เซเมรู: ยอดเขาศักดิ์สิทธิ์กลางวงแหวนไฟ
ถ้าพูดถึงภูเขาไฟที่ทั้งสวย อันตราย และชวนท้าทายสำหรับสายปีนเขา “ภูเขาไฟเซเมรู” ที่เกาะชวา อินโดนีเซีย ต้องติดโผอันดับต้นๆ อย่างไม่ต้องสงสัย
เมื่อวันที่ 20 พฤศจิกายน พ.ศ. 2568 เซเมรูปะทุถี่ถึง 10 ครั้งในวันเดียว ส่งผลให้ต้องอพยพชาวบ้านและผู้เกี่ยวข้องด้านการท่องเที่ยวออกจากพื้นที่เสี่ยงทันที
นักปีนเขา ไกด์ ลูกหาบ และเจ้าหน้าที่ท่องเที่ยวอย่างน้อย 178 คนถูกอพยพออกจากพื้นที่ได้อย่างปลอดภัย แต่เหตุการณ์นี้ก็ทำให้หลายคนต้องหยุดแผนปีนเขาไว้ก่อนชั่วคราว
ทำความรู้จักกับภูเขาไฟเซเมรูให้ลึกขึ้น
ภูเขาเซเมรู หรือที่รู้จักในชื่อ มหาเมรู เป็นยอดเขาที่สูงที่สุดของเกาะชวา ด้วยความสูง 3,676 เมตร (12,060 ฟุต) เหนือระดับน้ำทะเล
ภูเขาลูกนี้ตั้งอยู่ภายในอุทยานแห่งชาติ โบรโม-เตงเกอร์-เซเมรู ในเขตปกครองลูมาจัง จังหวัดชวาตะวันออก และยังเป็นหนึ่งในภูเขาไฟที่อยู่บนแนว วงแหวนแห่งไฟแปซิฟิก ซึ่งเป็นแถบที่เกิดภูเขาไฟระเบิดและแผ่นดินไหวบ่อยครั้ง
พูดง่ายๆ คือ เซเมรูไม่ใช่แค่ภูเขาสวยสำหรับสายเทรคกิ้ง แต่มันคือภูเขาไฟที่ยังมีชีวิต และพร้อมส่งสัญญาณเตือนให้เราเคารพธรรมชาติอยู่เสมอ
พื้นที่ไหนได้รับผลกระทบจากการปะทุ?
การปะทุรอบล่าสุดส่งผลโดยตรงกับเขตปกครองลูมาจัง โดยเฉพาะหมู่บ้าน Supiturang และหมู่บ้านต่างๆ ตามแนวแม่น้ำ Besuk Kobokan ซึ่งมักเป็นเส้นทางไหลของลาวาและหินภูเขาไฟจากเซเมรู
ไม่ใช่แค่เถ้าภูเขาไฟที่ตกลงบนพื้นดินเท่านั้น แต่ ควัน หมอก และละอองลอยจากการปะทุ ยังทำให้คุณภาพอากาศในพื้นที่โดยรอบแย่ลงอย่างชัดเจน
คุณภาพอากาศย่ำแย่ในชวาตะวันออก ประเทศอินโดนีเซีย ที่มา: IQAir.
หลายเมืองในชวาตะวันออกได้รับผลกระทบจากฝุ่นละอองและหมอกควัน ทำให้การใช้ชีวิตประจำวันลำบากขึ้น และยิ่งเสี่ยงสำหรับผู้ที่มีโรคทางเดินหายใจอยู่เดิม
สถานการณ์ภูเขาไฟตอนนี้รุนแรงแค่ไหน?
เจ้าหน้าที่ได้ยกระดับการเตือนภัยขึ้นสู่ ระดับสูงสุด เนื่องจากการปะทุยังคงเกิดขึ้นอย่างต่อเนื่อง ไม่ได้เป็นแค่การปะทุสั้นๆ ครั้งเดียวแล้วจบ
พื้นที่อันตรายรอบปากปล่องถูกขยายออกไปเป็นรัศมี 8 กิโลเมตร (ประมาณ 5 ไมล์) ทั้งจากตัวปล่องโดยตรง และตลอดแนวแม่น้ำ Besuk Kobokan ซึ่งมักเป็นทางไหลของลาวา หินร้อน และโคลนภูเขาไฟ
ณ วันที่ 20 พฤศจิกายน ภูเขาไฟยังคงปล่อย เถ้า ลาวา และวัสดุภูเขาไฟ ออกมาอย่างต่อเนื่อง ทำให้ทีมติดตามสถานการณ์ต้องทำงานแข่งกับเวลาเพื่อประเมินความเสี่ยงและปกป้องชุมชนที่อยู่โดยรอบ
สำหรับสายปีนเขา นี่คือช่วงเวลาที่ต้องพัก ไม่ใช่พิสูจน์ความกล้า เพราะธรรมชาติไม่เคยเล่นสนุกกับเรา
มีคำสั่งอพยพอะไรบ้าง?
เพื่อความปลอดภัยของทุกคน เจ้าหน้าที่ได้ออกคำสั่งอพยพประชาชนในเขตอันตรายรอบภูเขาเซเมรูในรัศมี 8 กิโลเมตรจากปล่องภูเขาไฟ
ระดับการเตือนภัย: คงไว้ที่ระดับสูงสุด
พื้นที่อพยพ: รอบปากปล่องและแนวแม่น้ำที่เสี่ยงต่อการไหลของลาวาและหินภูเขาไฟ
จำนวนผู้คนที่ได้รับผลกระทบ: มากกว่า 1,000 คน ทั้งชาวบ้านและนักปีนเขา
ผู้ที่ถูกอพยพถูกย้ายไปยัง ศูนย์พักพิงชั่วคราว เช่น
โรงเรียน
มัสยิด
อาคารราชการ
แม้จะเป็นการย้ายออกจากบ้านหรือค่ายพักบนเขาแบบไม่ทันตั้งตัว แต่ก็ถือเป็นการตัดสินใจที่ช่วยเซฟชีวิตผู้คนจำนวนมาก
ถ้าเจอควันภูเขาไฟ ต้องป้องกันตัวเองอย่างไร?
สำหรับสายเดินป่า ปีนเขา หรือแม้แต่คนที่อาศัยอยู่ไม่ไกลจากภูเขาไฟ การรู้วิธีรับมือกับควันและเถ้าภูเขาไฟคือเรื่องจำเป็น ไม่ใช่แค่ความรู้ทั่วไป
หลักคิดคือ: เตรียมตัวก่อน อัปเดตข้อมูลตลอดเวลา และลดการสัมผัสควันให้มากที่สุด
นี่คือแนวทางป้องกันตัวแบบกระชับที่ควรจำให้ขึ้นใจ:
วางแผนล่วงหน้าเสมอในช่วงที่มีความเสี่ยงการปะทุของภูเขาไฟ และติดตามการแจ้งเตือนคุณภาพอากาศแบบเรียลไทม์จากช่องทางที่เชื่อถือได้
ปิดประตูและหน้าต่างให้สนิท ตั้งค่าระบบปรับอากาศหรือ HVAC ให้ทำงานในโหมดหมุนเวียนอากาศภายในอาคาร เพื่อลดอากาศจากภายนอก
พยายาม อยู่ในอาคาร ให้มากที่สุด หากจำเป็นต้องออกไปข้างนอก ควรใช้หน้ากากที่ช่วยกรองฝุ่นละอองขนาดเล็กได้ดี และหลีกเลี่ยงการออกแรงกลางแจ้งเป็นเวลานาน
สำหรับสายปีนเขา: เคารพภูเขาไฟ แล้วคุณจะกลับมาเล่าเรื่องได้
ภูเขาไฟอย่างเซเมรูคือเป้าหมายในฝันของนักปีนเขาหลายคน แต่ทุกก้าวที่เดินเข้าใกล้ยอดเขา ควรมาพร้อมกับความเข้าใจเรื่อง ความเสี่ยง ไม่ใช่แค่ความโรแมนติกของการพิชิตยอดภูเขา
ก่อนวางแผนไปปีนที่เซเมรูหรือภูเขาไฟลูกอื่นๆ:
เช็กสถานการณ์ภูเขาไฟและประกาศเตือนภัยจากหน่วยงานท้องถิ่น
วางแผนเส้นทางเผื่อกรณีฉุกเฉิน และเตรียมอุปกรณ์ป้องกันทางเดินหายใจ
ใช้บริการไกด์ท้องถิ่นที่เข้าใจธรรมชาติของภูเขาไฟและเส้นทางหนีภัย
การปีนเขาให้สนุกคือการกลับลงมาได้อย่างปลอดภัย ธรรมชาติยิ่งใหญ่เสมอ เราแค่เป็นแขกที่ต้องรู้จักเวลาเข้าและเวลาออกให้ถูกจังหวะ