วัคซีนยังคุ้มค่า แม้ไข้หวัดใหญ่เริ่มระบาด
วัคซีนไข้หวัดใหญ่คือวัคซีนที่ช่วยให้ร่างกายสร้างภูมิคุ้มกันต่อเชื้อไข้หวัดใหญ่ เพื่อลดโอกาสป่วยและความรุนแรงของโรค รวมถึงช่วยปกป้องคนรอบข้าง โดยเฉพาะผู้ที่เสี่ยงต่ออาการรุนแรง วัคซีนมีส่วนประกอบเป็นเชื้อที่ทำให้อ่อนฤทธิ์หรือโปรตีนของไวรัส จึงไม่ทำให้เกิดไข้หวัดใหญ่ และร่างกายต้องใช้เวลาประมาณ 2 สัปดาห์จึงตอบสนองต่อวัคซีนได้เต็มที่ อาการไข้ต่ำ ปวดศีรษะ ปวดเมื่อย หรืออ่อนเพลียที่อาจเกิดหลังฉีด เป็นปฏิกิริยาของภูมิคุ้มกัน ไม่ใช่การติดไข้หวัดใหญ่ วัคซีนไม่ได้ป้องกันการติดเชื้อได้ทั้งหมด แต่ยังช่วยลดความเสี่ยงป่วยหนักและภาวะแทรกซ้อน จึงไม่ควรเลื่อนการฉีดเพียงเพราะฤดูกาลเริ่มแล้ว ตราบใดที่ยังมีเชื้อแพร่ในชุมชน วัคซีนก็ยังมีประโยชน์
ผู้ประกันตนมาตรา 33 และมาตรา 39 ที่มีอายุ 50 ปีขึ้นไป ใช้สิทธิฉีดวัคซีนไข้หวัดใหญ่ฟรีได้ปีละ 1 ครั้ง ตั้งแต่เดือนมกราคมถึงวันที่ 31 ธันวาคม 2569 ที่โรงพยาบาลตามสิทธิหรือสถานพยาบาลที่สำนักงานประกันสังคมกำหนด โดยเป็นวัคซีนชนิด 3 สายพันธุ์ ก่อนเดินทางควรโทรสอบถามวันและเวลาบริการ จำนวนวัคซีน และขั้นตอนจองคิว เพราะบางแห่งรับผู้ที่เข้ารับบริการโดยไม่ได้นัด ขณะที่บางแห่งต้องจองล่วงหน้า ควรเตรียมบัตรประชาชนและแจ้งข้อมูลโรคประจำตัวหรืออาการเจ็บป่วยให้เจ้าหน้าที่ทราบ
โดยทั่วไปควรฉีดก่อนที่เชื้อจะแพร่เพิ่มขึ้น แต่การมารับวัคซีนหลังเริ่มฤดูกาลก็ยังดีกว่าปล่อยให้ผ่านไปโดยไม่มีภูมิคุ้มกัน เพราะการป้องกันยังมีความหมายในช่วงที่เชื้อยังหมุนเวียนอยู่

ลดโอกาสแพร่เชื้อไข้หวัดใหญ่ในบ้าน
การป้องกันไข้หวัดใหญ่ในบ้านไม่ควรพึ่งการทำความสะอาดอย่างเดียว เพราะเชื้อแพร่ผ่านละอองจากการไอ จาม หรือพูด และอาจติดมือจากพื้นผิวแล้วเข้าสู่ร่างกายเมื่อสัมผัสตา จมูก หรือปาก แนวทางที่ได้ผลจึงต้องดูแลทั้งอากาศ พื้นผิว และสุขอนามัยส่วนบุคคล ผู้ป่วยควรลดการใกล้ชิดกับคนอื่น โดยเฉพาะผู้สูงอายุและผู้มีโรคประจำตัว พร้อมปิดปากและจมูกเมื่อไอหรือจาม
- เช็ดจุดสัมผัสบ่อย เช่น ลูกบิดประตู สวิตช์ไฟ และเคาน์เตอร์ ด้วยน้ำยาฆ่าเชื้อที่ระบุว่าสามารถกำจัดไวรัสไข้หวัดใหญ่ได้
- เปิดให้อากาศถ่ายเท และพิจารณาใช้เครื่องฟอกอากาศหรือแผ่นกรองอากาศประสิทธิภาพสูงในห้องส่วนกลางเพื่อลดเชื้อในอากาศ
- ล้างมือเป็นประจำ และใช้เจลทำความสะอาดมือที่มีแอลกอฮอล์อย่างน้อยร้อยละ 60 เมื่อไม่มีน้ำและสบู่
- หลีกเลี่ยงใช้ของส่วนตัวร่วมกัน และทำความสะอาดมือหลังสัมผัสสิ่งของที่มีคนใช้ร่วมกัน
มาตรการเหล่านี้ไม่ใช่คำรับประกันว่าจะไม่มีใครป่วย แต่ช่วยลดช่องทางการรับและส่งต่อเชื้อได้ เมื่อมีคนป่วยในบ้าน การจัดการอย่างสม่ำเสมอและลดการสัมผัสใกล้ชิดย่อมมีประโยชน์กว่าการเร่งทำความสะอาดครั้งใหญ่เพียงครั้งเดียว
อย่ามองข้ามสัญญาณภาวะแทรกซ้อน
ไข้หวัดใหญ่ไม่ใช่เพียงอาการไข้และปวดเมื่อยที่ต้องรอให้หายเองเสมอไป เพราะการติดเชื้ออาจเพิ่มภาระต่อหัวใจและเปลี่ยนแปลงการแข็งตัวของเลือด โดยการอักเสบอาจทำให้คราบไขมันในหลอดเลือดไม่มั่นคงและเกิดลิ่มเลือด เสี่ยงต่อหัวใจวายหรือโรคหลอดเลือดสมอง ไข้และการติดเชื้อยังทำให้หัวใจเต้นเร็วขึ้น ส่วนปอดบวมหรือภาวะหายใจล้มเหลวอาจลดออกซิเจนที่ส่งไปเลี้ยงร่างกาย เพิ่มความเสี่ยงต่อกล้ามเนื้อหัวใจขาดเลือดหรือหัวใจล้มเหลว ภาวะแทรกซ้อนไข้หวัดใหญ่อาจรวมถึงปอดบวมและการอักเสบของหัวใจหรือสมอง ซึ่งบางกรณีรุนแรงได้
ผู้สูงอายุและผู้ที่มีโรคหัวใจและหลอดเลือด ความดันโลหิตสูง เบาหวาน หรือโรคไตเรื้อรังควรระวังเป็นพิเศษ โดยเฉพาะเมื่อโรคประจำตัวยังควบคุมได้ไม่ดี อย่างไรก็ตาม ความเสี่ยงไม่ได้จำกัดเฉพาะผู้ที่เคยได้รับการวินิจฉัยโรคหัวใจมาก่อน หากมีอาการผิดปกติรุนแรง เช่น เจ็บแน่นหน้าอก หายใจลำบาก สับสน หรืออ่อนแรงเฉียบพลัน ควรรีบขอความช่วยเหลือทางการแพทย์ ไม่ควรรอดูอาการเอง
ข้อสรุปที่ควรยึดคือฉีดวัคซีนเมื่อมีโอกาส ใช้สุขอนามัยและดูแลอากาศในบ้านอย่างต่อเนื่อง และรีบประเมินอาการที่อาจบ่งชี้ภาวะแทรกซ้อน โดยเฉพาะในผู้สูงอายุหรือผู้มีโรคเรื้อรัง การป้องกันหลายทางพร้อมกันช่วยลดความเสี่ยงได้มากกว่าหวังพึ่งวิธีใดวิธีหนึ่ง






