียน-ฮ่องกง หรือ AHKIA คือความตกลงด้านการลงทุนระหว่างอาเซียนกับฮ่องกง ที่กำหนดกรอบคุ้มครอง ส่งเสริม และอำนวยความสะดวกการลงทุน พร้อมพิธีสารเปิดตลาดการลงทุนที่กำหนดข้อสงวนและเงื่อนไขชัดเจน เพื่อดึงดูดทุนคุณภาพสูงเข้าสู่อุตสาหกรรมเป้าหมาย และเชื่อมโยงห่วงโซ่อุปทานในภูมิภาคให้เหนียวแน่นมากขึ้น การลงนามพิธีสารฉบับที่ 1 ในกรุงมะนิลาในการประชุมรัฐมนตรีเศรษฐกิจอาเซียน ครั้งที่ 58 และการประชุมอาเซียน-ฮ่องกง สะท้อนว่าอาเซียนไม่ได้รอโชคชะตาเศรษฐกิจโลก แต่เลือกสร้างกติกาใหม่ให้ทุนไหลเข้าตามยุทธศาสตร์ของภูมิภาคเอง นี่ไม่ใช่ข้อตกลงทั่วไป แต่คือการวางโครงสร้างระยะยาวให้การผลิตยานยนต์อาเซียนและห่วงโซ่อุปทานอิเล็กทรอนิกส์เปลี่ยนจากฐานผลิตราคาถูกไปสู่ฐานผลิตที่ใช้เทคโนโลยีและนวัตกรรมเป็นตัวนำ

พิธีสารเปิดตลาดลงทุน: จากกรอบคุ้มครอง สู่ยุทธศาสตร์ทุนอุตสาหกรรมเป้าหมาย

แก่นสำคัญของพิธีสารเปิดตลาดการลงทุนภายใต้สัญญาลงทุนอาเซียน-ฮ่องกง คือการเปลี่ยนความตกลงจากกรอบคุ้มครองทั่วไป ไปสู่เครื่องมือคัดเลือกทุนที่สอดรับกับยุทธศาสตร์อุตสาหกรรมของภูมิภาค พิธีสารฉบับนี้ผนวกผลสำเร็จของการจัดทำตารางข้อสงวนการเปิดตลาดการลงทุน เพื่อเปิดรับการลงทุนที่มีคุณภาพและสอดคล้องกับความต้องการในสาขาที่ฮ่องกงมีศักยภาพ เช่น ยานยนต์ ชิ้นส่วนยานยนต์ และแผ่นวงจรพิมพ์ หรือ PCB คำกล่าวที่ชัดเจนที่สุดจากกระทรวงพาณิชย์คือ “พิธีสารฉบับดังกล่าวมุ่งเปิดรับการลงทุนที่มีคุณภาพและสอดคล้องกับความต้องการของไทยในสาขาที่ฮ่องกงมีศักยภาพ” นั่นหมายความว่าอาเซียนไม่ได้เปิดประตูทุนแบบไร้เงื่อนไข แต่ตั้งกรอบให้ทุนใหม่เข้ามาเติมจุดอ่อนในห่วงโซ่อุปทานยานยนต์และอิเล็กทรอนิกส์ มากกว่าจะเข้ามาแย่งพื้นที่จากผู้ผลิตเดิม

ยานยนต์ ชิ้นส่วน และ PCB: หัวใจใหม่ของห่วงโซ่อุปทานอิเล็กทรอนิกส์

การเน้นดึงทุนจากฮ่องกงเข้าสู่อุตสาหกรรมยานยนต์ ชิ้นส่วน และ PCB ไม่ได้เป็นเพียงการเพิ่มโรงงาน แต่คือการยกบทบาทของอาเซียนในห่วงโซ่อุปทานอิเล็กทรอนิกส์ระดับโลก สาขายานยนต์และชิ้นส่วนต้องการการเชื่อมโยงกับแผ่นวงจรพิมพ์และเซมิคอนดักเตอร์ โดยอาเซียนกำลังจัดทำกรอบยุทธศาสตร์ด้านเซมิคอนดักเตอร์ควบคู่กัน เพื่อดึงดูดการลงทุนในห่วงโซ่นี้เข้ามาในภูมิภาค เมื่อเชื่อมโยงเข้ากับกรอบ AHKIA ภาพที่เห็นชัด คือ การสร้างคลัสเตอร์การผลิตยานยนต์อาเซียนที่มีชิ้นส่วนอิเล็กทรอนิกส์และ PCB อยู่ในภูมิภาคเดียวกัน ลดการพึ่งพาการนำเข้าและเพิ่มขีดความสามารถการแข่งขัน “เศรษฐกิจอาเซียนในปี 2568 ยังขยายตัวร้อยละ 4.9 และคาดว่าจะขยายตัวร้อยละ 4.5 ในปี 2569 โดยมีการค้าและการลงทุนภายในภูมิภาคเป็นแรงขับเคลื่อนสำคัญ” ข้อมูลนี้ชี้ว่าการเติบโตของภูมิภาคกำลังโยงกับห่วงโซ่อุตสาหกรรมมากกว่าการค้าทั่วไป

เปิดประตูสองทาง: ดึงทุนฮ่องกง และส่งนักลงทุนอาเซียนออกไปโต

จุดที่ทำให้สัญญาลงทุนอาเซียน-ฮ่องกงต่างจากข้อตกลงการลงทุนแบบเดิม คือการออกแบบให้เป็นถนนสองทาง นักลงทุนฮ่องกงสามารถเข้ามาลงทุนในอุตสาหกรรมเป้าหมายของอาเซียน ในขณะที่นักลงทุนจากอาเซียนก็ได้โอกาสขยายธุรกิจไปยังฮ่องกงในสาขาที่ตนมีศักยภาพ และเชื่อมต่อกับตลาดจีนผ่านกรอบ Belt and Road Initiative หรือ BRI การเปิดทางให้ทุนจากภูมิภาคเข้าไปจับมือกับทุนฮ่องกงในตลาดที่ใหญ่กว่าช่วยเพิ่มอำนาจต่อรองของผู้ผลิตในภูมิภาคโดยตรง ขณะเดียวกัน การย้ำว่า “ข้อผูกพันเปิดตลาดการลงทุนไม่กระทบต่อสิทธิในการกำกับดูแลและไม่ต้องแก้กฎหมายภายในประเทศ” สะท้อนว่ารัฐบาลเลือกเดินสายกลาง ระหว่างการเปิดเสรีการลงทุนกับการรักษาพื้นที่นโยบายสาธารณะไว้ในมือรัฐ

จากพิธีสารสู่ยุทธศาสตร์ระยะยาว: หากพลาดรอบนี้ อาเซียนอาจหลุดขบวน

การลงนามพิธีสาร AHKIA เกิดขึ้นคู่กับการเร่งสรุปผลการทบทวนความตกลงการค้าสินค้าอาเซียนกับอินเดียและแคนาดา รวมถึงการเร่งรัดการบังคับใช้พิธีสารฉบับที่ 1 เพื่อแก้ไขความตกลงการค้าสินค้า Upgraded ATIGA และเตรียมเสนอผลลัพธ์ต่อผู้นำอาเซียนในเดือนพฤศจิกายน นั่นหมายความว่าพิธีสาร AHKIA เป็นเพียงชิ้นส่วนหนึ่งของภาพใหญ่ที่อาเซียนกำลังสร้าง เพื่อยกระดับมาตรฐานด้านการลงทุน เพิ่มความโปร่งใสและความคาดการณ์ได้ของกฎระเบียบ และลดอุปสรรคในห่วงโซ่อุปทาน มุมมองเชิงนโยบายคือ หากภูมิภาคสามารถใช้สัญญาลงทุนอาเซียน-ฮ่องกงเป็นฐานดึงทุนคุณภาพเข้าสู่อุตสาหกรรมยานยนต์ ชิ้นส่วน และ PCB ได้สำเร็จ อาเซียนจะมีโอกาสขยับฐานเศรษฐกิจจากการพึ่งแรงงานราคาถูกไปสู่เศรษฐกิจที่ขับเคลื่อนด้วยเทคโนโลยีและนวัตกรรม แต่หากปล่อยให้พิธีสารกลายเป็นแค่เอกสารในชั้นราชการ ก็อาจหมายถึงการหลุดขบวนการผลิตยานยนต์และอิเล็กทรอนิกส์โลกในระยะยาว