หมุดหมายรอบ 7 ปีที่ต้องวัดผลจากการลงมือทำ
หุ้นส่วนยุทธศาสตร์จีนไทยคือกรอบความร่วมมือที่ไทยและจีนใช้ขับเคลื่อนความสัมพันธ์รอบด้าน ทั้งด้านเศรษฐกิจ ความมั่นคง สังคม และความร่วมมือในภูมิภาค โดยผลสำเร็จต้องสะท้อนออกมาเป็นประโยชน์ที่จับต้องได้ต่อประชาชนและธุรกิจ
หลี่ เฉียง เยือนไทยอย่างเป็นทางการระหว่างวันที่ 13–15 พฤศจิกายน 2569 ในฐานะแขกของรัฐบาล นับเป็นการเยือนของนายกรัฐมนตรีจีนในรอบ 7 ปี หลังนายหลี่ เค่อเฉียงเดินทางมาเมื่อปี 2562 และเป็นการเยือนไทยครั้งแรกของหลี่ เฉียง ในตำแหน่งนายกรัฐมนตรี จังหวะนี้ต่อยอดจากการเยือนจีนของนายกรัฐมนตรีไทยเมื่อเดือนกรกฎาคมที่ผ่านมา จึงไม่ควรหยุดอยู่ที่พิธีการ แต่ควรใช้เป็นแรงส่งให้ความร่วมมือทวิภาคีและระดับภูมิภาคเดินหน้าอย่างมีเป้าหมาย
การหารือเต็มคณะที่ทำเนียบรัฐบาลกำหนดไว้เวลา 17.20 น. วันที่ 13 พฤศจิกายน ครอบคลุมการค้า การลงทุน เศรษฐกิจดิจิทัล การท่องเที่ยว ความมั่นคงทางไซเบอร์ และอาชญากรรมออนไลน์ ประเด็นเหล่านี้เชื่อมโยงกันโดยตรง ตั้งแต่ความปลอดภัยของนักท่องเที่ยวไปจนถึงความเชื่อมั่นของนักลงทุน ไทยจึงควรใช้เวทีผู้นำกำหนดงานติดตามที่ชัดเจน มากกว่าพอใจกับถ้อยแถลงที่ฟังดีแต่ตรวจสอบผลไม่ได้

7 ข้อตกลงต้องต่อยอดเป็นผลประโยชน์จริง
คณะรัฐมนตรีเห็นชอบร่างเอกสารความร่วมมือจีนไทย 7 ฉบับ ครอบคลุมสินค้าเกษตร ความปลอดภัยอาหาร อาชีวศึกษา อุตสาหกรรมยานยนต์ ความมั่นคง และงานด้านการต่างประเทศ จุดแข็งคือความร่วมมือไม่ได้จำกัดอยู่ในระดับรัฐบาล แต่แตะทั้งผู้ส่งออก สถานศึกษา และห่วงโซ่การผลิต อย่างไรก็ดี จำนวนเอกสารไม่ใช่ตัวชี้วัดความสำเร็จ หากไม่มีการเปิดตลาดและถ่ายทอดความรู้ตามมา
ด้านเกษตร พิธีสารทุเรียนวางระบบจัดการศัตรูพืชตั้งแต่สวนตามมาตรฐาน GAP ถึงโรงคัดบรรจุตามมาตรฐาน GMP เพื่อลดความเสี่ยงการถูกระงับนำเข้า ขณะที่พิธีสารสละเปิดทางให้ผลไม้ไทยอีกชนิดเข้าสู่ตลาดจีน ช่วงมกราคม–กันยายน 2569 ไทยส่งออกทุเรียนไปจีน 1,217,695 ตัน มูลค่า 139,878 ล้านบาท นี่คือผลประโยชน์ที่เกษตรกรอาจสัมผัสได้โดยตรง หากมาตรฐานทำให้การส่งออกต่อเนื่องและกระจายโอกาสถึงผู้ผลิตรายย่อย
ข้อตกลงด้านยานยนต์มุ่งพัฒนายานยนต์ไฟฟ้า ยานยนต์สมัยใหม่ และยานยนต์อัจฉริยะ พร้อมเสริมห่วงโซ่อุตสาหกรรมและแลกเปลี่ยนมาตรฐาน ส่วนความร่วมมืออาชีวศึกษามีโอกาสช่วยผลิตแรงงานทักษะสูงให้ตรงกับความต้องการของภาคธุรกิจ เงื่อนไขสำคัญคือการลงทุนต้องพ้นจากการประกอบสินค้าเพียงอย่างเดียว ไปสู่การพัฒนาเทคโนโลยีและบุคลากรในประเทศ รวมถึงการถ่ายทอดองค์ความรู้ด้านปัญญาประดิษฐ์
วันถัดไปคือวันที่ 14 พฤศจิกายน เวลา 10.30–11.30 น. มีกำหนดประชุมโต๊ะกลมธุรกิจไทยจีน ซึ่งควรเป็นเวทีแปลงกรอบความร่วมมือให้เป็นแผนลงทุนและการเชื่อมโยงผู้ประกอบการที่ติดตามความคืบหน้าได้

การค้าโต แต่ช่องว่างขาดดุลคือโจทย์ที่เลี่ยงไม่ได้
ความสัมพันธ์ทางเศรษฐกิจจะยั่งยืนได้ยาก หากการค้าขยายตัวแต่ผลประโยชน์ไม่สมดุล ช่วงมกราคม–กันยายน 2569 การค้ารวมไทยจีนมีมูลค่า 4,618,149 ล้านบาท เพิ่มขึ้น 27.47% แต่ไทยนำเข้าจากจีน 3,526,130 ล้านบาท ขยายตัว 35.27% ขณะที่ส่งออกไปจีน 1,092,019 ล้านบาท เพิ่มขึ้น 7.47% ทำให้ไทยขาดดุล 2,434,111 ล้านบาท หรือเพิ่มขึ้น 53% จากช่วงเดียวกันของปีก่อน
ตัวเลขนี้ทำให้การดึงการลงทุนจีนในอุตสาหกรรมใหม่ เช่น ยานยนต์ไฟฟ้าและปัญญาประดิษฐ์ มีความหมายมากกว่าการเพิ่มเม็ดเงินลงทุน ไทยควรต่อรองให้เกิดการจัดซื้อจากผู้ผลิตในประเทศ การพัฒนาผู้ประกอบการไทย และการสร้างทักษะที่ใช้ต่อยอดได้จริง เป้าหมายไม่ใช่ปิดกั้นการนำเข้า แต่ทำให้การค้าเติบโตพร้อมความสามารถแข่งขันและรายได้ในประเทศ
ข้อตกลงเกษตรและความปลอดภัยอาหารเป็นอีกทางช่วยเพิ่มโอกาสส่งออก แต่ต้องขยายสินค้าและผู้ส่งออกให้กว้างกว่าผลไม้หลักเพียงไม่กี่ชนิด การเปิดตลาดสละจึงมีความสำคัญในฐานะจุดเริ่มต้น มากกว่าจะเป็นคำตอบของดุลการค้าทั้งหมด รัฐบาลควรติดตามทั้งการใช้สิทธิส่งออก การเข้าถึงตลาดของธุรกิจขนาดเล็ก และผลจากการลงทุนต่อห่วงโซ่อุปทานไทย
หากมีเพียงการลงนามโดยไม่มีตัวชี้วัดและกำหนดเวลาติดตาม ข้อตกลงจีนไทยก็เสี่ยงกลายเป็นเพียงสัญลักษณ์ทางการทูต สิ่งที่ควรเกิดขึ้นหลังการเยือนคือการประเมินว่าการส่งออกเพิ่มขึ้นเพียงใด การลงทุนสร้างงานและถ่ายทอดเทคโนโลยีจริงหรือไม่ และช่องว่างทางการค้าลดลงได้แค่ไหน
ความเชื่อมั่นนักท่องเที่ยวต้องมาพร้อมความปลอดภัย
ภาคท่องเที่ยวหวังให้การเยือนครั้งนี้ช่วยคลี่คลายข่าวเชิงลบและสร้างความมั่นใจแก่นักท่องเที่ยวจีนเที่ยวไทย นายธนพล ชีวรัตนพร นายกสมาคมไทยธุรกิจการท่องเที่ยว เสนอให้ยกเรื่องท่องเที่ยวและความปลอดภัยเป็นวาระหารืออย่างเป็นทางการ เพราะความเชื่อมั่นเป็นเงื่อนไขสำคัญในการตัดสินใจเดินทาง ประเด็นนี้ควรผูกกับความร่วมมือปราบปรามอาชญากรรมออนไลน์และการสื่อสารข้อมูลความปลอดภัยที่ชัดเจน ไม่ใช่การประชาสัมพันธ์เพียงด้านเดียว
ข้อมูลที่ภาคธุรกิจอ้างจากกระทรวงการท่องเที่ยวและกีฬา ระบุว่าจำนวนนักท่องเที่ยวจีนสะสมในปีนี้อยู่ที่ 4.3 ล้านคน ขณะที่ข้อเสนอจากภาคเอกชนคือผลักดันการท่องเที่ยวสองทาง โดยชี้ว่าคนไทยเดินทางไปจีนแล้วกว่า 3 ล้านคน และอาจเพิ่มเป็น 4 ล้านคนในปี 2570 พร้อมเสนอเป้าหมายให้นักท่องเที่ยวจีนกลับมาใกล้ระดับ 8 ล้านคนก่อนวิกฤตโควิด
แนวคิดท่องเที่ยวสองทางมีเหตุผลทางธุรกิจด้วย เพราะเที่ยวบินต้องมีผู้โดยสารทั้งขาไปและขากลับจึงจะคุ้มทุน แต่เป้าหมายจำนวนคนอย่างเดียวไม่พอ ไทยต้องทำให้การเดินทางปลอดภัยและจัดการเหตุหลอกลวงได้จริง พร้อมสื่อสารอย่างไม่สร้างความตื่นตระหนก หากผู้นำสองฝ่ายตกลงแนวทางร่วมกันได้ ก็อาจช่วยฟื้นความเชื่อมั่นและเป็นประโยชน์ต่อธุรกิจท่องเที่ยวไทยในวงกว้าง
ข้อสรุปของการเยือนครั้งนี้จึงไม่ได้อยู่ที่ภาพผู้นำหรือจำนวนเอกสารที่ลงนาม แต่อยู่ที่การเปลี่ยนหุ้นส่วนยุทธศาสตร์จีนไทยให้เป็นการลงทุนที่ถ่ายทอดความรู้ การค้าที่สมดุลขึ้น และการเดินทางที่ผู้มาเยือนมั่นใจ 7 ข้อตกลงเป็นจุดเริ่มต้น ส่วนผลลัพธ์ต้องพิสูจน์ด้วยงานที่เดินหน้าต่อหลังคณะผู้นำกลับไปแล้ว







