การเยือนที่ต้องได้คำตอบเรื่องคุณภาพน้ำ
มลพิษแม่น้ำกกและแม่น้ำสายคือปัญหาสิ่งแวดล้อมข้ามพรมแดนที่สารปนเปื้อนจากกิจกรรมเหมืองทำให้คุณภาพน้ำเสื่อมลง และส่งผลโดยตรงต่อชุมชนที่พึ่งพาแม่น้ำทั้งสองสาย นายสีหศักดิ์ พวงเกตุแก้ว รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศ เตรียมเดินทางไปกรุงเนปิดอว์วันที่ 12 พฤศจิกายน เพื่อหารือหลายประเด็น รวมถึงมลพิษในแม่น้ำกกและแม่น้ำสาย โดยไทยได้รับรายงานว่าคุณภาพน้ำอยู่ในภาวะค่อนข้างรุนแรง การจัดประเด็นนี้ไว้ในการหารือระดับรัฐมนตรีเป็นสิ่งจำเป็น แต่ไม่ควรจบลงเพียงการรับทราบสถานการณ์ เพราะชาวบ้านฝั่งไทยกำลังรับผลกระทบ ขณะที่การฟื้นฟูน้ำที่มีสารพิษให้กลับมามีคุณภาพดีทำได้ยาก ยิ่งปล่อยให้การเจรจาล่าช้า ภาระก็ยิ่งตกกับผู้ใช้น้ำในพื้นที่

คณะทำงานร่วมต้องมีหน้าที่และกำหนดเวลาชัดเจน
ไทยกับเมียนมาเคยตกลงกันว่าจะตั้งคณะทำงานดูแลคุณภาพน้ำของแม่น้ำกกและแม่น้ำสาย หลังผู้นำเมียนมาเดินทางเยือนไทย และมีแผนประชุมกันในช่วงปลายเดือนพฤศจิกายน อย่างไรก็ตาม การตั้งกลไกเพียงอย่างเดียวไม่รับประกันว่ามลพิษจะลดลง สิ่งที่ควรเร่งให้ชัดคือการตรวจสอบแหล่งปนเปื้อน การแลกเปลี่ยนข้อมูล และมาตรการติดตามผลที่ประชาชนตรวจสอบได้ โดยเฉพาะเมื่อมีข้อมูลว่าสารพิษเกี่ยวข้องกับเหมืองรัฐฉาน และปัญหาการทำเหมืองยืดเยื้อมานาน รัฐบาลเมียนมาจึงต้องรับบทดูแลกิจกรรมเหมืองในเขตของตน ส่วนไทยควรติดตามผลอย่างต่อเนื่อง ไม่ใช่รอให้การประชุมรอบถัดไปผ่านไปโดยไม่มีความคืบหน้า
ชายแดนตึงเครียด ทำให้การเจรจามีเดิมพันมากขึ้น
การหารือไม่ได้เกิดขึ้นในสุญญากาศ การเยือนมีขึ้นท่ามกลางความตึงเครียดตามแนวชายแดน และฝ่ายไทยกังวลต่อการยิงหรือทิ้งระเบิดข้ามฝั่งที่ส่งผลกระทบต่อประชาชนไทย รัฐมนตรีระบุว่าจะย้ำความเข้าใจว่า ปฏิบัติการทางทหารของเมียนมาต้องไม่กระทบพื้นที่หรือพลเรือนไทย พร้อมเรียกร้องให้ลดความรุนแรงเพื่อสร้างบรรยากาศที่เอื้อต่อการปรองดอง ในสถานการณ์เช่นนี้ การแก้ปัญหาน้ำกับการคุ้มครองประชาชนชายแดนควรถูกมองเป็นวาระความมั่นคงของมนุษย์ร่วมกัน ไม่ใช่เรื่องเทคนิคด้านสิ่งแวดล้อมที่แยกขาดจากการเมืองและความขัดแย้ง
ก่อนประชุมอาเซียน ต้องแสดงให้เห็นผลที่จับต้องได้
การเยือนวันที่ 12 พฤศจิกายนเกิดขึ้นก่อนการประชุมสุดยอดอาเซียนครั้งที่ 49 ที่กรุงมะนิลา ระหว่างวันที่ 16–18 พฤศจิกายน โดยไทยต้องการรับทราบพัฒนาการในเมียนมาเพื่อนำไปหารือกับรัฐมนตรีต่างประเทศอาเซียน การพบหารือกับรัฐมนตรีต่างประเทศเมียนมามีกำหนดในวันที่เดินทางไป ส่วนการพบกับมิน อ่อง หล่ายยังอยู่ระหว่างประสานงาน จังหวะเวลานี้ทำให้การเยือนมีความหมายต่อทั้งความสัมพันธ์ไทยเมียนมาและการถกแนวทางของอาเซียน แต่ความสำเร็จไม่ควรวัดจากภาพการพบปะหรือถ้อยแถลงเท่านั้น ควรวัดจากการเริ่มทำงานร่วมกันจริง การเปิดเผยข้อมูลคุณภาพน้ำ และการลดผลกระทบต่อชุมชน ข้อสรุปที่ชัดเจนก่อนการประชุมระดับภูมิภาคจะทำให้การทูตมีน้ำหนักกว่าการแสดงความกังวลซ้ำเดิม






