ฟอรัมการค้าอาเซียน พลิกวิกฤติโลกสู่เศรษฐกิจมูลค่าสูง

SEA Forum คืออะไร และทำไมจึงเป็นจุดเปลี่ยนของเสียงอาเซียน

ฟอรัมการค้าอาเซียน หรือ Southeast Asia Trade and Development Forum เป็นเวทีเชิงนโยบายที่ออกแบบมาเพื่อให้ประเทศในภูมิภาคอาเซียนใช้การสนทนา ความรู้ และข้อเสนอเชิงยุทธศาสตร์ร่วมกันในการเปลี่ยนวิกฤติทางภูมิรัฐศาสตร์ การค้า เทคโนโลยี และสิ่งแวดล้อม ให้กลายเป็นโอกาสยกระดับเศรษฐกิจมูลค่าสูง สร้างความร่วมมือ ASEAN ที่ลึกขึ้น และกำหนดทิศทางการพัฒนาของภูมิภาคด้วยตนเอง ไม่ใช่รอรับผลจากเกมที่มหาอำนาจกำหนดให้เท่านั้น แก่นสำคัญของ SEA Forum ครั้งนี้คือการทำให้หัวข้อ “The Voice of ASEAN: Transforming Crises into Opportunities” ไม่ใช่เพียงสโลแกน แต่เป็นวาระปฏิบัติที่ผู้นำความคิดระดับโลก ผู้กำหนดนโยบาย ภาคธุรกิจ และนักวิชาการร่วมกันออกแบบให้เป็นกลยุทธ์การลงทุนภูมิภาคใหม่ ที่ผลักดันอาเซียนสู่เศรษฐกิจอาเซียนสูงผ่านการเชื่อมโยงการค้า การลงทุน และการพัฒนาที่เน้นมูลค่าเป็นศูนย์กลาง

World Bank และจุดเปลี่ยนอาเซียน จากเปิดการค้า สู่เศรษฐกิจมูลค่าสูง

ใจกลางฟอรัมครั้งนี้คือการยอมรับความจริงว่าโมเดลเติบโตแบบเดิมของอาเซียนเริ่มไปต่อไม่ได้อีกต่อไป การขยายตัวที่เคยพึ่งพาการเปิดการค้า การลงทุนจากต่างประเทศ และการส่งออกกำลังชนเพดาน จน World Bank ระบุว่าอาเซียนอยู่ในหัวเลี้ยวหัวต่อสำคัญและต้องเปลี่ยนจากภูมิภาคฐานการผลิตไปสู่เศรษฐกิจที่สร้างมูลค่าสูง คำเตือนนี้ไม่ใช่ทฤษฎีไกลตัว สำหรับประเทศหนึ่งในภูมิภาคตอนนี้มีรายได้เฉลี่ยเพียงประมาณ 54 เปอร์เซ็นต์ของเกณฑ์ประเทศรายได้สูง และติดอยู่ในสถานะรายได้ปานกลางระดับบนมานานราว 15 ปี การติดกับดักรายได้ปานกลางจึงไม่ใช่คำแฟชั่น แต่เป็นข้อเท็จจริงที่กดทับคนทำงาน เกษตรกร และผู้ประกอบการรายเล็ก ทำให้ฟอรัมนี้กลายเป็นพื้นที่ต่อรองอนาคต ว่าอาเซียนจะเลือกนิยามตนเองใหม่หรือยอมอยู่ในช่องแคบของห่วงโซ่การผลิตต้นทุนต่ำต่อไป

จากเวทีสนทนาสู่การลงมือทำ ความร่วมมือ ASEAN และสามกุญแจใหญ่

จุดแข็งของ SEA Forum ไม่ได้อยู่แค่ในคำปราศรัย แต่คือความพยายามเปลี่ยนเวทีแลกเปลี่ยนให้กลายเป็นข้อเสนอเชิงนโยบายที่ใช้ได้จริง ผู้อำนวยการ ITD ย้ำบทบาทขององค์กรในฐานะสะพานเชื่อมองค์ความรู้ระหว่างภูมิภาคกับประชาคมโลก เพื่อให้เสียงของอาเซียนมีพลังมากพอจะเขย่ากติกาการค้า การลงทุน และการพัฒนา ไม่ใช่เพียงตอบสนองต่อแรงกระแทกจากภายนอก หัวใจคือการยกระดับความร่วมมือ ASEAN ให้ลึกและจริงกว่าเดิม ฟอรัมเสนอสามกุญแจสำหรับอนาคต ได้แก่ การ Upgrade ยกระดับอุตสาหกรรมและเพิ่มมูลค่าทางเศรษฐกิจ การ Build Dynamism สร้างสภาพแวดล้อมให้ธุรกิจแข่งขัน เติบโต และเข้าถึงเงินทุน และการ Integrate Regionally เชื่อมโยงมาตรฐาน การค้าดิจิทัล ทักษะแรงงาน และพลังงาน เพื่อสร้างอาเซียนให้ใกล้เคียงตลาดเดียวมากขึ้น ก้าวข้ามจากการเป็นตลาดของกันและกันสู่การเป็นหุ้นส่วนทางเศรษฐกิจร่วมคิด ร่วมสร้าง และร่วมเติบโต

AI เศรษฐกิจสีเขียว และฟอรัมการค้าอาเซียนในฐานะเครื่องมือสร้างเศรษฐกิจอาเซียนสูง

หากมองให้ลึก SEA Forum กำลังผลักดันให้ภูมิภาคข้ามจากคำว่า “ฐานการผลิต” ไปสู่ “ศูนย์กลางนวัตกรรมและเทคโนโลยี” ผ่านสองแกนใหญ่คือ AI และเศรษฐกิจสีเขียว ผู้เชี่ยวชาญชี้ตรงกันว่า AI และ Green Transition จะเป็นตัวแปรหลักของเศรษฐกิจยุคใหม่ และต้องใช้เพื่อสร้างการพัฒนาที่ครอบคลุม ไม่ใช่เพิ่มช่องว่างระหว่างธุรกิจใหญ่กับ MSMEs หนึ่งในคำกล่าวที่สะท้อนช่องว่างและโอกาสได้ชัดคือ “ปัจจุบันมีบริษัทไทยประมาณ 12 เปอร์เซ็นต์ที่ใช้ AI เทียบกับ 43 เปอร์เซ็นต์ในสหรัฐฯ” ซึ่งแสดงว่าเรายังใช้เทคโนโลยีสร้างมูลค่าได้น้อยมากเมื่อเทียบกับศักยภาพที่มี การทำให้กรอบอย่าง ASEAN Digital Economy Framework Agreement กลายเป็นระบบที่เชื่อมเศรษฐกิจดิจิทัล ลดช่องว่างทางดิจิทัล และยกระดับทักษะ AI ให้กับ MSMEs จึงเป็นทางเดินที่ฟอรัมการค้าอาเซียนผลักให้เกิดจริง เพื่อให้เศรษฐกิจอาเซียนสูงไม่ใช่แค่แนวคิดในห้องประชุม

จากวิสัยทัศน์สู่ผลลัพธ์ คนตัวเล็กต้องอยู่ในภาพเศรษฐกิจมูลค่าสูง

คำถามสำคัญที่ฟอรัมตั้งบนโต๊ะ และคนในภูมิภาคควรถามซ้ำคือ การเติบโตแบบใหม่จะให้ใครมีส่วนร่วม ใครได้ประโยชน์ และเราสร้างมูลค่าไว้ในประเทศได้แค่ไหน การวัดความสำเร็จด้วยมูลค่าการค้าหรือ GDP แบบเดิมจึงไม่พออีกต่อไป ฟอรัมสะท้อนชัดว่าหาก MSMEs และเกษตรกรไม่ถูกเชื่อมเข้าสู่ห่วงโซ่มูลค่าระดับภูมิภาคและระดับโลก เศรษฐกิจอาเซียนสูงก็จะเป็นแค่คำสวยที่ซ่อนความเหลื่อมล้ำ ในมุมมองเชิงวิพากษ์ SEA Forum เป็นจุดเริ่มต้นที่ดี แต่จะมีค่าก็ต่อเมื่อข้อเสนออย่างการยกระดับความร่วมมือ ASEAN การใช้ AI อย่างครอบคลุม และการออกแบบกลยุทธ์การลงทุนภูมิภาคถูกแปลเป็นนโยบายที่แตะชีวิตคนตัวเล็กได้จริง หากภูมิภาคสามารถเปลี่ยนวิกฤติที่ถาโถมวันนี้ให้กลายเป็นแรงส่งการเติบโตที่มีคุณภาพ ครอบคลุม และยั่งยืน ฟอรัมการค้าอาเซียนก็อาจกลายเป็นหมุดหมายที่ทำให้เสียงของอาเซียนดังพอจะกำหนดเกมโลก ไม่ใช่แค่รับฟังเท่านั้น