ค่าเหยียบแผ่นดิน 450 บาท จุดเปลี่ยนสู่ Visitor Economy แบบเน้นคุณภาพ

นิยามใหม่ของค่าเหยียบแผ่นดิน: ภาษีเล็กที่สะท้อนยุทธศาสตร์ใหญ่

ค่าเหยียบแผ่นดิน ต่างชาติ ในบริบทปัจจุบันคือค่าธรรมเนียมเข้าประเทศที่รัฐบาลตั้งใจใช้เป็นเครื่องมือเชื่อมการท่องเที่ยวเข้ากับเศรษฐกิจโดยรวม ผ่านแนวคิด Visitor Economy สร้างรายได้กระจายสู่ชุมชน พัฒนาโครงสร้างพื้นฐาน และยกระดับมาตรฐานบริการ พร้อมปรับจากการเน้นจำนวนผู้มาเยือน ไปสู่การสร้างรายได้คุณภาพจากนักท่องเที่ยวที่ใช้เวลาและใช้จ่ายมากขึ้นในระบบเศรษฐกิจของประเทศ. การประชุมคณะกรรมการนโยบายการท่องเที่ยวแห่งชาติ ครั้งที่ 1/2569 วางกรอบชัดว่าเป้าหมายต่อไปคือ “คุณค่า” ของการเดินทาง มากกว่าการเพิ่มตัวเลขคนเข้าเมือง. ในการตัดสินใจเก็บค่าธรรมเนียม 450 บาท รัฐไม่ได้มองแค่ช่องทางหารายได้เพิ่ม แต่กำลังส่งสัญญาณว่าใครคือกลุ่มนักท่องเที่ยวที่อยากดึงดูด – ผู้ที่พร้อมจ่ายให้กับประสบการณ์ที่ดี ปลอดภัย และมีมาตรฐาน ท่าทีนี้จึงเป็นการยอมรับว่า โมเดลเน้นปริมาณกำลังถึงทางตัน และต้องหันไปพึ่งท่องเที่ยวคุณภาพสูงเพื่อให้เศรษฐกิจเติบโตอย่างยั่งยืน.

450 บาทที่ตั้งใจเก็บเพื่อยกระดับ ไม่ใช่แค่เก็บเพิ่ม

ข้อเสนออัตราเก็บค่าธรรมเนียมจากนักท่องเที่ยวต่างชาติที่ 450 บาท ไม่ได้เกิดขึ้นแบบสุ่ม หากแต่เป็นผลศึกษาปรับจากฐานเดิม 300 บาท โดยใช้สูตรมาตรฐานคำนวณปัจจัยเศรษฐกิจและเงินเฟ้อ ซึ่งให้ตัวเลขสูงถึง 490 บาทขึ้นไป ก่อนจะเลือกจุดสมดุลที่ 450 บาทเพื่อลดผลกระทบต่อนักท่องเที่ยว. คำอธิบายนี้ทำให้เห็นชัดว่า รัฐบาลกำลังเดินบนเส้นบาง ๆ ระหว่างการหารายได้เพื่อพัฒนา กับการไม่ทำให้ต้นทุนการเดินทางสูงจนคนถอยห่าง. สิ่งสำคัญคือ เงินทั้งหมดจะเข้าสู่กองทุนเพื่อใช้เป็นประกันภัยนักท่องเที่ยว และพัฒนาแหล่งท่องเที่ยวกับโครงสร้างพื้นฐานด้านความปลอดภัย. หากจัดการโปร่งใสและชี้ให้เห็นผลลัพธ์เป็นรูปธรรม เช่น ระบบความปลอดภัยที่ดีขึ้น จุดบริการข้อมูลที่ได้มาตรฐาน การยกระดับเมืองรองให้รองรับนักเดินทางได้มากขึ้น ค่าเหยียบแผ่นดิน ต่างชาติ 450 บาทจะถูกมองเป็น “การลงทุนร่วม” มากกว่าภาระค่าธรรมเนียม และช่วยเสริมภาพลักษณ์นโยบายท่องเที่ยว ไทย ว่าพร้อมขายประสบการณ์ ไม่ใช่แค่ที่พักราคาถูก.

Visitor Economy: จากคนเดินทางสู่รายได้ที่กระจายทั้งระบบ

แนวคิด Visitor Economy ที่ถูกผลักดันผ่านคณะทำงานด้านเศรษฐกิจสร้างสรรค์และ Visitor Economy โดยมีนายวีรศักดิ์ โควสุรัตน์เป็นประธาน มีเป้าหมายชัดว่าจะเชื่อมการท่องเที่ยวกับภาคการค้า ตลาด ภาคเกษตร ความมั่นคงทางอาหาร ชุมชน และ SMEs เพื่อให้รายได้จากการเดินทางไม่กระจุกแค่โรงแรมและสายการบิน. พูดง่าย ๆ คือทุกบาทที่นักท่องเที่ยวใช้จ่ายต้องไหลผ่านหลายมิติของเศรษฐกิจ ไม่ใช่หยุดอยู่ที่เมืองหลักไม่กี่เมือง. การใช้กลไกคณะกรรมการร่วมภาครัฐและเอกชนเป็นพื้นที่แก้โจทย์ที่กระทบประสบการณ์นักท่องเที่ยว ตั้งแต่ความปลอดภัย การอำนวยความสะดวก ไปจนถึงการสร้างสินค้าและกิจกรรมใหม่ สอดคล้องกับการก้าวสู่ ท่องเที่ยวคุณภาพสูง อย่างแท้จริง เพราะถ้าโครงสร้างพื้นฐานหละหลวม หรือบริการพื้นฐานไม่ดี ต่อให้มีแคมเปญการตลาดสวยแค่ไหน นักเดินทางที่มีกำลังจ่ายก็จะหายไป การเก็บค่าธรรมเนียมจึงเป็นด่านแรกของการคัดกรอง พร้อมย้ำว่ารัฐตั้งใจดูแลประสบการณ์ตั้งแต่ต้นทางจนจบทริป.

จากเป้าหมายรายได้ 3.5 ล้านล้าน สู่ยุทธศาสตร์เน้นคุณภาพและ Purpose

ตัวเลขรายได้สะสมจากการท่องเที่ยว ณ สิ้นไตรมาสที่ 3 อยู่ที่ 2.12 ล้านล้านบาท จากเป้าหมายทั้งปี 3.5 ล้านล้านบาท ขณะที่ตลาดต่างประเทศยังมีความท้าทาย แต่การเดินทางภายในประเทศเติบโตต่อเนื่อง มีการเดินทางของนักท่องเที่ยวชาวไทย 156 ล้านคน-ครั้ง สร้างรายได้ 9.16 แสนล้านบาท. ตัวเลขเหล่านี้สะท้อนว่าโมเดลเน้นปริมาณยังพอขับเคลื่อนเศรษฐกิจได้ แต่เริ่มเข้าใกล้เพดานที่ต้องปรับยุทธศาสตร์. รองนายกรัฐมนตรีศุภจี สุธรรมพันธุ์จึงกำชับให้ปรับมุมมองจากการนับหัวนักท่องเที่ยว มาเป็นการสร้าง “รายได้คุณภาพ” ผ่านการวิเคราะห์ตลาดเชิงลึก เพิ่ม Length of Stay และ Spending per Head ควบคู่การผลักดัน Tourism with Purpose เช่นการท่องเที่ยวเชิงการแพทย์ สุขภาพ ไมซ์ และความงาม. ค่าธรรมเนียมใหม่จึงไม่ใช่นโยบายโดด ๆ แต่เป็นส่วนหนึ่งของแผนรายได้ท่องเที่ยวปีงบประมาณ 2569 ที่มุ่งดึงกลุ่มเดินทางเป้าหมายซึ่งพร้อมใช้จ่ายกับบริการเฉพาะทาง มากกว่ากลุ่มที่มองแค่ราคาถูก.

ข้อสรุป: ภาษีประตูทางเข้าในยุคที่คุณค่ามาก่อนจำนวนคน

เมื่อพิจารณาภาพรวม การเก็บค่าเหยียบแผ่นดิน ต่างชาติ 450 บาทจึงเป็นสัญลักษณ์ชัดว่ารัฐกำลังขยับจากยุทธศาสตร์ “ถูกและเยอะ” ไปสู่ “มีค่าจริงและยั่งยืน”. การวางระบบ Visitor Economy ให้รายได้กระจาย และการตั้งเป้าเพิ่ม Length of Stay กับ Spending per Head เป็นการประกาศว่าต้องการนักท่องเที่ยวที่เห็นคุณค่าในประสบการณ์ มากกว่าการหาโลเคชั่นใหม่เพื่อเช็คอิน. คำถามคือ ภาครัฐจะทำให้เงินจากค่าธรรมเนียมแปลงเป็นผลลัพธ์ที่มองเห็นได้เร็วแค่ไหน – ตั้งแต่โครงสร้างพื้นฐาน ความปลอดภัย ไปจนถึงโอกาสของชุมชนและ SMEs. ถ้ากองทุนนี้ผลิตผลงานจริงและการสื่อสารโปร่งใส นโยบายท่องเที่ยว ไทย แบบเน้นท่องเที่ยวคุณภาพสูงจะมีโอกาสกลายเป็นจุดแข็งใหม่ของเศรษฐกิจ แต่หากเงินสูญในระบบราชการโดยไม่เปลี่ยนประสบการณ์หน้างาน นักเดินทางที่มีกำลังจ่ายก็อาจหันหลัง เปลี่ยนปลายทางไปยังประเทศคู่แข่งที่พร้อมให้ “คุณค่า” มากกว่าเพียงการเก็บค่าธรรมเนียมเข้าเมือง.