จากตัวเลขสวยหรู สู่ความจริงที่เจ็บปวดของการใช้ AI
ช่องว่างการใช้ AI หมายถึงสถานการณ์ที่องค์กรลงทุนและนำเทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์มาใช้ในระดับสูง แต่ไม่สามารถเปลี่ยนศักยภาพเหล่านั้นให้กลายเป็นผลลัพธ์ทางธุรกิจที่วัดได้ ทั้งในแง่ประสิทธิภาพ รายได้ใหม่ และความสามารถในการแข่งขัน ส่งผลให้ AI กลายเป็นเพียงโครงการด้านไอทีหรือเครื่องมือช่วยงานเฉพาะกิจ มากกว่าจะกลายเป็นหัวใจของกลยุทธ์องค์กรในระยะยาว ข้อมูลด้านการเปลี่ยนผ่านดิจิทัลสะท้อนว่าองค์กรกำลังก้าวไปสู่ระดับ Becoming Digital เพิ่มขึ้นจาก 28% เป็น 42% ภายในเวลาเพียงหนึ่งปี และการนำ AI มาใช้สูงถึง 61% แต่มีเพียง 19% ที่ขยาย AI ได้ทั่วทั้งองค์กร และ 71% ยอมรับเองว่าผลลัพธ์ยังไม่ถึงเป้า ตัวเลขเหล่านี้บอกตรงๆ ว่าเราตื่นตัวเรื่อง AI แต่ยังไม่เก่งเรื่องการแปลง AI ให้เป็น business value realization อย่างแท้จริง
ลงทุนดิจิทัลเร่งตัว แต่โครงสร้างองค์กรยังไม่พร้อมรองรับ
แม้องค์กรจำนวนมากตั้งเป้าเป็น data-driven organization และเพิ่มงบ digital transformation ต่อเนื่อง แต่ข้อเท็จจริงคือยังใช้ AI ไม่ได้ผลจริง ปัญหาไม่ได้อยู่ที่ขาดเทคโนโลยี แต่อยู่ที่ “โครงสร้างและวัฒนธรรม” ยังไม่รองรับยุค AI ผลสำรวจด้าน AI สำหรับองค์กรชี้ว่าเกือบ 70% ยังมอง AI เป็นเรื่องของฝ่าย IT ไม่ใช่วาระธุรกิจร่วม ทำให้การใช้ AI ติดหล่มในรูปแบบโครงการ IT แยกส่วน ไม่ผูกกับกลยุทธ์และตัวชี้วัดผลลัพธ์ของธุรกิจโดยตรง พร้อมกันนั้น 50% ใช้ AI เพื่อลดต้นทุน 48% ใช้เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพ แต่มีเพียง 9% ที่ใช้ AI สร้างรายได้ใหม่ได้สำเร็จ ประโยคนี้ควรถูกเขียนบนไวท์บอร์ดห้องประชุมผู้บริหาร เพราะมันสะท้อนว่าหลายองค์กรยังมอง AI เป็นเครื่องมือประหยัด มากกว่ากลไกสร้างการเติบโต
6 pain points ที่ดูเหมือนเทคนิค แต่คือปัญหากลยุทธ์ของผู้บริหาร
เมื่อมองลึกเข้าไป อุปสรรคของการทำ AI implementation challenges ในองค์กรไม่ใช่เรื่องโมเดลหรือเซิร์ฟเวอร์ แต่คือ 6 pain points ที่สะท้อนถึงความไม่พร้อมเชิงโครงสร้างและการจัดการมากกว่าด้านเทคนิคโดยตรง ชุดปัญหาที่ถูกสรุปออกมาเริ่มจาก 1) Lack of Direction เริ่มจากเทคโนโลยีแทนที่จะเริ่มจากโจทย์ธุรกิจ ทำให้ไม่เชื่อมกับ KPI 2) Closed Architecture & Legacy Data ข้อมูลกระจัดกระจาย ระบบเก่าเชื่อมกันไม่ได้ 3) Low Automation งานหลักยัง manual จึง scale AI ไม่ได้ 4) High Complexity โครงสร้างเทคโนโลยีและกฎระเบียบซับซ้อน 5) Difficult to Use เครื่องมือใช้งานยาก พนักงานไม่อยากใช้ และ 6) Low ROI ลงทุนแบบก้อนใหญ่ ปรับตัวตามเทคโนโลยีไม่ทัน ทั้งหมดนี้คือภาพเดียวกันกับองค์กรที่บ่นว่า “ลงทุนหนัก แต่ไม่เห็นผล”
ทักษะ คน และข้อมูล: ช่องโหว่ใหญ่ที่สุดของการปั้นรายได้จาก AI
ถ้าต้องเลือกจุดอ่อนข้อเดียวที่ทำให้ AI ยังไม่กลายเป็นรายได้ใหม่ คำตอบคือ AI skills gap และคุณภาพข้อมูล ไม่ใช่ตัวเทคโนโลยีเอง งานวิจัยชี้ชัดว่า 71% ขององค์กรยอมรับว่าขาดทักษะด้านเทคนิค และ 40% ยังไม่สามารถระบุ use case ที่เหมาะสมได้ ขณะเดียวกัน ยังขาดคนที่สามารถนิยาม use case และออกแบบการประยุกต์ใช้ในระดับ enterprise grade ได้เทียบเท่าตลาดที่ก้าวหน้ากว่า ในระดับนโยบาย มีการตั้งเป้าพัฒนาบุคลากรด้านเทคโนโลยีกว่า 280,000 คน และผู้เชี่ยวชาญ AI อีกราว 50,000 คน แต่ในระดับองค์กร หลายแห่งยังไม่มีโครงสร้าง upskill และ reskill ที่เป็นระบบ ทั้งที่โมเดลใหม่อย่าง Digital Skill & Development ถูกออกแบบมาเพื่อสร้างวัฒนธรรมดิจิทัล และเตรียมคนให้เติบโตไปพร้อมเทคโนโลยี หากผู้บริหารยังคิดว่า “ซื้อโซลูชันแล้วจบ” AI ก็จะยังเป็นค่าใช้จ่าย ไม่ใช่แหล่งรายได้
จาก Bottom-up กระจัดกระจาย สู่ AI-first ที่วัดผลเป็นรายได้จริง
วันนี้หลายองค์กรเริ่มใช้ AI แบบ bottom-up จากพนักงานที่หยิบเครื่องมือมาช่วยงานตัวเอง แต่ผลข้างเคียงคือข้อมูลกระจัดกระจาย ขาดการเชื่อมโยง และขาดธรรมาภิบาล ทำให้ไม่มีพื้นฐานรองรับการเติบโตในระดับองค์กร ทางออกจึงไม่ใช่การห้ามใช้ แต่คือการเปลี่ยนไปสู่โครงสร้าง top-down centralization มีแพลตฟอร์มและกติกากลางให้ทุกหน่วยงานใช้ร่วมกัน ตัวอย่างที่เห็นภาพชัดคือกลยุทธ์ hyper-personalization ในการเงิน ค้าปลีก และโทรคมนาคม ที่ใช้ข้อมูลเรียลไทม์บวกกับพฤติกรรมลูกค้า เพื่อส่งคอนเทนต์ที่ดีที่สุด ในช่วงเวลาที่ดีที่สุด ผ่านช่องทางที่เพิ่ม conversion มากที่สุด ซึ่งช่วยเปลี่ยนความท้าทายเป็นโอกาสทางธุรกิจใหม่ได้จริง ขณะเดียวกัน โมเดลโครงสร้างพื้นฐานอย่าง Digital Intelligence Fabric ถูกเสนอขึ้นมาเพื่อถักทอระบบทุกชั้นให้เชื่อมกัน ตั้งแต่คลาวด์ การเชื่อมต่ออุปกรณ์ แพลตฟอร์มข้อมูลและ AI ไปจนถึงระบบเสริมทักษะบุคลากร คำถามจึงไม่ใช่ว่าองค์กรควรใช้ AI หรือไม่ แต่คือจะกล้าปรับ mindset เป็น AI-first พร้อมยกเครื่องคน ข้อมูล และกระบวนการ ให้สอดรับกับ digital transformation 2026 หรือจะยอมให้ AI กลายเป็นอีกหนึ่งโครงการไอทีที่สวยในสไลด์ แต่ไม่เคยขึ้นบรรทัดรายได้จริง
