เริ่มจากลดฝุ่นที่รับเข้าไป ก่อนจัดการฝุ่นในบ้าน
การป้องกันฝุ่น PM2.5 คือการลดการหายใจรับอนุภาคขนาดเล็กด้วยหน้ากากที่กรองได้และแนบกับใบหน้า พร้อมลดฝุ่นในอากาศและพื้นผิวภายในบ้านด้วยการจัดพื้นที่และทำความสะอาดอย่างเหมาะสม แนวทางนี้เหมาะกับคนที่ต้องออกนอกบ้านและครอบครัวที่ใช้เวลาอยู่ในอาคาร แต่ต้องอาศัยหน้ากากที่ยังอยู่ในสภาพดีและเลือกเครื่องฟอกอากาศให้พอดีกับห้อง ก่อนออกไปทำงานหรือออกกำลังกาย ให้เช็กค่าฝุ่นและลดเวลาอยู่กลางแจ้งเมื่ออากาศไม่ดี เพราะการหายใจเร็วและลึกระหว่างออกแรงอาจเพิ่มการรับฝุ่น การป้องกันจึงไม่ใช่แค่สวมหน้ากาก แต่ต้องดูแลทั้งช่วงเดินทางและอากาศที่บ้านด้วย
เลือกหน้ากากกรองฝุ่นที่ระบุคุณสมบัติหรือมาตรฐานการกรองชัดเจน และสวมให้แนบจมูกกับแก้มโดยไม่มีช่องรั่ว ตรวจสายรัดและแถบสันจมูกก่อนใช้ หากมีโรคหัวใจหรือโรคปอด ควรปรึกษาแพทย์ก่อนใช้หน้ากากที่เพิ่มแรงต้านการหายใจ และไม่ควรสวมหน้ากากให้เด็กอายุต่ำกว่า 2 ปี

จัดบ้านและใช้เครื่องฟอกอากาศให้ตรงกับพื้นที่
ในวันที่ค่าฝุ่นภายนอกสูง ให้เลือกห้องหนึ่งเป็นพื้นที่อากาศสะอาด โดยเฉพาะห้องนอนที่ใช้เวลาพักหลายชั่วโมง ปิดประตูหน้าต่างที่ไม่จำเป็นและลดการนำอากาศข้างนอกเข้ามา แต่ไม่ควรปิดห้องจนขาดการระบายอากาศเป็นเวลานาน เปิดรับอากาศใหม่ในช่วงที่คุณภาพภายนอกดีขึ้น และระวังแหล่งเผาไหม้ในบ้าน
เวลาเลือกเครื่องฟอกอากาศ ให้ดูค่า CADR ซึ่งบอกปริมาณอากาศสะอาดที่เครื่องส่งออกมาต่อหน่วยเวลา แล้วเทียบกับขนาดห้องและความสูงเพดาน ห้องนอน 20 ตารางเมตร เพดานสูง 2.5 เมตร อาจพิจารณา CADR ประมาณ 200–250 ลูกบาศก์เมตรต่อชั่วโมง เพื่อให้กรองอากาศเทียบเท่า 4–5 รอบต่อชั่วโมง ตัวเลขนี้เป็นแนวทางเบื้องต้น เพราะผลจริงขึ้นกับการรั่วของอากาศ ตำแหน่งวาง และความแรงพัดลม ควรเลือกแผ่นกรอง HEPA ตรวจราคาไส้กรองสำรอง และหลีกเลี่ยงเครื่องที่ตั้งใจผลิตโอโซน
ลดแหล่งฝุ่นและควันในบ้านควบคู่กัน เช่น การสูบบุหรี่ จุดธูปหรือเทียน และทำอาหารด้วยความร้อนสูง หากทำอาหารให้ใช้ระบบดูดควันที่เหมาะสม และลดการใช้สเปรย์เมื่อไม่จำเป็น เพราะเครื่องฟอกอากาศไม่ได้กำจัดมลพิษทุกชนิด

ทำความสะอาดโดยไม่ทำให้ฝุ่นกลับมาฟุ้ง
การกวาดพื้นแรง ๆ หรือใช้ผ้าแห้งปัดชั้นวางอาจทำให้ฝุ่นที่เกาะอยู่ฟุ้งกลับขึ้นมา ให้ใช้ผ้าไมโครไฟเบอร์ชุบน้ำหมาด ๆ เช็ดพื้นผิว และถูพื้นด้วยผ้าหมาด เริ่มจากที่สูงลงสู่ที่ต่ำเพื่อเก็บฝุ่นที่ร่วงลงมา หากใช้เครื่องดูดฝุ่น เลือกรุ่นที่มีตัวกรอง HEPA และปิดผนึกดี เพื่อลดฝุ่นที่ปล่อยกลับสู่อากาศ
เก็บของที่ไม่ได้ใช้ในตู้ปิด ลดของวางตามซอกที่สะสมฝุ่น และซักเครื่องนอนตามความเหมาะสม การจัดบ้านให้เป็นระเบียบช่วยให้เช็ดทำความสะอาดได้ทั่วถึงขึ้น

เช็กวันหมดอายุและสภาพหน้ากากก่อนสวม
หน้ากากทางการแพทย์ หน้ากากผ่าตัด และหน้ากาก N95 โดยทั่วไปมีอายุประมาณ 3–5 ปีตามที่ระบุบนกล่อง แม้หน้ากากหรือบรรจุภัณฑ์ยังดูใหม่ ก็ไม่ได้รับประกันว่าประสิทธิภาพการกรองยังเท่าเดิม เพราะชั้นกรอง สายรัด และแถบสันจมูกอาจเสื่อม ทำให้กรองได้น้อยลงหรือเกิดช่องให้อากาศรั่ว ควรเก็บหน้ากากไว้ในที่แห้ง เย็น และพ้นแสงแดดจัด ความชื้น ฝุ่น และสารเคมี
หากพบรอยเหลือง คราบรา ความชื้น หรือกลิ่นอับ หรือดึงสายหูแล้วขาดง่าย ให้ทิ้ง อย่านำกลับมาใช้ หน้ากากหมดอายุห้ามใช้เมื่อต้องไปโรงพยาบาล คลินิก สถานที่ปิดที่คนแออัด หรือดูแลผู้ป่วยติดเชื้อทางเดินหายใจ ให้เปลี่ยนเป็นชิ้นใหม่ที่ไม่หมดอายุและแนบกับใบหน้า ส่วนหน้ากากที่หมดอายุและยังสภาพดีไม่ควรใช้แทนหน้ากากป้องกันในสถานการณ์เสี่ยงสูง
ทำตามขั้นตอนนี้เป็นลำดับ: เช็กค่าฝุ่นและวางแผนลดเวลานอกบ้าน จากนั้นเลือกหน้ากากที่ไม่หมดอายุและสวมให้แนบหน้า จัดห้องสะอาดพร้อมเครื่องฟอกอากาศที่เหมาะกับขนาดห้อง แล้วเช็ดฝุ่นจากที่สูงลงต่ำด้วยผ้าหมาด หมั่นดูอาการไอ หายใจมีเสียงหวีด แน่นหน้าอก หรือหอบเหนื่อย หากเกิดอาการผิดปกติควรปรึกษาแพทย์ และหากหายใจลำบากรุนแรงหรือเจ็บหน้าอกให้รับการรักษาฉุกเฉิน






