ดีลทุนร่วมใหม่ที่อาจเขย่าภูมิทัศน์สตาร์ทอัพทั้งภูมิภาค
ความร่วมมือทุนสตาร์ทอัพไทย–สิงคโปร์ คือข้อตกลงร่วมทุนและพัฒนาระบบนิเวศสตาร์ทอัพระหว่างหน่วยงานรัฐด้านนวัตกรรมของไทยกับมูลนิธิเทมาเส็กจากสิงคโปร์ ที่มุ่งสนับสนุนเงินทุน เครือข่ายนักลงทุน และโปรแกรมเร่งการเติบโตทางธุรกิจให้สตาร์ทอัพในสามอุตสาหกรรมอนาคต พร้อมเปิดทางให้ขยายตลาดได้ทั้งสองประเทศในฐานะตลาดเดียวด้านนวัตกรรมอุตสาหกรรม
วันที่ 16 ตุลาคม 2569 ศ.ดร.ยศชนัน วงศ์สวัสดิ์ รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม หารือกับ Ng Boon Heong ประธานเจ้าหน้าที่บริหารมูลนิธิเทมาเส็ก เพื่อหาแนวทางความร่วมมือกับสำนักงานนวัตกรรมแห่งชาติ หรือ NIA ในการเชื่อมโยงและพัฒนาระบบนิเวศสตาร์ทอัพของทั้งสองประเทศ ณ ตึกนารีสโมสร ทำเนียบรัฐบาล ดีลนี้ไม่ได้เป็นเพียงพิธีกรรมทางการเมือง แต่คือการประกาศว่าทุนสตาร์ทอัพไทยกำลังถูกยกระดับเข้าสู่เครือข่ายทุนระดับภูมิภาคอย่างจริงจัง

ทุนสตาร์ทอัพไทยในมือเทมาเส็ก–NIA เกมสองทางที่มากกว่าการให้เงิน
หัวใจของดีลนี้คือโมเดลทุนร่วม Co-funding ระหว่าง NIA และมูลนิธิเทมาเส็ก ที่ออกแบบมาเพื่ออุดช่องว่างสำคัญของทุนสตาร์ทอัพไทย นั่นคือการเข้าถึงเงินทุนต่อเนื่องและเครือข่ายนักลงทุนที่มองไกลกว่าตลาดในประเทศเพียงอย่างเดียว ความร่วมมือสิงคโปร์ครั้งนี้จึงไม่ใช่แค่การดึงเงินต่างชาติ แต่คือการเชื่อมระบบนิเวศที่ต่างกันให้กลายเป็นโครงสร้างเดียว
ทั้งสองฝ่ายเตรียมสนับสนุนทุนร่วม โดยมูลนิธิเทมาเส็กจะให้ทุนแบบให้เปล่า Grant ควบคู่กับการเชื่อมโยงเครือข่ายธุรกิจเงินร่วมลงทุน VC และกองทุนไพรเวทอิควิตี้ เพื่อเพิ่มโอกาสให้สตาร์ทอัพเข้าถึงแหล่งเงินทุนได้อย่างต่อเนื่อง จุดที่น่าสนใจคือการเชื่อมโปรแกรม Accelerator ของทั้งสองหน่วยงานเข้าด้วยกัน ทำให้สตาร์ทอัพที่ผ่านการบ่มเพาะในไทยสามารถต่อคิวเข้าสู่เครือข่ายนักลงทุนและตลาดในสิงคโปร์ได้โดยไม่ต้องเริ่มใหม่ และในทางกลับกัน สตาร์ทอัพจากสิงคโปร์ก็สามารถเข้ามาทดลองและ Localize เทคโนโลยีในตลาดไทยได้อย่างเป็นระบบ

สามอุตสาหกรรมอนาคต จุดที่จุดแข็งเศรษฐกิจไทยมาบรรจบกับทุนระดับภูมิภาค
การเลือกโฟกัสสามอุตสาหกรรมอนาคตไม่ใช่เรื่องบังเอิญ แต่สะท้อนความพยายามจะจับคู่จุดแข็งเชิงโครงสร้างของเศรษฐกิจไทยเข้ากับทุนและเทคโนโลยีจากสิงคโปร์ ความร่วมมือสิงคโปร์ในครั้งนี้จึงเป็นการวางหมากเชิงยุทธศาสตร์ มากกว่าการกระจายงบวิจัยแบบกระจายตัวไร้ทิศทางอย่างที่ผ่านมา
ทั้งสองฝ่ายกำหนดสามอุตสาหกรรมเป้าหมาย ได้แก่ สุขภาพและการแพทย์ การรับมือการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ และอาหารแห่งอนาคต ด้านสุขภาพ ไทยมีจุดแข็งทั้งบุคลากรทางการแพทย์และโครงสร้างพื้นฐาน ทำให้เหมาะสำหรับสตาร์ทอัพด้านสุขภาพที่ต้องการทำวิจัยทางคลินิกและต่อยอดธุรกิจในประเทศ ด้านอาหารแห่งอนาคต โครงการ SPACE-F ซึ่งเป็นความร่วมมือระหว่าง NIA บริษัท ไทยยูเนี่ยน กรุ๊ป จำกัด มหาชน และคณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล ถูกใช้เป็นฐานขับเคลื่อนเทคโนโลยีอาหาร ส่วนด้าน Climate Change เปิดพื้นที่ให้เทคโนโลยีรับมือสิ่งแวดล้อมเข้ามาทดลองในบริบทตลาดจริงของภูมิภาค

Global Innovation Challenge ในปี 2570 โอกาสพิสูจน์ตัวบนเวทีโลก
หากทุนร่วมคือเชื้อเพลิง Global Innovation Challenge ที่เตรียมจัดในไทยภายในปี 2570 คือเวทีที่ใช้วัดว่าระบบนิเวศใหม่จะสร้างผู้เล่นระดับโลกได้หรือไม่ การดึงเวทีประกวดนวัตกรรมระดับโลกเข้ามาในประเทศคือการบังคับให้สตาร์ทอัพไทยแข่งขันในมาตรฐานสากลตั้งแต่วันแรก แทนที่จะเติบโตในสภาพแวดล้อมที่ปกป้องมากเกินไป
ศ.ดร.ยศชนันได้เชิญมูลนิธิเทมาเส็ก ในฐานะผู้จัด The Liveability Challenge ซึ่งเป็นเวทีค้นหาโซลูชันด้านความยั่งยืนที่ใหญ่ที่สุดในเอเชีย ให้เข้ามาจัดการแข่งขันนวัตกรรมระดับโลก Global Innovation Challenge ในประเทศไทยภายในปี 2570 นี่ไม่ใช่แค่การเพิ่มเวทีประกวดอีกงาน แต่คือการสร้างจุดดึงดูดให้ทุน เทคโนโลยี และผู้ประกอบการจากทั่วโลกไหลเข้ามาเชื่อมต่อกับทุนสตาร์ทอัพไทยและนวัตกรรมอุตสาหกรรมที่กำลังพัฒนาอยู่แล้ว หากรัฐและเอกชนไทยใช้เวทีนี้อย่างมีกลยุทธ์ มันอาจกลายเป็นจุดเปลี่ยนของภาพลักษณ์ประเทศในฐานะศูนย์กลางนวัตกรรมของภูมิภาค
ข้อเสนอเชิงนโยบายและบทสรุป ทำอย่างไรไม่ให้ดีลนี้จบแค่ข่าวดีหนึ่งวัน
ดีลทุนร่วมกับเทมาเส็กคือโอกาสครั้งใหญ่ แต่ก็เต็มไปด้วยความเสี่ยงหากขาดการออกแบบกติกาและการติดตามผลที่จริงจัง หากปล่อยให้เป็นเพียงโครงการเชิงพิธีการ ทุนสตาร์ทอัพไทยจะได้แค่ตราประทับสากล แต่ไม่เกิดการยกระดับขีดความสามารถที่แท้จริงในสามอุตสาหกรรมอนาคต
ในเชิงนโยบาย รัฐควรทำอย่างน้อยสามเรื่อง หนึ่ง กำหนดตัวชี้วัดชัดเจน เช่น จำนวนสตาร์ทอัพที่ผ่าน Clinical Trials ในประเทศ หรือจำนวนดีล VC และ Private Equity ที่ปิดได้จากความร่วมมือครั้งนี้ สอง เปิดข้อมูลและบทเรียนจากโครงการ Accelerator ร่วมให้มหาวิทยาลัยและภาคเอกชนใช้ต่อยอด สาม เตรียมกฎหมายและโครงสร้างพื้นฐานรองรับเทคโนโลยีใหม่ในด้านสุขภาพ Climate Change และ Future Food ไม่เช่นนั้นนวัตกรรมอุตสาหกรรมที่เกิดจากดีลนี้อาจต้องไปเติบโตในต่างประเทศแทน บทสรุปคือ ดีลนี้มีศักยภาพจะเปลี่ยนเกม แต่จะสำเร็จหรือไม่ ขึ้นกับการบ้านในประเทศมากกว่าพิธีลงนามกับต่างชาติ






