Pathumma Connect คืออะไร และทำไม Agentic AI จึงสำคัญ
Pathumma Connect คือแพลตฟอร์ม Agentic AI ที่ต่อยอดจากโมเดลภาษาไทยขนาดใหญ่ Pathumma LLM เพื่อให้ปัญญาประดิษฐ์ทำงานได้ครบวงจร ตั้งแต่ทำความเข้าใจภาษาไทย เชื่อมต่อข้อมูลจากหลายหน่วยงาน ไปจนถึงดำเนินกระบวนการหลายขั้นตอนให้เสร็จในบทสนทนาเดียว โดยออกแบบมาสำหรับการใช้ในภาครัฐ การศึกษา และองค์กรที่ต้องการความมั่นคงด้านข้อมูลและความสอดคล้องกับบริบทวัฒนธรรมไทย
จุดเปลี่ยนที่น่าสนใจคือการยกระดับจาก Generative AI ที่เน้นตอบคำถาม ไปสู่ Agentic AI ที่ลงมือทำงานอย่างเป็นระบบ การเปิดตัว Pathumma Connect โดยศูนย์เทคโนโลยีอิเล็กทรอนิกส์และคอมพิวเตอร์แห่งชาติในสังกัดสำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ เกิดจากการสั่งสมงานวิจัยด้านภาษาและเสียงไทยมากกว่า 20 ปี และเปิดตัว Pathumma LLM ครั้งแรกในปี 2567 เพื่อสร้างโมเดลภาษาไทยที่เข้าใจบริบทและวัฒนธรรมเชิงลึก การขยับเข้าสู่ Agentic AI จึงเป็นการประกาศชัดว่า AI ภาษาไทยไม่ได้แค่ “ตอบ” แต่ “ทำงานให้เสร็จ” ในระดับโครงสร้างพื้นฐานดิจิทัลของประเทศ
จาก Pathumma LLM สู่ Pathumma Connect: โมเดลภาษาไทยที่ไม่ยอมเป็นเพียงผู้ช่วยคุยเก่ง
หัวใจของเรื่องนี้คือ Pathumma LLM โมเดลภาษาไทยที่ถูกออกแบบให้เข้าใจภาษาและวัฒนธรรมไทยอย่างแท้จริง บนฐานงานวิจัยกว่า 20 ปีในด้านการประมวลผลภาษาและเสียง โมเดลนี้รองรับ 3 โหมดคือข้อความ ภาพ และเสียง ซึ่งสะท้อนวิสัยทัศน์ว่าผู้พัฒนามองภาษาไทยในบริบทมัลติโหมด ไม่ใช่แค่ตัวหนังสือเพียงอย่างเดียว
การที่ Pathumma LLM ถูกเปิดให้ดาวน์โหลดในรูปแบบโมเดลเปิดผ่านแพลตฟอร์มต่างประเทศแต่ยังรักษาข้อมูลไว้ในระบบของหน่วยงานเอง เป็นจุดยืนด้านอธิปไตยข้อมูลที่ชัดเจน จากจุดนี้ เนคเทคต่อยอดสู่บริการอย่าง DocChat DocGen DocTOR PartiiNote และ LangMind เพื่อให้หน่วยงานนำไปใช้ได้ทันทีในงานจริง ทั้งด้านภาษี เอกสารราชการ การจัดซื้อจัดจ้าง การเกษตร และทรัพยากรน้ำ เส้นทางนี้แสดงภาพชัดว่านี่ไม่ใช่โครงการวิจัยบนกระดาษ แต่คือโมเดลภาษาไทยที่กำลังค่อยๆ กลายเป็นแรงงานดิจิทัลของระบบราชการ
MCP และ Agentic AI ภาครัฐ: เมื่อฐานข้อมูลกระจัดกระจายถูกดึงมารวมที่จุดเดียว
สิ่งที่ทำให้ Pathumma Connect แตกต่างจากแพลตฟอร์ม AI ทั่วไปคือสถาปัตยกรรม MCP หรือ Model Context Protocol ที่ใช้เป็นโครงหลักในการเชื่อมต่อเครื่องมือ ข้อมูล และบริการของหน่วยงานเข้าด้วยกัน เมื่อ AI เข้าถึงบริบทจากหลายฐานข้อมูลพร้อมกันได้ ก็สามารถออกแบบลำดับงาน เก็บข้อมูลที่จำเป็น และลงมือดำเนินการแทนผู้ใช้ในหลายขั้นตอน โดยไม่ต้องให้คนวิ่งหาข้อมูลเองจากหลายเว็บไซต์
ในภาครัฐ แนวคิด Agentic AI ภาครัฐเริ่มเป็นรูปธรรมผ่านการพัฒนาต้นแบบ AI Agentic Chatbot กลางร่วมกับสำนักงานคณะกรรมการพัฒนาระบบราชการ เพื่อให้ประชาชนสอบถามบริการรัฐจากหลายหน่วยงานผ่านจุดเดียว พร้อมแหล่งอ้างอิงที่ตรวจสอบได้ แทนที่จะต้องเข้าเว็บของแต่ละหน่วยงาน แชตบอตกลางนี้สามารถตรวจสอบสิทธิ เตรียมเอกสาร กรอกแบบฟอร์ม และติดตามสถานะในบทสนทนาเดียว ซึ่งเป็นการโจมตีคอขวดสำคัญของระบบราชการ คือฐานข้อมูลแยกส่วนและขั้นตอนที่ซ้ำซ้อน
ครอบคลุม 7 โดเมน: จากเกษตร น้ำ ท่องเที่ยว สู่คลังความรู้องค์กร
Pathumma Connect ไม่ได้ถูกสร้างมาเพื่อภาครัฐเพียงอย่างเดียว แต่ถูกออกแบบให้เป็นแพลตฟอร์มกลางที่ขยายได้อย่างเป็นระบบ ครอบคลุม 7 โดเมน คือ เกษตร ภาครัฐ น้ำ ท่องเที่ยว วัฒนธรรม การศึกษา และองค์กร หรือ Insight ซึ่งเป็นคลังความรู้ภายในองค์กรพร้อมระบบสิทธิ์เข้าถึง การจัดหมวดเช่นนี้สะท้อนมุมมองว่า AI ไม่ควรเป็นระบบแยกชิ้น แต่เป็นโครงสร้างเดียวที่รองรับภาคส่วนต่างกันด้วยชุดเครื่องมือร่วมกัน
ในทางปฏิบัติ การนำไปใช้ในหน่วยงาน เช่น กรมสรรพากรและสถาบันอุดมศึกษา แสดงให้เห็นว่าโมเดลภาษาไทยนี้รองรับทั้งงานสนับสนุนภายในและการบริการภายนอก เมื่อผสานโดเมนเหล่านี้เข้ากับ Pathumma Connect AI แพลตฟอร์มจึงเริ่มทำหน้าที่เป็น “สมองรวม” ที่ช่วยให้การตัดสินใจและการปฏิบัติงานขององค์กรตั้งอยู่บนข้อมูลเดียวกัน ลดความซ้ำซ้อนของระบบ และเปิดโอกาสให้พัฒนาฟีเจอร์ร่วมกันระหว่างภาคส่วน เช่น ข้อมูลน้ำที่เชื่อมโยงกับเกษตรหรือการท่องเที่ยว
อนาคตของระบบ AI รัฐบาล: อธิปไตยข้อมูลและทางเลือกที่ไม่ต้องพึ่งแพลตฟอร์มต่างชาติ
สิ่งที่ทำให้ Pathumma Connect น่าสนใจในเชิงยุทธศาสตร์คือการวางตำแหน่งเป็น Government AI Platform as a Service ในระยะยาว เพื่อเป็นแพลตฟอร์มกลางระดับประเทศที่ลดการลงทุนระบบไอทีซ้ำซ้อนของหน่วยงาน ขณะนี้ เนคเทคอยู่ระหว่างทำงานร่วมกับสำนักงานคณะกรรมการพัฒนาระบบราชการและพันธมิตร เพื่อขยายผล Pathumma Connect ให้ครบทั้ง 7 โดเมนบนแพลตฟอร์มนี้
มุมมองสำคัญคือ Pathumma Connect AI ไม่ได้เป็นแค่ทางเลือกทางเทคนิค แต่เป็นการสร้างระบบ AI รัฐบาลที่ยืนอยู่บนโมเดลภาษาไทย ลดข้อจำกัดของโมเดลต่างชาติ และรักษาอธิปไตยข้อมูลในระดับชาติ แทนที่จะปล่อยให้ข้อมูลไหลออกไปบนแพลตฟอร์มต่างประเทศ หน่วยงานสามารถใช้โมเดลเดียวกันภายใต้เงื่อนไขที่ควบคุมได้ การตัดสินใจเดินหน้าระบบ Agentic AI ภาครัฐในรูปแบบนี้จึงเป็นเดิมพันทางนโยบายว่าในอนาคต ภาครัฐจะมีสมองดิจิทัลที่เป็นของตนเอง ไม่ใช่แค่เช่าใช้สมองของคนอื่น
