ราคาพืชผลดีขึ้น แต่ต้องรักษาแรงส่ง
การพยุงราคาสินค้าเกษตรคือการประสานมาตรการตั้งแต่การผลิต คุณภาพ การจัดการผลผลิต ไปจนถึงตลาด เพื่อให้รายได้ที่ดีขึ้นไม่เกิดเพียงชั่วคราวและผลประโยชน์ไปถึงเกษตรกรอย่างเป็นธรรม รัฐบาลกำลังเผชิญโจทย์นี้ในช่วงที่ราคาพืชผลหลายชนิดขยับดีขึ้น แต่การรักษาระดับราคาให้ต่อเนื่องสำคัญกว่าการฉลองตัวเลขระยะสั้น
เมื่อวันที่ 5 พฤศจิกายน 2569 ที่ทำเนียบรัฐบาล ศุภจี สุธรรมพันธุ์ รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงพาณิชย์ ระบุว่าราคาข้าว ยางพารา มันสำปะหลัง และข้าวโพดเลี้ยงสัตว์อยู่ในระดับดีขึ้น พร้อมย้ำว่าผลลัพธ์ไม่ได้เกิดจากกลไกปลายทางเพียงอย่างเดียว แต่ต้องทำงานร่วมกันตั้งแต่ต้นน้ำถึงตลาด ราคามันสำปะหลังอยู่ที่ 3 บาทกว่า และบางช่วงเกือบ 4 บาท ขณะที่ข้าวโพดเลี้ยงสัตว์สูงขึ้นกว่า 9 บาท อย่างไรก็ตาม ตัวเลขที่ดีขึ้นยังไม่ใช่หลักประกันว่ารายได้จะมั่นคง หากผลผลิต คุณภาพ และช่องทางขายยังเป็นจุดอ่อน
E20-B20 เพิ่มตลาดให้วัตถุดิบเกษตร
มาตรการลดภาษีสรรพสามิต E20 และ B20 กำลังถูกจับตาในฐานะเครื่องมือเพิ่มความต้องการวัตถุดิบในประเทศ ไม่ใช่แค่ทางเลือกด้านพลังงาน เพราะ E20 เชื่อมโยงกับอ้อยที่ใช้ผลิตเอทานอล ส่วน B20 เพิ่มความต้องการน้ำมันจากปาล์มเพื่อผลิตไบโอดีเซล รัฐบาลระบุว่ามาตรการเริ่มส่งผลต่อราคาปาล์มน้ำมันแล้ว และอาจช่วยหนุนอ้อยกับมันสำปะหลังผ่านการใช้เชื้อเพลิงชีวภาพ
แต่ความต้องการที่เพิ่มขึ้นจะเปลี่ยนเป็นรายได้ที่คาดการณ์ได้ก็ต่อเมื่อเกษตรกรรู้ทั้งราคารับซื้อและปริมาณวัตถุดิบที่จะถูกใช้ รัฐบาลจึงเตรียมประสานกระทรวงพลังงาน กระทรวงอุตสาหกรรม และสมาคมยานยนต์กับสมาคมรถจักรยานยนต์ เพื่ออธิบายว่าเชื้อเพลิงชนิดใดเหมาะกับเครื่องยนต์ประเภทใด โดยมีแผนหารือในสัปดาห์หน้า หากผู้ใช้รถยังไม่มั่นใจ การขยายตลาดเชื้อเพลิงชีวภาพก็อาจไม่เป็นไปตามเป้าหมาย และแรงหนุนต่อราคาปาล์มกับราคาอ้อยอาจไม่ต่อเนื่อง
ข้าวช่วงเก็บเกี่ยวต้องประคองทั้งตลาด
แรงกดดันเร่งด่วนอยู่ที่ราคาข้าว เพราะข้าวนาปีกำลังทยอยเก็บเกี่ยวและผลผลิตจะออกสู่ตลาดมากขึ้น ภาครัฐจึงต้องประคองราคาไม่ให้ปรับลงจนหมดช่วงเก็บเกี่ยว พร้อมหาตลาดส่งออกเพิ่มเติม แม้ราคาที่สูงอาจทำให้แข่งขันในต่างประเทศยากขึ้น เป้าหมายที่เหมาะสมไม่ใช่ดันราคาฝั่งผู้ผลิตโดยไม่มองผลตามมา แต่ต้องแบ่งประโยชน์ให้เกษตรกร ผู้ค้า ผู้ส่งออก และผู้บริโภคอย่างสมดุล
บทเรียนจากข้าวโพดเลี้ยงสัตว์ชี้ให้เห็นว่าการดูแลราคาต้องคิดทั้งห่วงโซ่ หากจำกัดการนำเข้ามากเกินไปจนโรงงานอาหารสัตว์ขาดวัตถุดิบ ต้นทุนอาหารสัตว์อาจสูงขึ้นและส่งต่อไปยังราคาเนื้อสัตว์กับไข่ไก่ กระทบผู้บริโภคในที่สุด ขณะเดียวกัน ภาครัฐยังประสานผู้ผลิต ศูนย์กระจายสินค้า และห้างค้าปลีกค้าส่งให้เพิ่มสต็อกกับรอบขนส่งในพื้นที่เสี่ยงน้ำท่วม เพื่อป้องกันสินค้าขาดแคลน การประคองราคาข้าวจึงควรเดินคู่กับการรักษาความมั่นคงของสินค้าและค่าครองชีพ
รายได้เกษตรกรคือแรงพยุงเศรษฐกิจฐานราก
หากราคาพืชผลดีขึ้นและผลประโยชน์ถึงครัวเรือนเกษตรกร รายได้ในชนบทก็มีโอกาสเพิ่มและช่วยพยุงกำลังซื้อของเศรษฐกิจฐานราก นี่คือเหตุผลที่นโยบายพลังงานกับนโยบายเกษตรควรถูกออกแบบให้เชื่อมกัน แต่ไม่ควรตีความว่าการลดภาษีและการเพิ่มความต้องการเชื้อเพลิงจะรับประกันราคาที่ดีโดยอัตโนมัติ การผลิตต่อไร่ คุณภาพผลผลิต โรคพืช และความพร้อมของตลาดยังเป็นตัวกำหนดว่าใครจะได้รับประโยชน์จริง
ข้อสรุปคือ E20-B20 เป็นแรงหนุนที่มีโอกาสช่วยปาล์มและอ้อย ส่วนการดูแลราคาข้าวต้องผ่านช่วงเก็บเกี่ยวโดยไม่ผลักภาระไปยังผู้บริโภค รัฐบาลควรทำให้ข้อมูลราคารับซื้อและปริมาณใช้วัตถุดิบชัดเจน ควบคู่กับการแก้ปัญหาที่ต้นทางและการรักษาสมดุลทั้งห่วงโซ่ หากทำได้ รายได้เกษตรกรจะมีโอกาสกลายเป็นกำลังซื้อที่หมุนต่อในชนบท แทนที่จะเป็นเพียงราคาดีชั่วคราว
