การผลิตในประเทศเริ่มแทนที่การพึ่งพารถนำเข้า
ฐานผลิตรถยนต์ไฟฟ้าคือพื้นที่และระบบการผลิตที่ทำให้รถหรือชิ้นส่วนสำคัญถูกผลิตและประกอบในประเทศ แทนการนำเข้าสำเร็จรูปเพียงอย่างเดียว โดยประโยชน์จะกว้างขวางแค่ไหนขึ้นอยู่กับการเชื่อมโยงโรงงานกับแรงงานและผู้ผลิตท้องถิ่น โรงงานแบตเตอรี่ GAC จึงมีความหมายเกินกว่าการเพิ่มกำลังผลิต: Inpow เริ่มเดินสายการผลิตในไทยเมื่อ 29 ตุลาคม 2026 และส่งแบตเตอรี่แพ็กลูกแรกออกจากโรงงานที่ศรีราชา ชลบุรี ซึ่งเป็นโรงงานผลิตแบตเตอรี่แพ็กแห่งแรกนอกประเทศจีนที่ GAC บริหารเองเต็มรูปแบบ นี่เป็นสัญญาณว่าบริษัทกำลังขยับจากการขายรถที่นำเข้ามาสู่การวางองค์ประกอบการผลิตในตลาดปลายทาง การมีโรงงานในประเทศช่วยให้การส่งมอบแบตเตอรี่แก่โรงงานประกอบรถของ GAC เชื่อมต่อกันได้ใกล้ขึ้น แต่ไม่ควรตีความว่าแบตเตอรี่ทั้งชุดหรือวัตถุดิบต้นทางผลิตในประเทศแล้ว
โรงงานติดตั้งสายประกอบอัตโนมัติ และรายงานสัดส่วนจัดซื้อวัตถุดิบกับชิ้นส่วนภายในประเทศไว้ที่ร้อยละ 78.85 ตัวเลขนี้เป็นจุดตั้งต้นที่มีน้ำหนักกว่าคำประกาศลงทุนอย่างเดียว แต่ยังไม่บอกว่าชิ้นส่วนสำคัญทุกชนิดมาจากผู้ผลิตไทยหรือไม่ การประกอบแพ็กในประเทศกับการผลิตเซลล์แบตเตอรี่และวัสดุต้นน้ำเป็นคนละขั้นของห่วงโซ่ จึงต้องติดตามองค์ประกอบการจัดซื้อและการถ่ายทอดความรู้ต่อไป สำหรับผู้ใช้รถ การผลิตใกล้โรงงานประกอบรถอาจช่วยให้การจัดการชิ้นส่วนและการส่งมอบมีความคล่องตัวขึ้น ทว่าไม่ใช่หลักฐานโดยตัวมันเองว่าราคารถจะลดลงหรือบริการหลังการขายจะดีขึ้น

LEAPMOTOR วางไทยเป็นฐานขยายตลาด
LEAPMOTOR ในไทยกำลังวางภาพใหญ่กว่าตลาดขายรถ โดยผู้บริหารระบุว่าไทยมีความสำคัญเชิงกลยุทธ์ และมีแผนให้เป็นศูนย์กลางขยายธุรกิจสู่อาเซียนกับตลาดรถพวงมาลัยขวาทั่วโลก บริษัทกำลังศึกษาพื้นที่และหารือกับพันธมิตร โดยตั้งเป้าสรุปแผนและเตรียมการภายในปี 2569 เริ่มก่อสร้างในปี 2570 และคาดว่าจะแล้วเสร็จช่วงปลายปีเดียวกัน อย่างไรก็ตาม นี่คือแผนที่ยังต้องผ่านขั้นตอนตัดสินใจและก่อสร้าง ไม่ใช่โรงงานที่เปิดดำเนินการแล้ว
แนวทางผลิตเป็นระยะยังสะท้อนความระมัดระวัง: ระยะแรกตั้งใจผลิตเพื่อขายในประเทศ โดยเริ่มจากรุ่น B03X ก่อนพิจารณาส่งออกในระยะถัดไป บริษัทประกาศเป้าหมายใช้ชิ้นส่วนในประเทศร้อยละ 70–80 ในอนาคต พร้อมแผนดึงผู้จัดหาชิ้นส่วนเข้ามาลงทุน เป้าหมายนี้อาจสร้างตลาดใหม่ให้ผู้ผลิต แต่จะสำเร็จได้ต่อเมื่อมีมาตรฐานและคำสั่งซื้อที่ชัดเจนพอให้ธุรกิจกล้าลงทุน การมีชื่อไทยในแผนศูนย์กลางจึงเป็นโอกาสที่ควรจับตา ไม่ใช่หลักประกันว่าการจ้างงาน การส่งออก หรือสัดส่วนชิ้นส่วนท้องถิ่นจะเกิดขึ้นตามเป้าทันที

โอกาสของโรงงานใหม่ต้องไปถึงผู้ผลิตชิ้นส่วน
การลงทุนจากผู้ผลิตรถจีนอาจเพิ่มคำสั่งซื้อและเปิดทางให้ธุรกิจท้องถิ่นเรียนรู้เทคโนโลยีใหม่ แต่ก็มีความเสี่ยงที่โรงงานจะพาเครือข่ายคู่ค้าที่คุ้นเคยมาด้วย ผู้ผลิตจีนมักนำเข้าชิ้นส่วนสำคัญแทนการจับคู่กับซัพพลายเออร์ในประเทศ ทำให้การลงทุนไม่ได้สร้างโอกาสให้ผู้ผลิตเดิมโดยอัตโนมัติ ธุรกิจชิ้นส่วนยังต้องมีเงินทุน เทคโนโลยี และช่องทางเข้าถึงผู้ผลิตรถ ขณะที่การเตรียมพร้อมผลิตจำนวนมากใช้เวลา 6–18 เดือน และระยะคืนทุนอาจยาวถึงประมาณหนึ่งทศวรรษ สำหรับผู้ผลิตที่เชี่ยวชาญเครื่องยนต์ ระบบเชื้อเพลิง หรือไอเสีย การเปลี่ยนผ่านยิ่งกดดัน เพราะผลิตภัณฑ์เดิมอาจมีตลาดลดลงก่อนที่ธุรกิจใหม่จะสร้างรายได้ทดแทน
ดังนั้น ภาครัฐไม่ควรวัดความสำเร็จด้วยจำนวนโรงงานหรือยอดลงทุนเพียงอย่างเดียว นโยบายสินเชื่อ การฝึกทักษะ การถ่ายทอดเทคโนโลยี และการเชื่อมผู้ผลิตชิ้นส่วนกับค่ายรถต้องเดินควบคู่กัน การรักษาตลาดไฮบริดและอะไหล่ในช่วงเปลี่ยนผ่านยังช่วยให้ซัพพลายเออร์มีรายได้และเวลาพัฒนาความสามารถใหม่ การสร้างห่วงโซ่อุปทานรถยนต์ไฟฟ้าที่มีรากในประเทศจึงต้องเปิดพื้นที่ให้ธุรกิจเดิมปรับตัว ไม่ใช่ปล่อยให้การจัดซื้อไหลไปยังคู่ค้าจากต่างประเทศทั้งหมด

ฐานผลิตมีความหมายเมื่อเชื่อมต่อได้ทั้งระบบ
เมื่อเทียบกับการพึ่งรถนำเข้าสำเร็จรูป การผลิตในประเทศเปิดโอกาสให้กิจกรรมด้านประกอบรถ แบตเตอรี่ และบริการเชื่อมต่อกันใกล้ตลาดมากขึ้น โรงงานประกอบรถของ GAC ในไทยมีกำลังผลิตสูงสุด 50,000 คันต่อปี และบริษัทระบุว่าการเปิดสายผลิตแบตเตอรี่ทำให้เชื่อมการผลิตแบตเตอรี่ การประกอบรถ และสถานีชาร์จในประเทศเข้าด้วยกันได้ นี่เป็นพัฒนาการที่น่าจับตา เพราะฐานผลิตอาจสร้างงานและความสามารถทางอุตสาหกรรมที่การนำเข้ารถเพียงอย่างเดียวให้ไม่ได้ แต่การประกอบในประเทศไม่เท่ากับการผลิตครบวงจร และการเชื่อมต่อของบริษัทหนึ่งก็ยังไม่ใช่หลักฐานว่าผู้ผลิตรายย่อยในประเทศได้รับส่วนแบ่งแล้ว
สำหรับผู้ใช้รถ การมีโรงงานและระบบบริการในประเทศอาจช่วยให้การประสานงานเรื่องรถและแบตเตอรี่ใกล้ขึ้น แต่คุณภาพบริการยังขึ้นกับเครือข่ายศูนย์ อะไหล่ การรับประกัน และการดูแลระยะยาว ไม่ใช่แค่สถานที่ผลิต ข้อสรุปจึงไม่ใช่ว่าการลงทุนใหม่จะทำให้ไทยเป็นศูนย์กลางได้เอง หากรัฐและผู้ผลิตทำให้คำสั่งซื้อเข้าถึงธุรกิจท้องถิ่น พร้อมยกระดับทักษะแรงงานและมาตรฐานชิ้นส่วนได้ ไทยจึงจะเปลี่ยนจากฐานประกอบรถเป็นฐานอุตสาหกรรมที่มีส่วนร่วมในมูลค่าจริง มิฉะนั้น รถอาจผลิตในประเทศ แต่หัวใจของห่วงโซ่ยังอยู่นอกประเทศ







