MiT เปลี่ยนคำว่า “ผลิตในประเทศ” ให้ตรวจสอบได้
เกณฑ์ MiT รถ EV คือแนวทางวัดสัดส่วนชิ้นส่วนฮาร์ดแวร์ที่ผลิตจริงในประเทศ เพื่อนำไปพิจารณาสิทธิภาษี โดยนับเฉพาะรายการที่ระบุและตรวจสอบได้ ไม่รวมต้นทุนทางการเงิน ค่าน้ำ ค่าไฟ หรือกำไรในการคำนวณ จุดเปลี่ยนนี้สำคัญ เพราะเกณฑ์เดิมเปิดให้นำรายการบัญชีบางประเภทมารวมใน Local Content จึงอาจไม่สะท้อนว่ามีการใช้ชิ้นส่วนในประเทศมากเพียงใด
กระทรวงการคลังร่วมกับกรมสรรพสามิตกำลังจัดทำเกณฑ์ใหม่ โดยยกตัวอย่างชิ้นส่วนที่นับได้ เช่น เบาะ ประตู กระจก และยางรถยนต์ ตั้งเป้าสัดส่วนไว้ราว 40% แต่รายละเอียดและวิธีตัดสินยังอยู่ระหว่างพิจารณา สำหรับค่ายรถ นี่ไม่ใช่เพียงการปรับเอกสารเพื่อขอสิทธิ แต่คือโจทย์เรื่องการจัดซื้อ การตรวจสอบแหล่งผลิต และการสร้างเครือข่ายผู้ผลิตในประเทศให้มีคุณภาพและกำลังผลิตรองรับ

ภาษีสามระดับทำให้การนำเข้ามีต้นทุนเชิงยุทธศาสตร์
แผนภาษีสรรพสามิต EV วางแรงจูงใจเป็นสามระดับ ได้แก่ ราว 10% สำหรับผู้ผลิตที่มีโรงงานและผ่านเกณฑ์ MiT, ราว 15–20% สำหรับผู้ประกอบการที่ผลิตหรือประกอบในประเทศแต่ยังไม่ถึงเกณฑ์ และ 35% สำหรับรถนำเข้าทั้งคัน โดยอัตราต่ำสุดและอัตรากลางยังเป็นตัวเลขประมาณการ ไม่ใช่ข้อสรุปสุดท้าย ภาษีจึงไม่ได้ลงโทษการนำเข้าอย่างเดียว แต่ส่งสัญญาณชัดว่าการประกอบรถในประเทศโดยพึ่งชิ้นส่วนนำเข้าเป็นหลักอาจไม่ได้รับแต้มต่อเต็มที่
คณะรัฐมนตรีเห็นชอบให้ปรับภาษีรถ BEV และ REEV ที่นำเข้าทั้งคันจาก 10% เป็น 35% โดยร่างกฎกระทรวงกำหนดให้มีผลวันที่ 1 มกราคม 2570 และการคำนวณแบบภาษีรวมในอาจทำให้ราคาขายปลีกเพิ่มขึ้นประมาณ 49% ตามการประเมินของหน่วยงาน ผลกระทบนี้ทำให้การตัดสินใจเลือกซื้อรถนำเข้าอาจเปลี่ยนไป แต่ภาระจะตกกับผู้บริโภคก็ต่อเมื่อผู้ขายส่งผ่านภาษีไปยังราคา ทั้งยังยิ่งทำให้ค่ายรถต้องเปรียบเทียบต้นทุนภาษีกับการตั้งฐานผลิตอย่างจริงจัง

ชิ้นส่วนยุทธศาสตร์คือจุดยากของการลงทุน
การผ่านเกณฑ์ไม่ควรหยุดอยู่ที่ชิ้นส่วนทั่วไป เพราะความสามารถในการผลิตรถ EV ระยะยาวขึ้นกับการสร้างห่วงโซ่อุปทานของชิ้นส่วนสำคัญด้วย ตัวอย่างที่หน่วยงานยกขึ้นมาพิจารณา ได้แก่ มอเตอร์ขับเคลื่อน มอเตอร์ อินเวอร์เตอร์ และรีดักชันเกียร์ ตลอดจนระบบสมองกลและสายไฟแรงดันสูง ปัจจุบันสิทธิภาษี 2% สำหรับผู้ผลิตในประเทศที่ใช้ชิ้นส่วนยุทธศาสตร์อย่างแบตเตอรี่ผลิตในประเทศมีเงื่อนไขเข้มงวด ขณะที่รถนำเข้าที่ไม่ใช้ชิ้นส่วนดังกล่าวเสียภาษี 35% ความต่างนี้เป็นเหตุให้ภาครัฐต้องการเกณฑ์ที่เปิดระดับความสำเร็จมากกว่าสองขั้ว
ค่ายรถจึงควรเตรียมแผนเป็นขั้น ตั้งแต่ตรวจสอบแหล่งที่มาของชิ้นส่วน ระบุสัดส่วนที่ผลิตในประเทศได้จริง ไปจนถึงประเมินผู้ผลิตรายย่อยและสาธารณูปโภคที่รองรับโรงงาน การย้ายฐานไม่ใช่แค่สร้างสายประกอบ แต่ต้องมั่นใจว่าชิ้นส่วนมีปริมาณสม่ำเสมอ ผ่านมาตรฐาน และส่งมอบทันเวลา หากรัฐกำหนดเกณฑ์โดยไม่เปิดทางให้ผู้ผลิตชิ้นส่วนเติบโตตาม ค่ายรถอาจเลือกจ่ายภาษีแทนการลงทุน ซึ่งไม่ช่วยให้ห่วงโซ่การผลิตในประเทศแข็งแรงขึ้น

เวลาปรับตัวมี แต่ความไม่แน่นอนยังเป็นโจทย์
หน่วยงานประเมินว่าค่ายรถที่นำเข้าอาจใช้เวลาราว 1–2 ปีหลังมาตรการภาษีมีผล เพื่อพิจารณาลงทุน สร้างโรงงาน และจัดหาชิ้นส่วน โดยคาดว่าเกณฑ์ MiT จะเริ่มใช้ภายในสามปี หรือภายในปี 2573 ระยะเวลานี้ช่วยให้ธุรกิจวางแผนได้ แต่ก็ไม่ได้รับประกันว่าจะเกิดการลงทุนทันที เพราะผู้ประกอบการต้องเทียบภาษีที่ต้องจ่ายกับต้นทุนและความพร้อมของที่ดิน สาธารณูปโภค และเครือข่ายผู้ผลิต
ข้อมูลการจดทะเบียนรถยนต์นั่งและรถกระบะไฟฟ้าตั้งแต่มกราคมถึงกันยายน 2569 มีทั้งหมด 166,035 คัน ในจำนวนนี้ผลิตในประเทศ 47,516 คัน และนำเข้ารวม 118,519 คัน ตัวเลขดังกล่าวชี้ว่าการนำเข้ายังมีน้ำหนักมากกว่าการผลิตในประเทศ จึงมีเหตุผลให้รัฐผลักดัน Local Content แต่ความสำเร็จจะวัดจากการเติบโตของชิ้นส่วนและทักษะแรงงาน ไม่ใช่เพียงจำนวนโรงงานที่เปิด
ข้อสรุป: ค่ายรถต้องลงทุนในห่วงโซ่ ไม่ใช่แค่ประกอบ
ทิศทางของเกณฑ์ MiT ชัดเจนขึ้นแล้ว แต่ตัวเลขสัดส่วนและอัตราภาษีบางระดับยังไม่ใช่ข้อยุติ ค่ายรถจึงควรเริ่มทำบัญชีชิ้นส่วนที่ผลิตได้จริงในประเทศ วางแผนเพิ่มการจัดซื้อจากผู้ผลิตท้องถิ่น และประเมินความคุ้มค่าของการลงทุนก่อนกติกามีผล หากภาครัฐประกาศเกณฑ์ที่ตรวจสอบได้และให้เวลาปรับตัวตามแผน การผลิตรถ EV ในประเทศก็มีโอกาสขยับจากการประกอบไปสู่การสร้างมูลค่าในห่วงโซ่อุปทาน ส่วนผู้บริโภคจะได้ประโยชน์ระยะยาวจากแหล่งอะไหล่และบริการหลังการขายที่มั่นคงขึ้น สาระสำคัญจึงไม่ใช่แค่ภาษีจะอยู่ที่ระดับใด แต่คือใครพร้อมเปลี่ยนการผลิตจริงให้เป็นแต้มต่อทางธุรกิจ






