อาหารสัตว์ลักลอบนำเข้าไร้ฉลากไทยคืออะไร และทำไมคนเลี้ยงสัตว์ต้องสนใจ
อาหารสัตว์ลักลอบนำเข้า คืออาหารสัตว์ที่ถูกนำเข้ามาจากต่างประเทศโดยไม่ผ่านพิธีการศุลกากร ไม่ได้รับการตรวจสอบมาตรฐาน และมักเป็นอาหารสัตว์ไร้ฉลากไทย ทำให้ผู้เลี้ยงไม่รู้ส่วนผสม แหล่งผลิต วิธีใช้ และคำเตือนที่จำเป็น ส่งผลให้ไม่สามารถประเมินความเสี่ยงต่อสุขภาพสัตว์เลี้ยงได้อย่างถูกต้อง และเปิดช่องให้สินค้าที่อาจมีสารต้องห้ามหรือไม่ได้มาตรฐานหลุดรอดสู่ท้องตลาดได้ง่าย
กรณีล่าสุดที่ศุลกากรบุกร้านอาหารสัตว์ขนาดใหญ่ใจกลางเมืองและพบอาหารสัตว์ลักลอบนำเข้าจำนวนมาก จึงไม่ใช่แค่ข่าวอาชญากรรมเศรษฐกิจ แต่เป็นสัญญาณเตือนตรงถึงคนเลี้ยงสัตว์ทุกคน ว่าอาหารที่วางเรียงอยู่บนชั้นขายอาจไม่ปลอดภัยอย่างที่คิด การไม่มีฉลากไทยไม่ใช่เรื่องเล็ก เพราะหมายถึงไม่มีใครรับรองว่าของที่อยู่ในถุงเหมาะกับสัตว์เลี้ยงของเราจริงหรือไม่ และหากเกิดอันตรายขึ้นก็แทบตามหาความรับผิดชอบไม่ได้เลย
บุก 2 ร้านใหญ่กลางเมือง ยึดอาหารสัตว์กว่า 300 รายการที่ไม่มีฉลากไทย
จากนโยบายเร่งรัดสกัดกั้นการลักลอบขนส่งสิ่งของผิดกฎหมายของฝ่ายบริหาร ทำให้ด่านศุลกากรช่องจอมได้รับคำสั่งให้เพิ่มความเข้มงวดในการปราบปรามสินค้าที่หนีศุลกากรและบูรณาการกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง เนื่องในโอกาสวันสัตว์โลก เจ้าหน้าที่ศุลกากรร่วมกับสำนักงานประมงจังหวัดนครราชสีมา นำกำลังเข้าตรวจร้านจำหน่ายสัตว์เลี้ยงและอาหารสัตว์ขนาดใหญ่ 2 แห่งใจกลางเมือง ซึ่งเป็นจุดกระจายสินค้าสำคัญของพื้นที่อีสานใต้
ผลการตรวจค้นทำให้หลายคนต้องสะดุ้ง เมื่อพบอาหารสัตว์หลายชนิด ทั้งอาหารปลา กระต่าย เต่า นก กระรอก และแฮมสเตอร์ ที่นำเข้าจากต่างประเทศโดยไม่มีหลักฐานการผ่านพิธีการศุลกากร และไม่มีฉลากภาษาไทยแสดงส่วนประกอบสำคัญ วางจำหน่ายปะปนอยู่มากกว่า 300 รายการ คิดเป็นมูลค่ารวมประมาณ 300,000 ถึง 500,000 บาท คำกล่าวที่ควรถูกหยิบไปติดหน้าร้านทุกแห่งคือ “การจับกุมครั้งนี้แม้มูลค่าเพียงหลักแสน แต่มีมูลค่าทางจิตใจต่อคนรักสัตว์ที่ประเมินไม่ได้”
ความเสี่ยงที่ซ่อนอยู่ในอาหารสัตว์ไร้ฉลากไทย และช่องโหว่การกำกับดูแล
การที่อาหารสัตว์ไร้ฉลากไทยสามารถวางขายเกลื่อนในร้านใหญ่กลางเมือง แสดงให้เห็นช่องโหว่ชัดเจนในระบบติดตามห่วงโซ่อุปทานและการกำกับดูแลหน้าร้าน ปกติฉลากไทยต้องบอกส่วนผสม ปริมาณสารอาหาร วิธีเก็บรักษา อายุสินค้า และคำเตือนเฉพาะสัตว์แต่ละชนิด เมื่อไม่มีฉลาก ผู้เลี้ยงจึงไม่รู้เลยว่าอาหารนั้นมีสารกันเสียเกินมาตรฐาน มีโปรตีนเหมาะกับวัยสัตว์หรือไม่ หรือมีส่วนผสมที่สัตว์บางชนิดแพ้หรือเปล่า
เจ้าหน้าที่เตือนชัดว่าการจำหน่ายอาหารสัตว์ลักลอบนำเข้าเหล่านี้อาจก่อผลกระทบในวงกว้าง เสี่ยงอันตรายอย่างมากต่อชีวิตและสุขภาพของสัตว์เลี้ยงที่ต้องรับอาหารเหล่านี้เข้าไป ยิ่งเมื่อสินค้าถูกขายในร้านใหญ่ที่เป็นต้นทางกระจายสินค้าไปทั่วอีสานใต้ ความเสี่ยงก็ยิ่งทวีคูณ ไม่ใช่แค่เรื่องสัตว์ป่วยหรือเสียชีวิต แต่ยังรวมถึงผลกระทบต่อระบบนิเวศ หากสัตว์น้ำหรือสัตว์ป่าบางชนิดได้รับอาหารที่มีสารปนเปื้อนหรือเชื้อโรคแปลกปลอมเข้าไป
ศุลกากรจับมือประมง: ก้าวสำคัญ แต่ยังไม่พอหากคนเลี้ยงสัตว์ไม่เปลี่ยนพฤติกรรม
การบูรณาการระหว่างด่านศุลกากรช่องจอมกับสำนักงานประมงจังหวัดนครราชสีมา เป็นสัญญาณชัดว่ารัฐเริ่มเอาจริงกับการปราบปรามอาหารสัตว์ลักลอบนำเข้าและสินค้าหนีศุลกากรในกลุ่มสัตว์เลี้ยง การลงพื้นที่ร้านใหญ่ที่เป็นต้นทางกระจายสินค้า ถือเป็นยุทธศาสตร์ที่ถูกจุด เพราะตัดเส้นเลือดใหญ่ของสินค้าผิดกฎหมายได้ตรงจุด อย่างไรก็ตาม การบังคับใช้กฎหมายเพียงด้านเดียวไม่พอ หากความต้องการซื้อของถูกและของแปลกจากต่างประเทศยังสูง และผู้บริโภคไม่ตั้งคำถามเวลาเห็นสินค้าที่ไม่มีฉลากไทย
หน่วยงานรัฐต้องเดินหน้าต่อทั้งด้านตรวจเข้ม การสุ่มตรวจร้านย่อย และการให้ข้อมูลสาธารณะอย่างตรงไปตรงมา ขณะเดียวกัน ผู้ประกอบการร้านอาหารสัตว์ต้องเลิกอ้างว่าไม่รู้กฎหมาย เพราะการนำสินค้าไม่มีพิธีการศุลกากรและไม่มีฉลากไทยมาวางขาย คือการผลักความเสี่ยงทั้งหมดไปให้สัตว์เลี้ยงและเจ้าของอย่างไม่เป็นธรรม การยกระดับความปลอดภัยอาหารสัตว์เลี้ยงจึงต้องเริ่มจากการยอมรับร่วมกันว่า “กำไรที่แลกมาด้วยชีวิตสัตว์เลี้ยงนั้นแพงเกินไป”
บทสรุปสำหรับคนเลี้ยงสัตว์: อ่านฉลากให้เป็น ถ้าไม่มีฉลากไทยให้วางคืนทันที
บทเรียนจากการศุลกากรบุกร้านอาหารสัตว์ครั้งนี้ชี้ชัดว่า ความปลอดภัยอาหารสัตว์เลี้ยงเริ่มต้นที่การเลือกซื้อของเราเอง อาหารสัตว์ไร้ฉลากไทยในตลาดไม่ใช่ของหายาก แต่คือของที่ถูกปล่อยให้ขายอย่างเปิดเผยเพราะผู้ซื้อไม่ถาม ผู้ขายไม่แคร์ และระบบกำกับดูแลตามไม่ทัน หากเราไม่เปลี่ยนพฤติกรรม เหตุการณ์ยึดของกลางหลายร้อยรายการก็จะเป็นเพียงข่าวผ่านหูที่ไม่ช่วยชีวิตสัตว์ตัวไหนเลย
แนวทางง่ายที่สุดสำหรับคนเลี้ยงสัตว์คือ หนึ่ง เลือกซื้อเฉพาะอาหารที่มีฉลากภาษาไทยครบถ้วน ระบุส่วนผสม วันผลิต วันหมดอายุ และผู้นำเข้าอย่างชัดเจน สอง หากเห็นอาหารสัตว์ลักลอบนำเข้าที่ไม่มีฉลากไทยหรือดูผิดปกติ ให้หลีกเลี่ยงและแจ้งหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง สาม อย่าหลงเชื่อคำโฆษณาปากเปล่าหรือรีวิวในโลกออนไลน์มากกว่าข้อมูลบนฉลาก สัตว์เลี้ยงไม่มีสิทธิเลือกอาหารเอง เจ้าของจึงต้องเป็นด่านสุดท้ายที่ปกป้องพวกเขาจากความเสี่ยงที่มองไม่เห็นในถุงอาหารทุกถุง
