OECMs คืออะไร และทำไมการรับรองครั้งนี้จึงสำคัญ
การอนุรักษ์ OECMs หรือพื้นที่อนุรักษ์ความหลากหลายทางชีวภาพนอกเขตพื้นที่คุ้มครอง หมายถึงพื้นที่ที่แม้ไม่ถูกกำหนดเป็นเขตคุ้มครองตามกฎหมาย แต่มีการบริหารจัดการอย่างต่อเนื่องจนให้ผลเชิงบวกต่อการรักษาระบบนิเวศและความหลากหลายทางชีวภาพในถิ่นที่อยู่อาศัยตามธรรมชาติ โดยอาศัยการจัดการของหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง เช่น ชุมชนหรือเอกชน ไม่ใช่เฉพาะรัฐเท่านั้น ทำให้พื้นที่เหล่านี้กลายเป็นแหล่งหล่อเลี้ยงชีวิตทั้งบนบกและในทะเลอย่างยั่งยืน กรณีของกลุ่มบริษัทบุญรอดบริวเวอรี่จึงโดดเด่น เพราะเป็นองค์กรเอกชนรายแรกที่มีพื้นที่ภายใต้การดูแลได้รับการรับรอง OECMs ทั้งหนึ่งระบบนิเวศบกที่สิงห์ปาร์ค เชียงราย และหนึ่งระบบนิเวศทะเลในโครงการ CROSSROADS Maldives ครอบคลุมสองประเทศภายใต้การบริหารของกลุ่มเดียวกัน นี่ไม่ใช่แค่เหรียญเชิดชูเกียรติ แต่คือการพลิกบทบาทบริษัทไทยสิ่งแวดล้อมให้กลายเป็นผู้เล่นตัวจริงบนเวทีการอนุรักษ์ระดับโลก
สิงห์ปาร์ค เชียงราย โมเดลท่องเที่ยวอย่างยั่งยืนที่สร้างชีวิตให้พื้นที่สีเขียว
สิงห์ปาร์ค เชียงรายถูกพูดถึงในฐานะแหล่งท่องเที่ยวอย่างยั่งยืนมาหลายปี แต่การได้รับรองเป็นพื้นที่ OECMs ทำให้บทบาทด้านสิ่งแวดล้อมของที่นี่ชัดขึ้นกว่าที่เคย แก่นของการบริหารพื้นที่คือการผสานเกษตรกรรมกับการดูแลพื้นที่สีเขียวให้เป็นแหล่งอาหาร ที่หลบภัย และพื้นที่ขยายพันธุ์ของสิ่งมีชีวิตหลากหลายชนิด ไม่ใช่สวนสวยสำหรับนักท่องเที่ยวเท่านั้น ผลสำรวจความหลากหลายทางชีวภาพระหว่างปี 2023–2025 บันทึกสิ่งมีชีวิตถึง 184 ชนิด ครอบคลุมตั้งแต่พืช แมลง สัตว์เลื้อยคลาน สัตว์สะเทินน้ำสะเทินบก ไปจนถึงนกน้ำและนกอพยพที่พบได้ยาก รวมถึงเป็ดดำหัวสีน้ำตาลที่อยู่ในสถานภาพใกล้ถูกคุกคามตามบัญชีแดงของ IUCN ตัวเลขเหล่านี้ไม่ใช่สถิติสวยหรู แต่เป็นหลักฐานว่าการจัดการโดยเอกชนสามารถพลิกพื้นที่ท่องเที่ยวให้กลายเป็นระบบนิเวศที่มีชีวิต และสร้างมาตรฐานใหม่ให้บริษัทไทยสิ่งแวดล้อมรายอื่นเห็นภาพว่า “การทำธุรกิจบนพื้นที่ธรรมชาติ” ไม่จำเป็นต้องแลกกับการสูญเสียสัตว์และพืชท้องถิ่น
CROSSROADS Maldives กับบทพิสูจน์ว่าระบบนิเวศทะเลต้องมีนักลงทุนร่วมปกป้อง
ในฝั่งทะเล โครงการ CROSSROADS Maldives ซึ่งเป็นโครงการเรือธงของธุรกิจโรงแรมในเครือสิงห์ เอสเตท แสดงให้เห็นว่าการลงทุนด้านการท่องเที่ยวไม่จำเป็นต้องขัดกับการฟื้นฟูระบบนิเวศทะเล หากกล้าตั้งเป้าให้ธรรมชาติฟื้นตัวเป็นเงื่อนไขสำคัญของการดำเนินโครงการ การดูแลแนวปะการังและขยายพันธุ์อย่างต่อเนื่อง ทำให้พื้นที่แนวปะการังเพิ่มจากประมาณ 1,300 ตารางเมตร เป็นมากกว่า 8,000 ตารางเมตรระหว่างปี 2018–2026 หรือเพิ่มขึ้นกว่า 600 เปอร์เซ็นต์ในเวลา 8 ปี ซึ่งเป็นตัวเลขที่สะท้อนการลงทุนระยะยาวด้านการอนุรักษ์ได้ชัดเจน พร้อมกันนั้น การสำรวจระบบนิเวศทะเลพบสัตว์ในบัญชีแดงของ IUCN ถึง 24 ชนิด รวมทั้งกระเบนนกรางกระแส ฉลามหัวค้อน และเต่ากระ ตลอดจนการบันทึกการพบโลมาสะสมรวม 7,851 ตัวจากการสำรวจ 246 ครั้ง นี่คือภาพระบบนิเวศทะเลที่กลับมาสมบูรณ์ด้วยการจัดการของเอกชน และเป็นข้อโต้แย้งสำคัญต่อความคิดเดิมที่มองว่าการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืนเป็นเพียงคำสวยหรูในแคมเปญการตลาด
จากความตั้งใจ 93 ปีสู่บทบาท Global Citizen ในเวทีอนุรักษ์โลก
สิ่งที่ทำให้การรับรอง OECMs ของกลุ่มบุญรอดน่าสนใจไม่ใช่เพียงสถานะ “รายแรก” แต่คือวิธีคิดเรื่องธุรกิจและความรับผิดชอบต่อสิ่งแวดล้อมที่สั่งสมมากว่า 93 ปี โดยผู้บริหารย้ำชัดว่าการรับรองครั้งนี้ไม่ใช่จุดเริ่มต้น หากเป็นการยืนยันผลลัพธ์จากการดูแลทรัพยากรธรรมชาติอย่างต่อเนื่องและการมีส่วนร่วมของชุมชนรอบพื้นที่ ภายใต้แนวคิด Global Citizen บริษัทตั้งใจจะดูแลสังคมและสิ่งแวดล้อมทุกแห่งที่เข้าไปดำเนินธุรกิจ ไม่ว่าบนภูเขาในพื้นที่เกษตรหรือกลางทะเลเขตร้อน ในเชิงนโยบาย การรับรอง OECMs ยังเชื่อมตรงกับเป้าหมาย 30×30 ภายใต้กรอบงานคุนหมิง–มอนทรีออลว่าด้วยความหลากหลายทางชีวภาพของโลก ที่ตั้งเป้าให้มีการอนุรักษ์และบริหารจัดการพื้นที่บก น้ำจืด ชายฝั่ง และทะเลอย่างน้อยร้อยละ 30 ภายในปี 2030 นี่คือจุดที่ภาคธุรกิจไม่ได้แค่ “ตาม” นโยบายโลก แต่ก้าวขึ้นมาเป็นกลไกสำคัญในการขับเคลื่อน
ข้อคิดต่อภาคธุรกิจไทยสิ่งแวดล้อมและก้าวต่อไปของ OECMs
การที่พื้นที่ภายใต้การดูแลของเอกชนสองแห่งได้รับการรับรองเป็น OECMs พร้อมเงื่อนไขต้องรายงานผลการติดตามทางนิเวศต่อหน่วยงานรัฐเป็นประจำทุกปี และถูกประเมินอย่างเป็นทางการอีกครั้งภายใน 5 ปี เป็นการส่งสัญญาณว่าบทบาทบริษัทไทยสิ่งแวดล้อมจะถูกตรวจสอบบนมาตรฐานเดียวกับพื้นที่คุ้มครองของรัฐ และต้องแสดงให้เห็นผลลัพธ์ที่จับต้องได้ ไม่ใช่เพียงโครงการเพื่อภาพลักษณ์ คำถามสำคัญจึงไม่ใช่ว่าองค์กรอื่นจะ “ทำตาม” ได้หรือไม่ แต่คือจะยอมให้การอนุรักษ์อยู่ในขอบเขตของหน่วยงานรัฐต่อไปหรือจะยอมรับว่าเอกชนต้องขึ้นมาเป็นผู้ร่วมจัดการพื้นที่เชิงระบบ ทั้งระบบนิเวศทะเลและบนบก การได้รับรอง OECMs ครั้งนี้ชี้ว่าภาคธุรกิจสามารถเป็นพันธมิตรสำคัญของโลกที่กำลังเดินหน้าสู่เป้าหมาย 30×30 โดยที่ผลประโยชน์ทางเศรษฐกิจและการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืนไม่จำเป็นต้องสวนทางกับการฟื้นฟูธรรมชาติ
