Pathumma Connect คืออะไร และทำไมจึงสำคัญต่อระบบ AI ไทย
Pathumma Connect คือแพลตฟอร์ม Agentic AI ภาษาไทยที่ต่อยอดจากโมเดลภาษาขนาดใหญ่ Pathumma LLM ให้สามารถเชื่อมโยงข้อมูล เครื่องมือ และบริการของหน่วยงานต่าง ๆ แล้วลงมือทำงานหลายขั้นตอนแทนผู้ใช้ ทั้งค้นหาข้อมูล ร่างเอกสาร ตรวจสอบสิทธิ และจัดการแบบฟอร์ม ในบทสนทนาเดียว รองรับการติดตั้งภายในองค์กรเพื่อคุมความปลอดภัยของข้อมูล และยกระดับบริการประชาชนบนโครงสร้างพื้นฐาน AI ที่พัฒนาเพื่อภาษาและวัฒนธรรมไทยโดยเฉพาะ จุดที่ควรพูดตรงไปตรงมาคือ การยกระดับ Pathumma จากโมเดลภาษาสู่แพลตฟอร์ม Agentic AI ไม่ใช่แค่การเพิ่มฟีเจอร์ แต่เป็นการประกาศว่าระบบ AI ภาษาไทยกำลังขยับจากบทบาทแชตบอตตอบคำถาม ไปสู่การเป็นผู้ช่วยทำงานจริงในระบบราชการและองค์กร เมื่อเนคเทค สวทช. ประกาศยกระดับ Pathumma LLM สู่ Pathumma Connect ในกิจกรรม NSTDA x Press Interviews นั่นคือหมุดหมายสำคัญของการสร้างระบบ AI ไทยที่ไม่ต้องพึ่งเทคโนโลยีต่างชาติในทุกขั้นตอนของงานข้อมูลภาครัฐ
จากโมเดลภาษาไทยสู่ Agentic AI ที่เข้าใจบริบทงานรัฐ
การสร้าง AI ภาษาไทยไม่ได้เกิดขึ้นในชั่วข้ามคืน Pathumma LLM ถูกพัฒนาบนงานวิจัยการประมวลผลภาษาและเสียงไทยที่สั่งสมมากว่า 20 ปี ผลคือโมเดลที่เข้าใจภาษาพูด คำราชการ และบริบทวัฒนธรรมไทย ซึ่ง AI ต่างชาติยังสะดุดทั้งเรื่องคำเฉพาะและระบบระเบียบราชการ เมื่อก้าวมาสู่ Pathumma Connect แพลตฟอร์มไม่ได้หยุดแค่การตอบคำถาม แต่ถูกออกแบบให้เป็น Agentic AI ที่เชื่อมเครื่องมือหลายตัวเข้าด้วยกันผ่านสถาปัตยกรรม MCP หรือ Model Context Protocol ทำให้ผู้ช่วย AI สามารถรับคำสั่งจากเจ้าหน้าที่หรือประชาชน แล้วเรียกใช้บริการต่าง ๆ เช่น DocChat, DocGen, DocTOR และ PartiiNote อย่างต่อเนื่องในฉากเดียว แทนที่คนต้องสลับหลายระบบเอง แนวคิดนี้สะท้อนความเชื่อของทีมพัฒนาว่า “ปัญญาประดิษฐ์ของคนไทยต้องไม่ใช่แค่เก่งภาษาไทย แต่ต้องเก่งงานไทยด้วย”
ความมั่นคงข้อมูลและอธิปไตยดิจิทัลเมื่อระบบ AI ติดตั้งในองค์กร
ข้อได้เปรียบเชิงยุทธศาสตร์ของระบบ AI ไทยอย่าง Pathumma Connect คือการติดตั้งภายในองค์กรได้จริง ไม่ต้องส่งข้อมูลสำคัญไปประมวลผลในต่างประเทศ โมเดลมีขนาดเหมาะสมรองรับทั้งระบบปิดในศูนย์ข้อมูลของหน่วยงานและ Private Cloud ที่ตั้งอยู่ในประเทศ ตอบโจทย์ความต้องการ Private AI ที่เพิ่มขึ้นจากความกังวลเรื่องข้อมูลรั่วไหล ในบริบทภาครัฐ ข้อมูลประชาชน เอกสารราชการ และบันทึกการประชุมคือหัวใจของความมั่นคง หากดันทุกอย่างขึ้นไปอยู่บนแพลตฟอร์มต่างชาติ เจ้าของข้อมูลจริงจะไม่ใช่ระบบราชการอีกต่อไป การเลือกระบบ AI ภาษาไทยที่ควบคุมได้เองจึงเป็นการตัดสินใจเชิงอธิปไตย ดร.ศราวุธ คงยังชี้ให้เห็นว่าเป้าหมายสำคัญคือ “การนำ AI มาลดภาระเจ้าหน้าที่ เพิ่มความรวดเร็วในการค้นหาและประมวลผลข้อมูล โดยไม่ทำให้ข้อมูลของประเทศไหลออกนอกองค์กร”
เชื่อมข้อมูลเกษตร น้ำ การศึกษา และบริการรัฐให้เป็นระบบเดียว
ความทะเยอทะยานที่แท้จริงของ Pathumma Connect คือการเป็นแพลตฟอร์ม Agentic AI กลางที่ครอบคลุม 7 โดเมน ทั้งเกษตร ภาครัฐ น้ำ ท่องเที่ยว วัฒนธรรม การศึกษา และ Insight องค์กร แต่ละโดเมนไม่ได้เป็นแค่ฐานข้อมูล หากถูกออกแบบให้เชื่อมระบบงานและสิทธิ์การเข้าถึงของหน่วยงานต่าง ๆ เข้าด้วยกันอย่างปลอดภัย ในด้านเกษตร แนวคิดคือรวบรวมข้อมูลราคาสินค้า โรคพืช สภาพดิน พื้นที่เพาะปลูก นวัตกรรม และงานวิจัยจากหลายหน่วยงาน ให้เกษตรกรถามผ่านช่องทางเดียวแล้วระบบไปดึงข้อมูลที่เกี่ยวข้องมาวิเคราะห์พร้อมเชื่อมข้อมูลดาวเทียมเพื่อประเมินพื้นที่และติดตามการเพาะปลูก ส่วนด้านน้ำ โครงการ Pathumma Connect น้ำกำลังนำร่องในจังหวัดน่าน ขอนแก่น และกำแพงเพชร เพื่อวิเคราะห์พื้นที่ที่ประสบปัญหาซ้ำซากและช่วยจัดทำแผนรับมือและกรอบงบประมาณ นี่คือการใช้ AI ภาษาไทยกับข้อมูลภาครัฐเพื่อแก้ปัญหาพื้นฐาน ไม่ใช่แค่ตอบคำถามทั่วไป
MCP และแชตบอตกลาง: ทางเดินสู่ Government AI Platform
หัวใจของการยกระดับบริการประชาชนคือการเลิกผลักภาระให้คนต้องจำว่าหน่วยงานไหนดูแลเรื่องอะไร แล้วหันมาให้ AI เป็นคนเชื่อม ระบบ Pathumma Connect ใช้สถาปัตยกรรม MCP เชื่อมเครื่องมือ ข้อมูล และบริการของหน่วยงานเข้าด้วยกัน ทำให้แชตบอตไม่ใช่เพียงช่องทางถามตอบ แต่เป็นตัวกลางที่เรียกใช้ระบบงานแต่ละหน่วยเพื่อให้เรื่องนั้นจบในครั้งเดียว เนคเทคกำลังร่วมกับสำนักงานคณะกรรมการพัฒนาระบบราชการพัฒนาต้นแบบ Agentic Chatbot กลาง ให้ประชาชนสอบถามบริการรัฐจากหลายหน่วยงานผ่านจุดเดียว โดยนำร่องกับกรมการปกครอง กรมที่ดิน สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา กรมสรรพากร และกรมคุ้มครองสิทธิและเสรีภาพ หากต่อยอดสู่ Government AI Platform as a Service ได้จริง แชตบอตที่กระจัดกระจายจะถูกเชื่อมเป็น One Chatbot ที่อ้างอิงข้อมูลตรวจสอบได้ ลดการลงทุนซ้ำซ้อน และลดการพึ่งพาบริการ Agentic AI ต่างชาติอย่างมีนัยสำคัญ ขณะเดียวกันทีมพัฒนาก็วางภาพอนาคตต่อยอดสู่ระบบสนทนาด้วยเสียงแบบเสียงต่อเสียง และการทำงานร่วมกับหุ่นยนต์ฮิวแมนนอยด์ ประเด็นคือ เส้นทางนี้จะสำเร็จหรือไม่ ไม่ได้ขึ้นกับเทคโนโลยีอย่างเดียว แต่ขึ้นกับความร่วมมือของหน่วยงานรัฐในการเปิดข้อมูล เชื่อมระบบ และยอมให้ผู้ช่วย AI ภาษาไทยเข้ามาอยู่ในกระบวนการทำงานจริง
