นำธุรกิจอาหารสู่ตลาดฮาลาลอินโดนีเซียอย่างมีกลยุทธ์

ทำไมผู้ประกอบการอาหารไทยต้องมองตลาดอินโดนีเซียผ่านเลนส์ฮาลาล

การบุกตลาดอินโดนีเซียของผู้ประกอบการอาหารไทยหมายถึงการปรับกลยุทธ์ทั้งด้านสูตร ส่วนผสมอาหาร บรรจุภัณฑ์ และกระบวนการผลิตให้สอดคล้องกับมาตรฐานฮาลาลที่เข้มงวด ซึ่งใช้ระบบรับรองโดยหน่วยงานรัฐและองค์กรศาสนาเพื่อยืนยันว่าผลิตภัณฑ์ไม่ขัดต่อหลักการบริโภคของมุสลิม ตั้งแต่แหล่งที่มาของวัตถุดิบ ขั้นตอนการแปรรูป ไปจนถึงการขนส่งและการติดฉลาก ส่งออกอาหารที่ได้มาตรฐานจึงไม่ใช่ทางเลือกแต่เป็นเงื่อนไขสำคัญในการเข้าถึงช่องทางจำหน่ายหลักในตลาดอินโดนีเซีย สาระสำคัญคือ หากมองฮาลาลเป็นเพียงข้อบังคับ ผู้ประกอบการอาหารไทยจะเห็นแต่อุปสรรค แต่หากมองว่ามาตรฐานฮาลาลคือใบผ่านทางสู่ฐานผู้บริโภคมุสลิมหลายร้อยล้านคน ความคิดเชิงกลยุทธ์จะเปลี่ยนจากคำถามว่า “ต้องทำอะไรเพิ่ม” เป็น “จะใช้มาตรฐานนี้สร้างความได้เปรียบอย่างไร” การแข่งขันในตลาดอินโดนีเซียจึงเริ่มตั้งแต่การออกแบบระบบฮาลาลในโรงงานและห่วงโซ่อุปทาน ไม่ใช่แค่การแปลฉลากสินค้า

โอกาสในตลาดอาหารอินโดนีเซียและเทรนด์สุขภาพที่ผู้ประกอบการไทยไม่ควรพลาด

อุตสาหกรรมแปรรูปอาหารและเครื่องดื่มของอินโดนีเซียมีมูลค่าราว 1.05–1.10 แสนล้านดอลลาร์สหรัฐ คิดเป็นประมาณ 7.2% ของ GDP ในภาคที่ไม่ใช่น้ำมันและก๊าซ ตัวเลขนี้สะท้อนภาพตลาดขนาดใหญ่ที่ต้องการผลิตภัณฑ์หลากหลาย ตั้งแต่อาหารพร้อมรับประทาน เครื่องดื่ม ไปจนถึงส่วนผสมอาหารมูลค่าสูง เทรนด์สุขภาพและอาหารฟังก์ชันก็กำลังผลักดันให้ผู้บริโภครุ่นใหม่มองหาสินค้าที่มีสารสกัดจากธรรมชาติและคุณค่าโภชนาการชัดเจน ส่งผลให้การนำเข้าส่วนผสมอาหารเพิ่มขึ้น 14.59% ในช่วงปี 2023–2024 สำหรับผู้ประกอบการอาหารไทย การมองตลาดอินโดนีเซียแค่ปลายทางการขายสินค้าเป็นการมองสั้นเกินไป โอกาสแท้จริงอยู่ที่การเข้าไปเป็นส่วนหนึ่งของห่วงโซ่การผลิต ตั้งแต่การขายส่วนผสมอาหารคุณภาพสูง สารสกัดธรรมชาติ ไปจนถึงการพัฒนาสูตรร่วมกับผู้ผลิตท้องถิ่น ใครสามารถจับจังหวะเทรนด์สุขภาพและนวัตกรรมส่วนผสมอาหารได้ก่อน ย่อมเข้าไปอยู่ในตำแหน่งซัพพลายเออร์สำคัญในตลาดที่ยังโตต่อเนื่อง

มาตรฐานฮาลาลใหม่ของอินโดนีเซีย: จากกฎหมายสู่แผนปฏิบัติในโรงงานและห่วงโซ่อุปทาน

กฎหมายฮาลาลฉบับใหม่ของอินโดนีเซียจะมีผลบังคับใช้วันที่ 18 ตุลาคม 2569 และถูกออกแบบให้ครอบคลุมสินค้ากว้างกว่ากลุ่มอาหาร โดยบังคับใช้กับสินค้าอาหารและเครื่องดื่มกลุ่ม MSMEs สินค้าที่เกี่ยวข้องกับปศุสัตว์ เครื่องสำอาง ผลิตภัณฑ์ดูแลส่วนบุคคล อาหารเสริม ยาสมุนไพร เครื่องมือแพทย์ สินค้าอุปโภค รวมถึงเคมีภัณฑ์อย่างเสื้อผ้า เครื่องหนัง ยาสีฟัน สบู่ และผลิตภัณฑ์ทำความสะอาดบ้าน จุดเปลี่ยนคือ ผู้ประกอบการต้องดำเนินการขอใบรับรองผ่านองค์กรรับรองฮาลาลของรัฐบาล ร่วมกับองค์กรตรวจประเมิน และการอนุมัติฟัตวาจากสภาอุลมาของอินโดนีเซีย ผลิตภัณฑ์ที่ส่งออกไปจำหน่ายต้องมีใบรับรองจาก BPJPH หรือหน่วยงานต่างประเทศที่ได้รับการยอมรับร่วมเท่านั้น ในเชิงปฏิบัติ ผู้ประกอบการอาหารไทยต้องเริ่มจากการทบทวนสูตรและส่วนผสมอาหาร แยกชัดเจนว่ากลุ่มใดสามารถปรับให้เป็นฮาลาลได้โดยไม่เสียเอกลักษณ์ และกลุ่มใดที่ควรติดฉลาก Non-Halal อย่างชัดเจนตามข้อกำหนดใหม่ การไม่เตรียมตัวล่วงหน้าทำให้เสี่ยงต่อบทลงโทษ ตั้งแต่การเตือนเป็นลายลักษณ์อักษร การปรับลดสิทธิ์ ยึดคืนสินค้า ไปจนถึงการระงับการวางจำหน่ายในตลาดหลักของอินโดนีเซีย

ใช้ Fi Asia Indonesia เป็นฐานทัพสร้างพันธมิตรและเข้าใจกฎฮาลาลจากต้นน้ำ

งาน Food Ingredients Asia Indonesia ครั้งที่ 30 จัดขึ้นวันที่ 16–18 กันยายน 2569 ณ Jakarta International Expo กรุงจาการ์ตา โดยคาดว่าจะมีผู้เข้าชมและนักซื้อเฉพาะทางมากกว่า 24,000 คน และผู้จัดแสดงสินค้าและแบรนด์วัตถุดิบกว่า 700 ราย จากทั่วโลก ตลอด 30 ปีที่ผ่านมา งานนี้พัฒนาจากเวทีแสดงสินค้าไปสู่ Business Platform สำคัญของอุตสาหกรรมส่วนผสมอาหารและเครื่องดื่มในเอเชีย เปิดโอกาสให้ผู้ประกอบการไทยพบผู้ซื้อและพันธมิตรจากอินโดนีเซียและประเทศในอาเซียนผ่านโปรแกรม Hosted Buyers Programme ที่เน้นการเจรจาธุรกิจแบบตัวต่อตัว จุดแข็งที่มักถูกมองข้ามคือ งานนี้ไม่ได้มีค่าเฉพาะด้านการขาย แต่เป็นพื้นที่เรียนรู้กฎระเบียบและมาตรฐานฮาลาลของ BPJPH รวมถึงข้อบังคับจากสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยาอินโดนีเซีย BPOM โดยมีเวทีสัมมนาและการนำเสนอเชิงเทคนิคเกี่ยวกับนวัตกรรมส่วนผสมอาหาร โภชนาการ และเทรนด์ Functional Ingredients ผู้ประกอบการไทยที่ใช้เวทีนี้สร้างเครือข่ายกับหน่วยงานรัฐ สมาคมอุตสาหกรรม และสถาบันวิจัย จะเข้าใจทั้งมิติการค้าและมิติข้อกำหนดในเวลาเดียวกัน ทำให้การออกแบบผลิตภัณฑ์และการขอฮาลาลมีทิศทางที่ชัดเจน

วางยุทธศาสตร์ส่งออกอาหาร: จากมาตรฐานโรงงานสู่การค้าข้ามพรมแดนที่ยั่งยืน

การเติบโตของการค้าส่วนผสมอาหารและเครื่องดื่มในระดับภูมิภาคกำลังเปิดประตูให้ผู้ประกอบการไทยขยายส่งออกอาหารไปยังอินโดนีเซียผ่านกรอบกฎระเบียบที่ชัดเจน โดยมีองค์กรจัดงาน Fi Asia ผลักดันให้ผู้ประกอบการไทยเข้าสู่ตลาดส่วนผสมอาหารและเครื่องดื่มระดับภูมิภาค สร้างสะพานเชื่อมการค้าระหว่างสองประเทศ อย่างไรก็ตาม การใช้โอกาสนี้อย่างยั่งยืนต้องเริ่มจากการยกระดับโรงงานให้สามารถแยกสายการผลิตฮาลาลและไม่ฮาลาล ระบบคลังสินค้าและขนส่งต้องไม่ปะปน และเอกสารรับรองต้องครบถ้วนตามข้อกำหนดใหม่ของอินโดนีเซีย ในภาพใหญ่ ผู้ประกอบการอาหารไทยที่มีพื้นฐานมาตรฐานฮาลาลอยู่แล้วมีข้อได้เปรียบเหนือคู่แข่งจากประเทศที่ยังไม่มีโครงสร้างดังกล่าว แต่กลุ่มผู้ประกอบการรายกลางและรายย่อยที่ไม่เคยทำฮาลาลต้องเร่งปรับตัว ไม่เช่นนั้นจะหลุดออกจากตลาดอินโดนีเซียและเสียมูลค่าทางการค้าจำนวนมาก บทสรุปคือ ฮาลาลไม่ใช่แค่ใบอนุญาตเข้าสู่ตลาด แต่คือยุทธศาสตร์การส่งออกอาหารระยะยาวที่เชื่อมโยงการพัฒนาส่วนผสมอาหาร นวัตกรรม และการค้าข้ามพรมแดนให้เติบโตไปพร้อมกัน