ไอโฟนพับได้คืออะไร และทำไมการเปิดตัวครั้งนี้จึงสำคัญ
ไอโฟนพับได้คือสมาร์ตโฟนตระกูล iPhone ที่ใช้เทคโนโลยีจอพับ ทำให้เครื่องสามารถกางออกเป็นหน้าจอขนาดใหญ่และพับกลับมาเป็นรูปทรงใกล้เคียงไอโฟนปกติ โดยรุ่นแรกใช้ชื่อว่า iPhone Duo ซึ่งออกแบบให้พับในแนวเหมือนหนังสือ เมื่อต้องการพื้นที่ทำงานจะกางออกคล้ายแท็บเล็ต และเมื่อพับลงครึ่งหนึ่งก็จะกลายเป็นโทรศัพท์ที่กว้างขึ้น การมาถึงของไอโฟนพับได้จึงไม่ใช่แค่การเพิ่มรุ่นใหม่ แต่เป็นการทดลองรูปแบบการใช้งานสมาร์ตโฟนแบบผสมระหว่างโทรศัพท์และแท็บเล็ต ที่อาจเปลี่ยนวิธีคิดเรื่องขนาดหน้าจอของผู้ใช้ในอนาคต
หัวใจของการวิเคราะห์ข่าวนี้คือ ไอโฟนพับได้ไม่ใช่โปรเจกต์ฉาบฉวย แต่มาจากการพัฒนาอย่างยืดเยื้อกว่า 10 ปี และเปิดตัวในจังหวะที่ผู้ผลิตมือถือจอพับกำลังขยับจากการแข่งกันแค่ “พับได้” ไปสู่การแข่งขันเรื่องความบาง ความทนทาน และการลดรอยพับบนหน้าจอให้แทบมองไม่เห็น Apple จึงเลือกใช้ iPhone Duo เป็นเวทีแรกในการประกาศว่าตนเองไม่ใช่ผู้ตามตลาด แต่ต้องการนิยามประสบการณ์ของมือถือจอพับขึ้นมาใหม่ ด้วยการออกแบบที่พยายามเลี่ยงความรู้สึกเหมือนโทรศัพท์สองเครื่องเอามาต่อกันเข้าด้วยกัน
10 ปีแห่งการลองผิดลองถูก: บทบาท Tim Cook และการเปลี่ยนทิศจาก iPad สู่ iPhone
เบื้องหลังไอโฟนพับได้เริ่มต้นตั้งแต่ราวปี 2016 เมื่อวิศวกรของ Apple เริ่มวิจัยและพัฒนาเครื่องต้นแบบของ iPhone แบบพับได้ ตอนนั้นโปรเจกต์ไม่ได้รับแรงผลักดันจากผู้บริหารเสมอไป และไอเดียตั้งต้นยังมองไปที่อุปกรณ์หน้าจอใหญ่กว่า เช่น iPad แบบพับได้มากกว่าจะเป็นโทรศัพท์ อย่างไรก็ตาม จุดเปลี่ยนสำคัญเกิดขึ้นในปี 2020 เมื่อ Tim Cook เดินทางกลับจากจีนและเห็นกับตาตัวเองว่ากระแสโทรศัพท์พับได้ในเอเชียกำลังเติบโต เขาจึงหันมาให้ความสนใจเป็นพิเศษกับเทคโนโลยีนี้ และถูกระบุว่าเป็นหนึ่งในผู้สนับสนุนที่แข็งขันที่สุดของโครงการไอโฟนพับได้
สิ่งที่น่าสนใจคือ Tim Cook โดยปกติมักไม่ลงไปยุ่งลึกกับการคิดค้นสินค้าใหม่ แต่กับไอโฟนพับได้ เขาถูกอ้างว่ากดดันให้ทีมฮาร์ดแวร์เร่งพัฒนาโทรศัพท์พับได้รุ่นแรกของบริษัท และผลักดันให้เปลี่ยนโฟกัสจาก iPad พับได้มาสู่ iPhone พับได้เพื่อเจาะตลาดที่กว้างกว่า นี่คือการเดิมพันเชิงยุทธศาสตร์ที่เสี่ยงไม่น้อย เพราะเทคโนโลยีจอพับยังมีโจทย์ด้านโครงสร้าง ความทนทาน และต้นทุน แต่ Cook ดูเหมือนจะมองว่าการเข้าไปมีส่วนร่วมตั้งแต่ต้นของ Apple สำคัญกว่าการรอให้คู่แข่งกำหนดมาตรฐานแทน
ดีไซน์ครั้งใหญ่และราคาไฮเอนด์: การเปิดตัวภายใต้ซีอีโอคนใหม่
การเปิดตัว iPhone Duo ยังเป็นสัญลักษณ์ของการเปลี่ยนผ่านอำนาจใน Apple เมื่อ John Ternus เพิ่งเข้าสู่สัปดาห์ที่สองในตำแหน่งประธานเจ้าหน้าที่บริหาร และขึ้นเวทีงานเปิดตัวประจำปีอยู่หน้าภาพขนาดใหญ่ของไอโฟนพับได้รุ่นแรกของบริษัท เขาอธิบายว่า iPhone Duo ได้แรงบันดาลใจมาจาก iPad แต่ฟีเจอร์การพับถูกออกแบบให้ลื่นไหลและใช้งานง่าย โดยตั้งใจหลีกเลี่ยงดีไซน์ที่ให้ความรู้สึกเหมือนเอาโทรศัพท์สองเครื่องมาต่อกัน ซึ่งเป็นภาพจำของมือถือพับหลายรุ่นในตลาดปัจจุบัน
ในมุมมองเชิงกลยุทธ์ Apple เลือกวาง iPhone Duo ไว้ในกลุ่มราคาพรีเมียมสูงสุดของตระกูลไอโฟน แม้แหล่งข่าวจะบอกว่ารุ่นนี้มีราคาจำหน่ายสูงกว่าทุกรุ่นที่เคยมีมา แต่ไม่มีการระบุตัวเลขเป็นเงินบาทโดยตรง จึงสะท้อนชัดเจนว่า Apple ไม่หวังยอดขายมหาศาลทันที แต่ใช้รุ่นพับได้เป็นตัวสร้างภาพลักษณ์ และทดสอบความพร้อมของผู้ใช้ต่อรูปแบบใหม่ของ iPhone การเปิดตัวรุ่นไฮเอนด์ภายใต้ซีอีโอคนใหม่จึงเป็น “การวัดใจคู่กัน” ทั้งต่อผู้บริโภคและนักลงทุน ว่าบริษัทพร้อมเดินหน้าด้วยสินค้าที่เสี่ยงแต่มีศักยภาพพลิกเกมหรือไม่
ซัพพลายเชนเกาหลีคือเสาหลัก: ทำไม iPhone Duo จึงขึ้นกับผู้ผลิตจอพับรายเดียว
จุดที่หลายคนมองว่าเป็นทั้งจุดแข็งและจุดเสี่ยงของ iPhone Duo คือการพึ่งพาซัพพลายเชนเกาหลีมากที่สุดเท่าที่เคยเกิดขึ้นกับ iPhone รุ่นใด ตามรายงานจากสื่อในอุตสาหกรรมจอภาพ iPhone Duo ใช้จอพับที่ผลิตตามสเปกเฉพาะของ Apple โดย Samsung Display ซึ่งเคยเป็นซัพพลายเออร์ OLED รายเดียวของ iPhone X มาก่อน แหล่งข่าวในวงการจอภาพเกาหลีถึงกับกล่าวว่า “ครั้งก่อน OLED ทำให้ iPhone ดูดีขึ้น แต่ครั้งนี้ต่างออกไป เพราะหากไม่มีแผงจอพับจาก Samsung Display รูปทรงใหม่ของเครื่องก็ไม่มีทางเกิดขึ้นได้เลย”
การที่ Apple ยอมตกลงใช้จอพับจาก Samsung Display แบบกึ่งผูกขาดในช่วงแรกเป็นเวลาได้ถึงสามปี แสดงให้เห็นว่าทางเลือกอื่นในตอนนี้ยังไม่พร้อมเท่าที่บริษัทต้องการ ปกติ Apple ให้ความสำคัญกับการกระจายความเสี่ยงของซัพพลายเออร์ แต่กับจอพับรุ่นแรก บริษัทกลับปล่อยให้ส่วนสำคัญที่สุดของดีไซน์ใหม่ขึ้นกับผู้ผลิตรายเดียว แถมการพึ่งพายังลามไปถึงหน่วยความจำภายในขั้นสูงจากผู้ผลิตเกาหลีด้วย นี่คือเดิมพันใหญ่ของ Apple ว่าการบรรลุความบาง ความทนทาน และการลดรอยพับบนหน้าจอ ซึ่งเป็นสมรภูมิหลักของเทคโนโลยีจอพับทุกวันนี้ จะคุ้มกับการผูกชะตากับซัพพลายเชนเกาหลีในช่วงเปลี่ยนผ่านนี้หรือไม่
ดีมานด์ใหม่และโอกาสของผู้ผลิตญี่ปุ่น: ตลาดจอพับหลัง Apple เข้าสนาม
การเข้าสู่ตลาดสมาร์ตโฟนพับได้ของ Apple ด้วย iPhone Duo ไม่ได้สั่นคลอนผู้ผลิตมือถือเท่านั้น แต่ยังเปิดโอกาสให้ซัพพลายเออร์ญี่ปุ่นที่เชี่ยวชาญด้านวัสดุและชิ้นส่วนขนาดเล็กมองหาโอกาสใหม่ด้วย ตัวเครื่องที่บางและบานพับที่ต้องรับแรงงอซ้ำ ๆ ทำให้ชิ้นส่วนต้องบางและทนทานกว่ารุ่นทั่วไป ผู้ผลิตญี่ปุ่นซึ่งเคยแข่งขันกันตั้งแต่ยุคฟีเจอร์โฟนด้วยแผงวงจรยืดหยุ่นและเทคนิคการยัดชิ้นส่วนลงในพื้นที่จำกัด จึงกลับมาอยู่ในจุดที่มีความได้เปรียบด้านประสบการณ์อีกครั้ง
บริษัทอย่าง Nitto Denko เร่งลงทุนผลิตกาวโปร่งใสสำหรับงานด้านแสงที่ใช้กับจอ OLED และสารเคลือบกระจก รวมถึงเทปฉนวนสำหรับยึดแบตเตอรี่ โดยตั้งเป้าเพิ่มยอดขายผลิตภัณฑ์ OCA เป็นสองเท่าในห้าปีข้างหน้า จำนวนผู้ผลิตที่สามารถทำ OCA ในปริมาณมากยังมีจำกัด ทำให้ซัพพลายเออร์ญี่ปุ่นอยู่ในสถานะที่ผู้ผลิตสมาร์ตโฟนระดับไฮเอนด์ “จะต้องหันมาหา” ตามคำพูดของประธานบริษัท ขณะเดียวกัน สายวิจัยตลาดคาดการณ์ว่ายอดจัดส่งสมาร์ตโฟนพับได้ทั่วโลกจะเพิ่มขึ้น 24% ในปีนี้ แตะระดับ 24.3 ล้านเครื่อง และเชื่อว่า Apple จะส่งออก iPhone Duo ได้มากถึง 6 ล้านเครื่อง ซึ่งจะทำให้บริษัทกลายเป็นผู้ขับเคลื่อนตลาดรายใหญ่รองจาก Samsung เท่านั้น
