ภัยไซเบอร์คือความเสี่ยงต่อบริการที่คนพึ่งพาทุกวัน
ภัยไซเบอร์คือการโจมตีหรือแทรกซึมระบบดิจิทัลที่อาจทำให้ข้อมูลและบริการสำคัญหยุดชะงัก ตั้งแต่บัญชีธนาคารไปจนถึงระบบไฟฟ้าที่ประชาชนต้องใช้ในชีวิตประจำวัน นายสุรเดช ยะสวัสดิ์ นักการเมืองอิสระ อดีตสมาชิกวุฒิสภา อดีตสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร และอดีตรองหัวหน้าพรรคพลังประชารัฐ ออกมาเสนอให้รัฐเตรียมรับมือภัยไซเบอร์เชิงรุก โดยชี้ว่าระบบธนาคารและระบบไฟฟ้าเป็นโครงสร้างพื้นฐานที่ต้องมีแผนป้องกันและความพร้อมหลายระดับ ประเด็นนี้ไม่ควรถูกมองเป็นเพียงปัญหาของฝ่ายเทคโนโลยี เพราะเมื่อบริการเหล่านี้สะดุด ผลกระทบจะตกถึงประชาชนและธุรกิจทันที ความเสี่ยงระบบธนาคารจึงไม่ควรถูกแก้ด้วยการรอให้เกิดเหตุแล้วค่อยตอบสนอง แฮกเกอร์อาจเข้าถึงระบบผ่านผู้ให้บริการภายนอกหรือซอฟต์แวร์ที่เชื่อมต่อกัน ทำให้จุดอ่อนของคู่ค้ากลายเป็นช่องทางสู่ระบบหลักได้ รัฐและองค์กรต้องมองความปลอดภัยตลอดห่วงโซ่ ไม่ใช่ตรวจเฉพาะเครือข่ายของตนเอง
AI ต้องเพิ่มการเฝ้าระวัง ส่วน Zero Trust ต้องเป็นกติกา
ข้อเสนอให้ใช้ AI ความปลอดภัยไซเบอร์มีน้ำหนักเมื่อใช้เพื่อเฝ้าระวังและช่วยตรวจจับความผิดปกติตลอด 24 ชั่วโมง ไม่ใช่ติดตั้งเครื่องมือแล้วถือว่าปัญหาจบ รัฐยังต้องซักซ้อมแผนฉุกเฉินสำหรับกรณีระบบล่มหรือถูกโจมตี จัดทำข้อมูลสำรองที่แยกจากการเข้าถึงของผู้โจมตี และกำหนดมาตรฐานความปลอดภัยให้ครอบคลุมผู้ให้บริการและคู่ค้าด้วย แต่เทคโนโลยีอย่างเดียวไม่พอ ระบบ Zero Trust คือหลักที่ไม่เชื่อถือผู้ใช้ อุปกรณ์ หรือระบบโดยอัตโนมัติ ไม่ว่าจะเชื่อมต่อจากภายในหรือภายนอกองค์กร ทุกครั้งที่เข้าถึงต้องตรวจสอบตัวตนและสิทธิ์ให้ชัดเจน แนวทางนี้ควรยืนอยู่บนสามเรื่อง คือยืนยันตัวตนตามบริบท ให้สิทธิ์เฉพาะที่จำเป็น และออกแบบโดยสมมติว่าผู้โจมตีอาจเข้ามาในเครือข่ายแล้ว การแบ่งเครือข่ายและเข้ารหัสข้อมูลช่วยจำกัดขอบเขตความเสียหาย ส่วนการแชร์ข้อมูลภัยคุกคามแบบเรียลไทม์ระหว่างหน่วยงานช่วยให้ปรับวิธีป้องกันได้ต่อเนื่อง นี่ควรเป็นงานประจำที่ฝึกและทบทวน ไม่ใช่แผนที่หยิบมาอ่านหลังเกิดเหตุ
ประชาชนควรมีทางเลือกสำรอง ไม่ใช่ถอนเงินเพราะข่าวลือ
การเตรียมตัวของประชาชนควรลดผลกระทบจากบริการขัดข้อง โดยไม่สร้างแรงกดดันให้ระบบการเงินมากขึ้น ข้อเสนอคือกระจายเงินฝากไป 2-3 ธนาคาร เตรียมช่องทางชำระเงินสำรองทั้งโมบายแบงก์กิ้งและบัตรเครดิตหรือบัตรเดบิต และมีเงินสดพอใช้ในเหตุฉุกเฉินราว 72 ชั่วโมง ตัวเลขดังกล่าวเป็นกรอบสำหรับความพร้อม ไม่ใช่เหตุผลให้ถอนเงินก้อนใหญ่ทันที หากระบบไฟฟ้าหรือสาธารณูปโภคสะดุด ควรมีอาหารแห้ง น้ำดื่ม และอุปกรณ์ให้แสงสว่างสำรองไว้ที่บ้าน การเตรียมของจำเป็นล่วงหน้าช่วยให้รับมือได้อย่างมีสติ แต่ไม่จำเป็นต้องกักตุนเกินความต้องการ สิ่งสำคัญคือรับข่าวจากหน่วยงานทางการและแหล่งที่น่าเชื่อถือ พร้อมหลีกเลี่ยงการแห่ถอนเงินสดโดยไม่มีเหตุจำเป็น เพราะอาจเพิ่มความปั่นป่วนให้ระบบโดยรวม ข้อเสนอของสุรเดชจึงควรถูกมองเป็นแนวทางเตรียมพร้อม ไม่ใช่คำยืนยันว่าจะเกิดการโจมตีในทันที
- กระจายเงินฝากไว้ 2-3 ธนาคาร และมีช่องทางชำระเงินสำรอง
- เตรียมเงินสดสำหรับการใช้จ่ายฉุกเฉินราว 72 ชั่วโมง
- สำรองอาหารแห้ง น้ำดื่ม และอุปกรณ์ให้แสงสว่าง
- ติดตามข้อมูลจากแหล่งทางการ และไม่ถอนเงินเพราะข่าวลือ
ข้อสรุปคือเตรียมระบบให้ทนทาน และสื่อสารให้ประชาชนมั่นใจ
การรับมือภัยไซเบอร์ที่น่าเชื่อถือเริ่มจากรัฐและผู้ให้บริการต้องพิสูจน์ให้เห็นว่ามีแผนรับมือจริง ทั้งการเฝ้าระวังด้วย AI การใช้ระบบ Zero Trust การสำรองข้อมูล การตรวจสอบคู่ค้า และการซ้อมรับเหตุ พร้อมแลกเปลี่ยนข้อมูลภัยคุกคามระหว่างหน่วยงานอย่างต่อเนื่อง ภาครัฐควรสื่อสารความเสี่ยงอย่างชัดเจนและไม่ปลุกความกลัว ส่วนประชาชนควรกระจายความเสี่ยงทางการเงิน เตรียมทางเลือกพื้นฐาน และติดตามประกาศที่ตรวจสอบได้ ความพร้อมไม่ใช่การคาดเดาว่าระบบจะล่มเมื่อใด แต่คือการลดความเสียหายหากบริการขัดข้อง ท้ายที่สุด ความปลอดภัยของธนาคารและไฟฟ้าต้องอาศัยทั้งมาตรการทางเทคนิค การซ้อมปฏิบัติ และความไว้ใจที่เกิดจากข้อมูลตรงไปตรงมา หากรัฐทำหน้าที่เชิงรุกและประชาชนเตรียมพร้อมโดยไม่ตื่นตระหนก สังคมก็มีโอกาสรับมือเหตุไม่คาดคิดได้ดีกว่า





