โจทย์ลงทุนที่ใหญ่กว่าการก่อสร้าง
การลงทุนโครงสร้างพื้นฐานคือการจัดหาและพัฒนาสิ่งจำเป็นที่ช่วยให้ผู้คน ธุรกิจ และเศรษฐกิจเชื่อมถึงกันได้ ตั้งแต่พลังงานและการขนส่งไปจนถึงระบบดิจิทัลและบริการสุขภาพ โดยคุณภาพของสิ่งเหล่านี้กำหนดทั้งโอกาสทางเศรษฐกิจและความมั่นคงในชีวิตประจำวันของประชาชน รายงาน ADB เรื่อง “ความท้าทาย 7 ล้านล้านดอลลาร์: การสร้างอาเซียนแห่งอนาคต” ประเมินว่าเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ต้องใช้เงินลงทุนด้านโครงสร้างพื้นฐาน 7.1 ล้านล้านดอลลาร์สหรัฐในช่วงปี 2026 ถึง 2040 หรือเฉลี่ย 476 พันล้านดอลลาร์ต่อปี คิดเป็น 8.7% ของผลิตภัณฑ์มวลรวมภายในประเทศของภูมิภาค ขนาดตัวเลขนี้ไม่ใช่เพียงเป้าหมายทางบัญชี แต่สะท้อนว่าการเติบโตในวันหน้าขึ้นอยู่กับการสร้างระบบรองรับให้ทันกับเศรษฐกิจที่ขยายตัว เมืองที่โตขึ้น และการเชื่อมต่อดิจิทัลที่ลึกซึ้งกว่าเดิม
ความต้องการดังกล่าวเพิ่มขึ้นตามการขยายตัวของเศรษฐกิจ การเป็นเมือง และการเปลี่ยนผ่านสู่เศรษฐกิจที่พึ่งพาบริการมากขึ้น รายงานครอบคลุมสมาชิกอาเซียนทั้ง 11 ประเทศ จึงชี้โจทย์ระดับภูมิภาค ไม่ใช่ปัญหาของประเทศใดประเทศหนึ่ง จุดที่ควรจับตาคือการลงทุนไม่ได้สร้างผลลัพธ์โดยอัตโนมัติ โครงการต้องตอบโจทย์จริง เชื่อมต่อข้ามพรมแดนได้ และวางแผนให้รองรับความต้องการในระยะยาว มิฉะนั้นเงินจำนวนมากอาจกลายเป็นสินทรัพย์ที่ใช้ประโยชน์ไม่เต็มที่ การพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานอาเซียนจึงควรวัดจากความสามารถในการลดข้อจำกัดต่อประชาชนและธุรกิจ มากกว่าจำนวนโครงการที่เปิดตัว

ช่องว่างเงินทุนเป็นความท้าทายเร่งด่วน
ภาครัฐมีแนวโน้มรับภาระทั้งหมดไม่ไหว เพราะระดับการลงทุนปัจจุบันตอบสนองความต้องการได้เพียง 45% และยังขาดเงินทุนราว 264 พันล้านดอลลาร์สหรัฐต่อปี นี่คือสัญญาณว่าการถกเถียงเรื่องเงินทุนอาเซียนต้องขยับจากการถามว่าจะใช้งบเท่าไร ไปสู่การสร้างเงื่อนไขให้เงินทุนจากหลายภาคส่วนเข้ามาสนับสนุนโครงการที่มีคุณภาพ อย่างไรก็ตาม การเปิดทางให้เอกชนไม่ควรหมายถึงการลดมาตรฐานหรือผลักความเสี่ยงทั้งหมดให้ประชาชน รายงานชี้ว่าการเตรียมโครงการให้มีคุณภาพ ความโปร่งใสของกฎระเบียบ และกระบวนการประมูลที่น่าเชื่อถือ เป็นองค์ประกอบสำคัญในการดึงดูดเงินทุนเอกชน หากขาดสิ่งเหล่านี้ เงินทุนที่มีอยู่ก็อาจไม่ไหลไปยังโครงการที่จำเป็นที่สุด
บททดสอบจึงไม่ใช่เพียงการระดมเงินให้ได้มาก แต่คือการทำให้การใช้เงินตรวจสอบได้และสร้างประโยชน์ระยะยาว การคัดเลือกโครงการควรพิจารณาผลต่อการเข้าถึงบริการ ความทนทานต่อความเสี่ยง และการเชื่อมโยงกับเครือข่ายของประเทศเพื่อนบ้านด้วย เมื่อโครงสร้างพื้นฐานออกแบบแยกส่วน ถนน รถไฟ ระบบไฟฟ้า หรือเครือข่ายข้อมูลก็อาจไม่ช่วยลดต้นทุนและเพิ่มโอกาสได้เต็มที่ การเร่งลงทุนจึงจำเป็น แต่การเร่งโดยไม่ยกระดับธรรมาภิบาลย่อมเสี่ยงทำให้ช่องว่างทางการเงินกลายเป็นภาระที่ประชาชนต้องแบกรับในท้ายที่สุด
พลังงานและการเดินทางคือแกนหลัก
ไฟฟ้าและการขนส่งรวมกันคิดเป็น 85% ของความต้องการลงทุนทั้งหมด โดยมีมูลค่าที่รายงานประเมินไว้ 3.6 ล้านล้านดอลลาร์สหรัฐสำหรับไฟฟ้า และ 2.5 ล้านล้านดอลลาร์สหรัฐสำหรับการขนส่ง โรงงานต้องการแหล่งพลังงานที่เสถียร ส่วนธุรกิจต้องเข้าถึงตลาดได้รวดเร็วและปลอดภัยขึ้น คำอธิบายของประธาน ADB มาซาโตะ คันดะ จึงชี้ให้เห็นว่าการลงทุนเหล่านี้เกี่ยวข้องโดยตรงกับความสามารถในการผลิตและแข่งขัน ไม่ใช่เพียงงานก่อสร้างขนาดใหญ่ การเพิ่มกำลังผลิต ระบบส่ง และการจัดเก็บไฟฟ้า ควบคู่กับการเชื่อมต่อข้ามพรมแดน จะช่วยเสริมความมั่นคงด้านพลังงานและรองรับการใช้พลังงานสะอาดมากขึ้น
ด้านการเดินทาง ถนนยังเป็นส่วนที่ต้องการการลงทุนมากที่สุด ขณะที่ทางรถไฟและสนามบินเป็นกลุ่มที่เติบโตเร็ว เครือข่ายขนส่งข้ามพรมแดนที่เชื่อมต่อกันสามารถลดต้นทุนโลจิสติกส์และทำให้สินค้าเดินทางถึงตลาดได้คล่องตัวขึ้น ประโยชน์นี้ไม่ได้จำกัดอยู่กับบริษัทขนส่ง เพราะต้นทุนที่ลดลงและการเข้าถึงที่ดีขึ้นอาจเพิ่มทางเลือกให้ผู้ผลิต ผู้ค้า และผู้บริโภคด้วย โครงการริเริ่มโครงข่ายไฟฟ้าข้ามเอเชียที่เปิดตัวในเดือนพฤษภาคมมุ่งขยายการค้าไฟฟ้าข้ามพรมแดนและเสริมการเชื่อมต่อในเอเชียแปซิฟิก โดยต่อยอดจากโครงข่ายไฟฟ้าอาเซียน ความสำเร็จจะขึ้นอยู่กับการประสานมาตรฐานและแผนลงทุนระหว่างประเทศ
ดิจิทัลและสุขภาพต้องอยู่ในภาพเดียวกัน
การเน้นพลังงานกับการเดินทางไม่ควรทำให้โครงสร้างพื้นฐานด้านอื่นถูกมองข้าม ความต้องการด้านดิจิทัลอยู่ที่ 584 พันล้านดอลลาร์สหรัฐ ครอบคลุมบรอดแบนด์และศูนย์ข้อมูล ซึ่งเป็นฐานสำคัญต่อการเชื่อมต่อ ผลิตภาพ และความสามารถในการแข่งขัน โครงการทางด่วนดิจิทัลเอเชียแปซิฟิกที่เปิดตัวในเดือนพฤษภาคมสนับสนุนเครือข่ายใยแก้วนำแสง สายเคเบิลใต้น้ำ จุดแลกเปลี่ยนข้อมูลอินเทอร์เน็ต และศูนย์ข้อมูลระดับภูมิภาค โดยมีเป้าหมายดำเนินงานภายในปี 2035 ขณะเดียวกัน ภาคสาธารณสุขต้องการเงินลงทุนรวม 227 พันล้านดอลลาร์สหรัฐ รวมถึงสถานพยาบาลใหม่ประมาณ 49,000 แห่ง โดยส่วนใหญ่เป็นสถานพยาบาลปฐมภูมิ การลงทุนส่วนนี้ช่วยเสริมระบบดูแลสุขภาพและความพร้อมรับเหตุฉุกเฉิน
ภาพรวมจากรายงาน ADB ทำให้เห็นว่าเงินลงทุนไม่ใช่เป้าหมายในตัวเอง แต่เป็นเครื่องมือกำหนดว่าภูมิภาคจะเติบโตอย่างทั่วถึงและเชื่อมโยงได้เพียงใด สิ่งสำคัญต่อจากนี้คือการจัดลำดับโครงการให้ไฟฟ้า การเดินทาง ดิจิทัล และสุขภาพเกื้อหนุนกัน พร้อมเปิดเผยการใช้เงินและผลที่ประชาชนได้รับ หากทำได้ การลงทุนจะช่วยให้โรงงานมีพลังงาน ธุรกิจเข้าถึงตลาด ผู้คนเชื่อมต่อบริการ และระบบสุขภาพรับมือความเสี่ยงได้ดีขึ้น แต่หากขาดการคัดเลือกที่รอบคอบ ตัวเลขมหาศาลก็อาจไม่แปลเป็นคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น ข้อสรุปจึงชัดเจน: อาเซียนต้องเร่งลงทุน พร้อมยกระดับวิธีเตรียมและกำกับโครงการให้ทันกับความทะเยอทะยานของภูมิภาค






