แบนรถจีนคืออะไร และทำไมค่ายรถถึงเร่งผลักดันกฎหมาย
แนวคิดการแบนรถจีนในครั้งนี้คือการผลักดันให้มีกฎหมายถาวรห้ามนำเข้า ผลิต และจำหน่ายรถยนต์อัจฉริยะ รวมถึงซอฟต์แวร์และฮาร์ดแวร์จากจีนที่เชื่อมต่ออินเทอร์เน็ตและเครือข่ายสื่อสารภายในประเทศ โดยมีเหตุผลหลักด้านความปลอดภัยข้อมูลและความมั่นคง พร้อมทั้งต้องการลดอิทธิพลของผู้ผลิตรถยนต์ไฟฟ้าจากจีนที่ใช้ราคาถูกและเทคโนโลยีล้ำสมัยบุกตลาดโลก แนวคิดนี้จึงไม่ใช่แค่มาตรการทางการค้า แต่เป็นการวาดแนวป้องกันใหม่ระหว่างอุตสาหกรรมยานยนต์ในโลกตะวันตกกับจีน เมื่อวันที่ 3 กันยายน กลุ่ม Alliance for Automotive Innovation ซึ่งเป็นสมาคมตัวแทนอุตสาหกรรมยานยนต์รายใหญ่ได้ส่งหนังสือถึงสภาคองเกรส เรียกร้องให้เร่งออกกฎหมายเพื่อสกัดรถยนต์จีนและเทคโนโลยีที่เกี่ยวข้องก่อนปิดสมัยประชุม จุดนี้สะท้อนชัดว่าอุตสาหกรรมไม่ได้รอให้รถจีนบุกตลาดเต็มรูปแบบ แต่เลือกเดินเกมเชิงรุกล่วงหน้า เพื่อป้องกันทั้งการแข่งขันด้านราคาและความเสี่ยงด้านข้อมูลที่ถูกหยิบมาเป็นธงนำในการถกเถียงครั้งนี้
เกมล็อบบี้ของค่ายรถใหญ่: จากภาษีสูงสู่กฎหมายถาวร
สิ่งที่หลายคนอาจมองข้ามคือ รถจากจีนแทบจะถูกกันออกจากตลาดอยู่แล้วด้วยกำแพงภาษีสูง ทำให้การเข้าถึงผู้บริโภคแทบเป็นไปไม่ได้ในทางปฏิบัติ แต่กลุ่มค่ายรถใหญ่กลับไม่พอใจกับเกราะป้องกันชั่วคราวแบบนี้ พวกเขาต้องการ “กฎหมายรถยนต์” ที่แบนรถจีนอย่างชัดเจนและถาวร เพื่อผูกอนาคตของตลาดกับเงื่อนไขด้านความมั่นคง มากกว่าจะปล่อยให้ฝ่ายบริหารใช้มาตรการตามสถานการณ์ จอห์น โบซเซลลา ซีอีโอของกลุ่มดังกล่าวส่งจดหมายถึงผู้นำในสภาคองเกรส ขอให้ห้ามการขาย นำเข้า และผลิตรถยนต์ รวมถึงฮาร์ดแวร์และซอฟต์แวร์ที่ผลิตในจีนโดยตรง พร้อมเน้นว่าภาครัฐจีนมีรูปแบบการสนับสนุน การอุดหนุน และการใช้ข้อมูลที่เป็นปัญหาอย่างเป็นระบบ ข้อเรียกร้องนี้ชี้ให้เห็นว่าอุตสาหกรรมไม่ได้แค่หวั่นเรื่องราคา แต่ต้องการใช้ข้ออ้างด้านความมั่นคงเพื่อสร้างกำแพงระยะยาวต่อคู่แข่งจากจีน
ความปลอดภัยข้อมูลหรือกำแพงกันคู่แข่งรถยนต์ไฟฟ้า
หัวใจของการล็อบบี้ครั้งนี้อยู่ที่ประเด็น “ความปลอดภัยข้อมูล” ในรถยนต์อัจฉริยะ รถที่เชื่อมต่อ Bluetooth Wi Fi เครือข่ายมือถือ และสื่อสารผ่านดาวเทียมสามารถเก็บข้อมูลตำแหน่ง พฤติกรรมการเดินทาง และข้อมูลผู้ใช้งานจำนวนมาก รัฐมองว่าข้อมูลเหล่านี้อาจถูกใช้เพื่อสอดแนมหรือวิเคราะห์รูปแบบการเคลื่อนไหวในระดับชาติ ทำให้รถจากคู่แข่งถูกตีกรอบเป็นภัยคุกคามด้านความมั่นคง อย่างไรก็ตาม คำถามสำคัญคือ หากกังวลเรื่องข้อมูลจริง เหตุใดไม่ยกระดับมาตรฐานความปลอดภัยข้อมูลสำหรับทุกค่ายรถ รวมถึงค่ายในประเทศด้วย แทนที่จะเลือก “แบนรถจีน” แบบเฉพาะเจาะจง เพราะรายงานก่อนหน้านี้ก็ชี้ว่าผู้ผลิตรถยนต์หลายรายในตลาดเองก็มีพฤติกรรมเก็บและแชร์ข้อมูลผู้ขับขี่อย่างแพร่หลายเช่นกัน การเลือกโจมตีเฉพาะรถจากจีนจึงถูกมองได้ว่าเป็นการใช้ความกลัวด้านข้อมูลเป็นเกราะป้องกันผลประโยชน์ทางเศรษฐกิจมากเท่ากับปกป้องผู้บริโภค
แรงกระเพื่อมต่ออุตสาหกรรมโลกและผู้ใช้รถทั่วไป
การผลักดันให้มีกฎหมายห้ามนำเข้ารถยนต์อัจฉริยะและส่วนประกอบจากจีนแบบครอบคลุม จะส่งผลต่อผู้ใช้รถอย่างชัดเจน เพราะร่างกฎหมายที่ผลักดันอยู่มีเป้าหมายห้ามการนำเข้า ผลิต จำหน่าย และส่งต่อรถที่เชื่อมต่อระบบ รวมถึงซอฟต์แวร์และฮาร์ดแวร์ทั้งหมดที่เกี่ยวข้องกับจีน รัสเซีย อิหร่าน และเกาหลีเหนือในระบบการค้า ผู้บริโภคจึงอาจสูญเสียทางเลือกด้านรถยนต์ไฟฟ้าราคาย่อมเยาและเทคโนโลยีสูงจากจีนไปโดยปริยาย และต้องอยู่กับตัวเลือกจากค่ายเดิมๆ ในตลาดที่มีการแข่งขันจำกัด ในมุมตลาดโลก รถยนต์ไฟฟ้าจากจีนกำลังเติบโตอย่างรวดเร็ว ด้วยราคาที่เข้าถึงได้และการสนับสนุนจากภาครัฐ ทำให้เริ่มรุกเข้าแคนาดาและเม็กซิโก และกลายเป็นแรงกดดันต่อค่ายรถในภูมิภาคอื่น เมื่ออุตสาหกรรมในโลกตะวันตกตอบโต้ด้วยการผลักดันกฎหมายแบนถาวร ก็เท่ากับประกาศชัดว่า การแข่งขันด้านรถยนต์ไฟฟ้าได้ยกระดับเป็นสงครามเชิงยุทธศาสตร์ ไม่ใช่แค่สงครามราคาอีกต่อไป
ขอบเขตของกฎหมายและเงื่อนปมทุนจีนในแบรนด์ยุโรป
ร่างกฎหมายรถยนต์ที่กำลังถูกถกเถียงไม่ได้กระทบเฉพาะค่ายรถจีนแท้ๆ แต่ยังโยงไปถึงโครงสร้างทุนข้ามชาติ ตัวอย่างที่ถูกหยิบมาคือเกณฑ์ห้ามบริษัทที่มีนิติบุคคลจีนถือหุ้นมากกว่า 15 เปอร์เซ็นต์ ซึ่งอาจทำให้แบรนด์ยุโรปบางรายถูกหางเลขไปด้วย เพราะมีนักลงทุนจีนถือหุ้นรวมเกือบ 20 เปอร์เซ็นต์ แม้จะเป็นการลงทุนเชิงการเงินและไม่ได้ควบคุมการบริหารโดยตรงก็ตาม ทำให้ฝ่ายการเมืองต้องหาทางปรับรายละเอียด เพื่อแยกแยะระหว่างบริษัทจีนและบริษัทที่เพียงมีทุนจีนร่วมลงทุน อีกด้านหนึ่ง รัฐบาลยังเพ่งเล็งโครงสร้างการถือหุ้นของแบรนด์ที่ตั้งอยู่ในยุโรปแต่มีผู้ถือหุ้นใหญ่จากจีน ซึ่งถูกใช้เป็นเหตุผลให้สั่งหยุดกิจกรรมบางอย่างในตลาด เมื่อมองภาพรวม จะเห็นว่าแนวโน้มกฎหมายกำลังผูกความเป็นเจ้าของทุนเข้ากับความเสี่ยงด้านความมั่นคงอย่างเข้มข้น และอาจสร้างความไม่แน่นอนให้กับความร่วมมือข้ามชาติในอุตสาหกรรมยานยนต์ไฟฟ้าในระยะยาว
