เมื่อทุกคนใช้ AI แต่ไม่มั่นใจว่าตัวเองเก่งพอ
ความย้อนแย้งของการใช้ AI ในที่ทำงานคือสถานการณ์ที่พนักงานจำนวนมากใช้เครื่องมือปัญญาประดิษฐ์ในงานประจำวันเป็นประจำ แต่กลับรู้สึกว่าทักษะของตัวเองยังไม่ทันต่อความต้องการของงานและเทคโนโลยี ทำให้เกิดช่องว่างระหว่างการใช้เครื่องมือแบบผิวเผินกับความสามารถเชิงลึกในการประยุกต์ใช้ AI อย่างมีประสิทธิภาพในอาชีพและเส้นทางความก้าวหน้าในระยะยาว การสำรวจพนักงานกว่า 5,000 คนใน 10 ตลาดหลักของเอเชียพบว่า 94% ของพนักงานในภูมิภาคหนึ่งใช้ AI เพื่อการทำงานอยู่แล้ว แต่มีเพียงประมาณครึ่งหนึ่งถึง 57% ที่มั่นใจว่า AI ทักษะพนักงาน ของตนยังตอบโจทย์ความต้องการของงานในปัจจุบัน ประโยคเดียวที่ควรทำให้ทั้งคนทำงานและองค์กรสะดุ้งคือ การใช้ AI กลายเป็นเรื่องปกติเร็วกว่าแผนฝึกคนให้ใช้ AI เป็นเสียอีก
AI ใช้กว้างแต่ตื้น คนทำงานกำลังเล่นน้ำตื้นในทะเลลึก
ภาพใหญ่ระดับโลกยืนยันแนวโน้มเดียวกัน นักเศรษฐศาสตร์ที่ใช้ข้อมูล Real-Time Population Survey วิเคราะห์การใช้ Generative AI ของแรงงานพบว่า AI เข้าถึงอาชีพแล้วราว 80% และเกี่ยวข้องกับงานมากกว่า 40% ของภารกิจ แต่ในส่วนใหญ่ของอาชีพเหล่านี้ มีเพียงส่วนน้อยของพนักงานที่ใช้ AI จริงอย่างต่อเนื่อง กล่าวอีกแบบคือ AI แทรกซึมแทบทุกสายอาชีพ แต่การใช้ยังตื้นและกระจัดกระจาย รายงานเดียวกันระบุว่า ณ เดือนพฤษภาคม 2026 มีผู้ใหญ่ในช่วงอายุ 18–64 ปี ใช้ Generative AI เพื่อการทำงานเพียง 45% ขณะที่ใช้ในชีวิตส่วนตัว 55% และอัตราการรับไปใช้ทั้งงานและที่บ้านรวม 62% นี่คือสัญญาณชัดว่าคนจำนวนมากกล้าลอง AI ในเรื่องส่วนตัว แต่ยังไม่มั่นใจมากพอจะผูกอนาคตการทำงานกับมัน
ใช้ AI แค่ค้นข้อมูลหรือใช้เป็นทักษะอาชีพจริง
ในระดับหน้างาน AI ถูกใช้บ่อยขึ้นในงานที่ดูเหมือนเล็กแต่กินเวลามาก เช่น การค้นคว้าและรวบรวมข้อมูลที่พนักงานใช้ AI ช่วยถึง 53% การสนับสนุนการสื่อสาร 44% และการวิเคราะห์ข้อมูลเพื่อสร้างข้อมูลเชิงลึก 43% เพื่อช่วยการตัดสินใจ ตัวเลขเหล่านี้บอกเราว่าการใช้ AI ส่วนใหญ่ยังเป็นงานเสริม ไม่ใช่งานแกนของบทบาทอาชีพ ข้อมูลสำรวจเดียวกันยังพบว่า 72% ของพนักงานเชื่อว่า AI จะส่งผลดีต่อโอกาสในสายอาชีพของตน แต่มีเพียงประมาณครึ่งหนึ่งที่มั่นใจว่าทักษะยังสอดคล้องกับความต้องการปัจจุบัน แปลว่าคนมอง AI เป็นโอกาส แต่ยังใช้มันเหมือนเครื่องมือเสริมระยะสั้น ไม่ได้พัฒนาให้กลายเป็นส่วนหนึ่งของทักษะวิชาชีพที่ต่อรองค่าตัวได้ในตลาดแรงงานยุค AI
ความสุข ความเครียด และช่องว่างรุ่นใหม่ในตลาดแรงงานยุค AI
การเปลี่ยนแปลงของ AI ไม่ได้สะท้อนแค่ในทักษะ แต่ชัดในคุณภาพชีวิตการทำงาน งานบริการอย่างร้านอาหาร คาเฟ่ ร้านดอกไม้ และร้านอาหารแบบป๊อปอัป มีคะแนนความรู้สึกเชิงบวกหลังเลิกกะสูงถึงราว 82–89.7% ตามข้อมูลจากแพลตฟอร์มหนึ่งที่ติดตามความรู้สึกคนทำงานเป็นกะ จุดแข็งคือขอบเขตเวลางานชัด เลิกกะแล้วปิดงานได้จริง มีทีมและปฏิสัมพันธ์ตรง ทำให้ภาวะ Burnout ต่ำกว่า ขณะที่งานสุขภาพซึ่งมักถูกมองว่ามั่นคงและถูก AI แทนที่ยาก กลับรายงานความรู้สึกเชิงลบสูงถึง 37.84% สะท้อนภาวะ Burnout ที่น่ากังวล พร้อมกันนั้น งานวิจัยจาก Stanford Digital Economy Lab พบว่าแรงงานอายุ 22–25 ปีในงานที่เสี่ยงจาก Generative AI สูง มีการจ้างงานลดลงแบบสัมพัทธ์ราว 13% เมื่อเทียบกับกลุ่มอ้างอิง Gen Z จึงกำลังเข้าสู่ตลาดที่ไม่ได้ขาดคน แต่ขาดคนที่มีทักษะ AI
จากความกลัวสู่กลยุทธ์: องค์กรและคนทำงานต้องทำอะไร
ช่องว่างระหว่างการใช้ AI กับความเชื่อมั่นในการทำงาน ไม่ใช่ปัญหาของพนักงานคนใดคนหนึ่ง แต่คือโจทย์กลยุทธ์ของทั้งองค์กรและตลาดแรงงานยุค AI ข้อมูลจากการสำรวจชี้ชัดว่าเมื่อรูปแบบงานเปลี่ยนแปลงต่อเนื่อง การพัฒนาทักษะใหม่หรือการ reskilling ต้องกลายเป็นยุทธศาสตร์หลักที่องค์กรผลักแบบจริงจัง ไม่ใช่แค่จัดอบรมปีละครั้ง การให้พนักงานลองใช้ AI ในงานเล็กๆ ก่อน แล้วขยายไปสู่งานส่วนอื่น เป็นปัจจัยสำคัญที่ช่วยขับเคลื่อนการรับไปใช้อย่างลึกขึ้น เพราะประสบการณ์ใช้งานในโดเมนหนึ่งทำให้คนกล้าขยายไปโดเมนอื่นตามงานวิจัยเดียวกัน สำหรับคนทำงาน บทสรุปมีสองข้อ หนึ่ง หยุดมอง AI เป็นภัยแล้วเริ่มมองเป็นทักษะใหม่ที่ต้องเรียนอย่างต่อเนื่อง สอง เลือกเส้นทางอาชีพไม่ใช่แค่งานที่ AI แทนไม่ได้ แต่ต้องมองรวมทั้งคุณภาพชีวิต ความสุขในงาน และพื้นที่ให้เติบโตพร้อมเทคโนโลยี
