วงออร์เคสตราไทยกึกก้องกำแพงเมืองจีน สร้างหมุดหมายดนตรีคลาสสิกโลก

ระนาดเอกบนกำแพงเมืองจีน นิยามใหม่ของวงออร์เคสตราไทย

การแสดงดนตรีกลางแจ้งของวงออร์เคสตราไทยที่บรรเลงผสมผสานดนตรีคลาสสิกสากลกับเครื่องดนตรีไทยอย่างระนาดเอก ณ กำแพงเมืองจีน คือเหตุการณ์ทางวัฒนธรรมที่ใช้เสียงเพลงเป็นสื่อกลางเชื่อมโยงมิตรภาพระหว่างชาติ โดยยกเวทีคอนเสิร์ตออกจากหอประชุมสู่โบราณสถานระดับโลก ทำให้บทเพลงกลายเป็นเสมือนสะพานเชื่อมอดีตกับปัจจุบัน และแสดงให้เห็นว่าศิลปะการแสดงดนตรีสามารถเป็นภาษาร่วมที่ทุกคนเข้าใจได้ แม้ไม่มีคำแปลใดรองรับ

หัวใจของเหตุการณ์ครั้งนี้คือการที่วงดุริยางค์ฟีลฮาร์โมนิกแห่งประเทศไทย วงออร์เคสตราไทยสังกัดวิทยาลัยดุริยางคศิลป์ มหาวิทยาลัยมหิดล ผนึกกำลังกับสภาวัฒนธรรมไทย–จีนและส่งเสริมความสัมพันธ์ เพื่อขึ้นบรรเลงบนเวทีคอนเสิร์ตกลางแจ้งริมกำแพงเมืองจีน ด่านปาต๋าหลิ่ง ภายใต้คำเชิญของ China International Cultural Communication Center ณ Wangjing Culture Plaza เขตเหยียนชิ่ง กรุงปักกิ่ง การตัดสินใจยกวงออร์เคสตราไทยไปยังพื้นที่ซึ่งเคยเป็นสัญลักษณ์การป้องกันอารยธรรม เปลี่ยนกำแพงให้กลายเป็นเวทีแห่งมิตรภาพ แสดงชัดว่าดนตรีไม่ได้เป็นเพียงความบันเทิง แต่เป็นการทูตเชิงวัฒนธรรมในรูปแบบที่จับต้องได้

เมื่อระนาดเอกเดินเคียงไวโอลิน การแสดงดนตรีที่ข้ามเส้นแบ่งตะวันออกตะวันตก

สิ่งที่ทำให้การแสดงดนตรีครั้งนี้แตกต่างจากคอนเสิร์ตทั่วไป คือการกล้าจับระนาดเอก เครื่องดนตรีไทยโบราณที่มีเสน่ห์เฉพาะตัว มาวางท่ามกลางวงดนตรีคลาสสิกเต็มรูปแบบ พารณ ยืนยง รับหน้าที่เดี่ยวระนาดเอกในบทเพลงอย่าง โหมโรงขวัญเมือง จีนขิมใหญ่ ศรีอยุธยา และ ม้าโย่งเถา ผลงานประพันธ์ของ ประทีป สุพรรณโรจน์ ก่อนจะสลับกับบทเพลงคลาสสิกระดับโลกอย่าง Swan Lake Carmen และ Pictures at an Exhibition และปิดท้ายทั้งสองรอบด้วยเพลง I Love You, China ท่ามกลางเสียงปรบมือจากผู้ชม

ช่วงที่ผู้ชมหลายคนยอมรับว่าเป็นไคลแมกซ์ คือจังหวะที่เสียงระนาดเอกไต่ระดับไปพร้อมเครื่องสายและเครื่องเป่าตะวันตกอย่างกลมกลืน แทนที่จะเกิดความแปลกแยก เสียงตีไม้บนแผ่นไม้ระนาดกลับโอบรับกับเสียงไวโอลินและทรัมเป็ต ทำให้โครงสร้างของวงออร์เคสตราไทยขยายความหมายออกไปกว่าวงดนตรีคลาสสิกในแบบเดิม การแสดงดนตรีครั้งนี้พิสูจน์ในทางปฏิบัติว่า ดนตรีไทยไม่จำเป็นต้องยืนอยู่ในมุมเล็กๆ ของพิพิธภัณฑ์เสียง แต่สามารถยืนบนเวทีโลก เคียงข้างดนตรีคลาสสิก โดยยังคงเอกลักษณ์ของตนเองครบถ้วน

51 ปีมิตรภาพที่แปรเป็นเสียงเพลง บทเรียนการทูตผ่านวัฒนธรรม

การแสดงของวงออร์เคสตราไทยครั้งนี้ไม่ได้เป็นเพียงโชว์ดนตรี แต่ถูกออกแบบให้เป็นสัญลักษณ์ของการเฉลิมฉลอง 51 ปีมิตรภาพไทย–จีน ผ่านพลังของศิลปะการแสดงดนตรี เมื่อเพลงไทยอย่าง โหมโรงขวัญเมือง ถูกบรรเลงริมกำแพงโบราณที่เคยเป็นเส้นแบ่งโลก การจัดงานในลักษณะนี้กำลังบอกผู้ชมอย่างชัดเจนว่า พรมแดนสมัยใหม่ไม่ใช่เส้นกำแพงหินอีกต่อไป แต่คือเส้นสายของโน้ตเพลงที่สามารถเดินทางได้ทั่วทุกแผ่นดิน

ประธานสภาวัฒนธรรมไทย–จีนและส่งเสริมความสัมพันธ์ให้ทัศนะไว้อย่างน่าคิดว่า ศิลปะคือสะพานที่เชื่อมคนรุ่นใหม่ของสองชาติได้ดีที่สุด เพราะก้าวข้ามข้อจำกัดทางภาษา และการนำระนาดไปร่วมบรรเลง ณ กำแพงซึ่งเป็นสัญลักษณ์อารยธรรมโลก คือการย้ำความลึกซึ้งของสายสัมพันธ์ทางวัฒนธรรม โดยมีเป้าหมายให้คนรุ่นใหม่ใช้ศิลปะสร้างอนาคตร่วมกัน ถ้าตลอด 51 ปีที่ผ่านมา ความสัมพันธ์ระหว่างสองชาติเดินด้วยการทูตและเศรษฐกิจ วันนี้เส้นทางสายใหม่ที่ถูกปูเพิ่ม คือเส้นทางวัฒนธรรมที่ใช้เสียงดนตรีนำทาง

กำแพงที่เคยป้องกัน กลายเป็นสะพานเสียง วงออร์เคสตราไทยในบทบาทนักการทูตเสียงเพลง

คอนเสิร์ตริมกำแพงเมืองจีนครั้งนี้คือภาพชัดของแนวคิดที่ว่า ดนตรีคลาสสิกไม่ใช่ของชาติตะวันตกเท่านั้น แต่เป็นพื้นที่กลางที่ทุกชาติสามารถเดินเข้าไปมีส่วนร่วมได้ วงออร์เคสตราไทยอย่าง TPO ใช้การแสดงดนตรีเป็นภาษาสากลที่เชื่อมโยงหัวใจผู้คน ดังที่เอกอัครราชทูตไทยประจำกรุงปักกิ่งชี้ว่า เสียงดนตรีไทยที่ดังขึ้นในปักกิ่ง คือเสียงแห่งมิตรภาพที่ทำให้สองประชาชาติใกล้ชิดกันยิ่งขึ้น

การที่วิทยาลัยดุริยางคศิลป์ มหาวิทยาลัยมหิดล ร่วมมือกับสภาวัฒนธรรมไทย–จีนและส่งเสริมความสัมพันธ์ ไม่ได้เพียงสร้างเหตุการณ์ประวัติศาสตร์ แต่ยังส่งสัญญาณไปถึงคนทำดนตรีทั่วโลกว่า การผสมผสานระหว่างวงออร์เคสตราไทยกับดนตรีคลาสสิกสามารถเป็นเครื่องมือทางการทูตเชิงวัฒนธรรมที่มีพลัง จากกำแพงซึ่งครั้งหนึ่งถูกสร้างเพื่อปกป้องอารยธรรม วันนี้ได้กลายเป็นสะพานแห่งเสียงดนตรีที่เชื่อมผู้คนสองแผ่นดิน สะท้อนอย่างเป็นรูปธรรมว่าดนตรีมีอำนาจมากพอจะเปลี่ยนกำแพงให้กลายเป็นสะพาน และเปลี่ยนผู้เล่นดนตรีให้กลายเป็นนักการทูตโดยไม่ต้องกล่าวสักคำ