จากดาวรุ่งสู่สัญญาณเตือน ฟาสต์แฟชั่น วิกฤต เริ่มชัด
กรณี Shein IPO ฮ่องกง คือเหตุการณ์ที่บริษัทแพลตฟอร์มค้าปลีก จีนรายหนึ่งซึ่งเติบโตจากโมเดลฟาสต์แฟชั่นออนไลน์ ถูกประเมินค่ามูลค่าบริษัท ลดลงอย่างรุนแรงก่อนการเข้าตลาดหุ้น การร่วงลงของมูลค่าตลาดเหลือเพียงส่วนหนึ่งของระดับสูงสุดเดิมสะท้อนแรงต้านจากผู้ลงทุน กฎระเบียบ และข้อกังขาเรื่องความยั่งยืนของธุรกิจแฟชั่นเร็วที่เน้นปริมาณและราคาถูกมากกว่าผลกระทบต่อสังคมและสิ่งแวดล้อม
แก่นของเรื่องนี้คือ Shein เคยถูกยกเป็นดาราแห่งยุคอีคอมเมิร์ซ ฟาสต์แฟชั่นที่วิ่งเร็วจนแซงผู้เล่นดั้งเดิม แต่เมื่อโมเดลเติบโตเร็วปะทะโลกที่หันมาเข้มงวดเรื่องภาษี การกำกับดูแล และภาพลักษณ์ด้านความยั่งยืน บริษัทต้องยอมลดความคาดหวังของตลาดลงอย่างแรงเพื่อแลกกับโอกาสเข้าระดมทุนในฮ่องกง การล่มสลายของค่ามูลค่าบริษัทจึงไม่ใช่แค่เรื่องตัวเลข หากเป็นคำถามตรงๆ ว่าโมเดลแฟชั่นเร็วแบบนี้ยังมีอนาคตในโลกใหม่หรือไม่
ค่ามูลค่าบริษัท ลดลงสามในสี่ ตัวเลขที่สะท้อนความไม่เชื่อมั่น
จากจุดสูงสุดในช่วงปีที่กระแสวิดีโอรีวิวสินค้าบนโซเชียลเดือดและยอดขายในตลาดหลักพุ่งแรง Shein เคยถูกประเมินค่ามูลค่าบริษัทสูงใกล้ระดับที่ทำให้เป็นหนึ่งในสตาร์ทอัพแฟชั่นที่มีมูลค่ามากที่สุดในโลก แต่ในการทำ Shein IPO ฮ่องกงครั้งล่าสุด บริษัทต้องยอมรับค่ามูลค่าตลาดใหม่ที่ราวหนึ่งในสี่ของตัวเลขเดิมก่อนหน้า การปรับลงราวเจ็ดสิบเปอร์เซ็นต์นี้ไม่ใช่แค่การตั้งราคาหุ้นอย่างระมัดระวัง แต่สะท้อนความเชื่อมั่นที่หายไปของนักลงทุนต่อศักยภาพการเติบโตในอนาคต
ในวันกำหนดราคาเสนอขาย หุ้นถูกตั้งให้อยู่ในช่วงที่ทำให้มูลค่าตลาดรวมของ Shein ใกล้ระดับยี่สิบกว่าพันล้านดอลลาร์สหรัฐ และสามารถระดมทุนได้เพียงหลักหมื่นล้านดอลลาร์ฮ่องกงเท่านั้นเมื่อเทียบกับความคาดหวังที่เคยมีในยุครุ่งเรืองของบริษัท คำกล่าวหนึ่งที่ควรจดจำคือ "การเสนอขายหุ้นครั้งนี้ทำให้บริษัทมีมูลค่าตามราคาตลาดอยู่ที่ 26,300 ล้านดอลลาร์สหรัฐ" ตัวเลขดังกล่าวกลายเป็นหมุดหมายใหม่ของ Shein แต่ก็เป็นหลักฐานว่าตลาดไม่พร้อมจ่ายราคาพรีเมียมสำหรับโมเดลฟาสต์แฟชั่นอีกต่อไป
เปิดตลาดวันแรก หุ้นร่วงและเสียงสะท้อนจากนักลงทุน
แม้จะฝ่าด่านความล่าช้าของแผนเข้าตลาดทุนมาหลายปี การเริ่มซื้อขายหุ้นในตลาดหลักทรัพย์ฮ่องกงของ Shein กลับเปิดฉากอย่างหม่นหมอง หุ้นเริ่มต้นที่ราคาเสนอขายก่อนจะถูกแรงขายกดลงราวสิบเปอร์เซ็นต์ทันทีในช่วงเช้า สะท้อนความลังเลและการเทขายทำกำไรของผู้เข้าร่วมตลาดรายแรกๆ ภาพผู้ก่อตั้งและทีมบริหารยืนหน้าแผงจอที่แสดงราคาหุ้นติดลบจึงกลายเป็นสัญลักษณ์ว่าการกลับสู่เส้นทางเติบโตของ Shein จะไม่ใช่เรื่องง่าย
แม้ปริมาณการซื้อขายในช่วงครึ่งชั่วโมงแรกจะคึกคักในระดับที่ถือว่าปกติสำหรับบริษัทที่มีขนาดมูลค่าตลาดเช่นนี้ แต่คำวิจารณ์จากนักกลยุทธ์การลงทุนชี้ชัดว่าการเปิดวันแรกน่าผิดหวังและสะท้อนว่าตลาดยังไม่เชื่อว่าบริษัทจะหวนกลับสู่การเติบโตแรงแบบเดิมได้อีก ผู้เชี่ยวชาญบางรายเตือนเพิ่มว่าการที่ราคาหุ้นไม่สามารถรักษาระดับได้ อาจบอกใบให้ผู้บริโภคเห็นว่าการรักษาสินค้าราคาถูกสุดๆ ในอนาคตจะยากขึ้น และวันหนึ่งแบรนด์ฟาสต์แฟชั่นที่เคยเป็นสวรรค์ของของถูกอาจต้องยอมขึ้นราคาเพื่อความอยู่รอด
โมเดลแบบ Amazon ของแพลตฟอร์มค้าปลีก จีนรายนี้กำลังติดเพดาน
Shein เติบโตจากโมเดลที่หลายคนเปรียบเทียบกับแพลตฟอร์มอีคอมเมิร์ซรายใหญ่สไตล์ Amazon คือการดึงโรงงานเสื้อผ้าจีนหลายพันแห่งเข้ามาอยู่ใต้แพลตฟอร์มเดียว แล้วใช้ข้อมูลเชิงลึกจากออนไลน์เพื่อออกแบบและผลิตเสื้อผ้าใหม่จำนวนมากภายในเวลาเพียงสิบวัน ส่งสินค้าราคาถูกไปยังตลาดทั่วโลกอย่างรวดเร็ว โมเดลนี้ทำให้ยอดขายทะยานและเคยพาบริษัทครองพื้นที่ในตลาดแฟชั่นออนไลน์ได้อย่างน่าจับตา
แต่ความสำเร็จแบบสายฟ้าแลบกลับพา Shein เข้าสู่กับดักความยั่งยืนทั้งด้านชื่อเสียงและโครงสร้างต้นทุน เมื่อโลกเริ่มตั้งคำถามต่อฟาสต์แฟชั่น วิกฤตที่รุนแรงขึ้นตามกระแสสิ่งแวดล้อม การเปลี่ยนแปลงนโยบายภาษีและศุลกากรในตลาดหลัก โดยเฉพาะการยกเลิกข้อยกเว้นภาษีสำหรับสินค้านำเข้ามูลค่าต่ำของบางประเทศ เริ่มบั่นทอนข้อได้เปรียบด้านราคาและการเติบโตของบริษัท โมเดลต้นทุนต่ำอาศัยการสั่งผลิตล็อตเล็กจำนวนมากอาจไม่สามารถแบกรับน้ำหนักของข้อกำกับใหม่ๆ ได้อย่างที่เคย และคำถามว่าโครงสร้างธุรกิจแบบนี้จะยั่งยืนหรือไม่นั้นชัดเจนขึ้นทุกวัน
ข้อสรุปเชิงบทเรียน ฟาสต์แฟชั่นต้องเปลี่ยนก่อนตลาดลงโทษมากกว่านี้
การที่ค่ามูลค่าบริษัทของ Shein ลดลงจากระดับที่เคยแตะจุดสูงสุดใกล้หนึ่งแสนล้านดอลลาร์มาเหลือเพียงราวสองหมื่นกว่าพันล้านดอลลาร์ในวันที่เข้าตลาดหุ้นฮ่องกง ไม่ใช่ความบังเอิญ หากเป็นผลรวมจากหลายแรงกดดัน ทั้งการเปลี่ยนทิศทางของตลาดทุน ความเข้มงวดด้านกฎระเบียบ การตรวจสอบแรงงานและห่วงโซ่อุปทาน รวมถึงการเมืองระหว่างประเทศที่ทำให้การเข้าตลาดในศูนย์การเงินตะวันตกสะดุดยาวนาน Shein ที่เคยเป็น talk of the town ของคนรุ่นใหม่กลับถูกมองว่าเสียงเพลงกำลังจะจบลงและต้องมองหาเส้นทางเติบโตใหม่ในโลกที่ไม่เอื้อให้กับโมเดลค้าปริมาณมหาศาลราคาต่ำอีกต่อไป
บทเรียนสำคัญคือ ฟาสต์แฟชั่น วิกฤตในวันนี้ไม่ใช่เพียงเรื่องภาพลักษณ์ แต่เป็นความเสี่ยงเชิงธุรกิจที่จับต้องได้ ผู้เล่นรายอื่นที่อาศัยโมเดลใกล้เคียงกันควรอ่านสัญญาณจาก Shein IPO ฮ่องกงให้ชัดว่า การเพิกเฉยต่อโจทย์ความยั่งยืน ภาษี และกฎระเบียบอาจนำไปสู่การหายไปของค่ามูลค่าบริษัทในพริบตา สำหรับ Shein การเข้าตลาดฮ่องกงคือการได้หายใจต่อ แต่ก็เป็นคำเตือนว่า ยุคที่ฟาสต์แฟชั่นสามารถเติบโตโดยไม่ตอบคำถามของโลกใบนี้คงจะจบลงแล้ว
