ส่งออกอาหารสัตว์เลี้ยงคืออะไร และทำไมกำลังกลายเป็นเครื่องยนต์ใหม่ของเศรษฐกิจ
ส่งออกอาหารสัตว์เลี้ยง คือการที่ผู้ผลิตอาหารและสินค้าที่เกี่ยวข้องกับสัตว์เลี้ยงในประเทศหนึ่ง ผลิตเพื่อจำหน่ายให้ผู้นำเข้าหรือตลาดปลายทางในต่างประเทศ ผ่านช่องทางการค้าระหว่างประเทศและการค้าข้ามพรมแดน ตั้งแต่การขายปลีกออนไลน์ข้ามแดนไปจนถึงสัญญาระยะยาวกับผู้นำเข้าและเชนค้าปลีก การส่งออกอาหารสัตว์เลี้ยงจึงไม่ใช่แค่การขายอาหารหมาแมว แต่รวมถึงระบบคุณภาพ มาตรฐานการผลิต บริการพัฒนาสูตรและบรรจุภัณฑ์ ตลอดจนเครือข่ายโลจิสติกส์ที่รองรับความต้องการผู้เลี้ยงสัตว์ในหลายภูมิภาค
ประเด็นสำคัญวันนี้คือ ผู้ประกอบการธุรกิจสัตว์เลี้ยงไทยกำลังเปลี่ยนจากผู้เล่นในตลาดท้องถิ่นไปสู่ผู้เล่นระดับภูมิภาค ผ่านการส่งออกอาหารสัตว์เลี้ยงและสินค้าเกี่ยวเนื่องไปยังตลาดเกิดใหม่ในอาเซียน โดยเฉพาะตลาดเวียดนาม กระแสนี้เกิดขึ้นบนฐานเทรนด์ Pet Humanization ที่ผู้เลี้ยงมองสัตว์เลี้ยงเป็นสมาชิกครอบครัว ทำให้ยอมจ่ายกับอาหารและการดูแลที่ดีขึ้น ส่งผลให้ตลาดอาหารสัตว์เลี้ยงในไทยเองมีมูลค่าประมาณหนึ่งหมื่นหกร้อยล้านบาทในปี 2562 และเติบโตเฉลี่ยร้อยละเก้าในช่วงห้าปีที่ผ่านมา แนวโน้มเติบโตที่ต่อเนื่องนี้กำลังถูกต่อยอดออกนอกประเทศผ่านการค้าข้ามพรมแดนอย่างชัดเจน
ภารกิจเวียดนาม สัญญาณว่าอาเซียนพร้อมจ่ายให้คุณภาพจากธุรกิจสัตว์เลี้ยงไทย
การรุกตลาดเวียดนามของธุรกิจสัตว์เลี้ยงไทยไม่ได้เกิดขึ้นเพราะสงสัยว่าตลาดไปได้หรือไม่ แต่เกิดจากความเชื่อมั่นว่าดีมานด์มีและกำลังโตเร็ว โครงการจัดคณะผู้แทนการค้าสินค้าสำหรับสัตว์เลี้ยงที่นครโฮจิมินห์ เมื่อวันที่ 26 สิงหาคม 2569 นำผู้ประกอบการไทยยี่สิบสองรายไปเจรจาการค้ากับผู้นำเข้าเวียดนามห้าสิบแปดราย รวมจับคู่ธุรกิจกว่า 330 คู่ แม้ตัวเลขมูลค่าข้อตกลงที่เกิดขึ้นในวันแรกไม่ได้ระบุเป็นเงินบาทในข้อมูลอ้างอิง แต่ตัวกิจกรรมสะท้อนชัดว่าผู้นำเข้าเวียดนามไม่เพียงสนใจผลิตภัณฑ์อาหารสัตว์เลี้ยงเท่านั้น หากยังมองหาสินค้าสำหรับการรักษา สุขภาพ การชำระล้าง ของเล่น และสินค้าไลฟ์สไตล์สำหรับสัตว์เลี้ยงด้วย
ที่สำคัญ ภารกิจนี้ไม่ได้จบแค่การเซ็นใบสั่งซื้อ แต่มีการพาผู้ประกอบการไปพบผู้บริหารโรงพยาบาลสัตว์ สปาสัตว์เลี้ยง และร้านค้าปลีกในเวียดนาม เพื่อฟังเสียงตลาดและปรับสินค้าให้ตอบโจทย์มากขึ้น จุดแข็งของธุรกิจสัตว์เลี้ยงไทยอยู่ที่ความพร้อมด้านการผลิต คุณภาพ และความหลากหลายของสินค้า เมื่อผนวกกับการค้าข้ามพรมแดนที่สะดวกขึ้น ภารกิจแบบนี้จึงเปลี่ยนจากงานโรดโชว์ธรรมดา เป็นเวทีเรียนรู้เชิงลึกและก่อรูปความเป็นพันธมิตรระยะยาวในตลาดเวียดนาม ซึ่งกำลังกลายเป็นตลาดหลักใหม่ของการส่งออกอาหารสัตว์เลี้ยง
จากตลาดในบ้านสู่ผู้ส่งออกอันดับสี่ของโลก พลังของดีมานด์และบริการ OEM ODM
การที่ธุรกิจสัตว์เลี้ยงไทยก้าวขึ้นมาเป็นฐานการผลิตเพื่อส่งออกอาหารสัตว์เลี้ยงอันดับสี่ของโลก ไม่ใช่อุบัติเหตุ แต่เป็นผลของดีมานด์ทั้งในและนอกประเทศที่เพิ่มขึ้นพร้อมกัน ปีที่ผ่านมาไทยส่งออกอาหารสัตว์เลี้ยงมากกว่าห้าแสนสามหมื่นตัน มีมูลค่ากว่าแบ่งหมื่นล้านบาท และเฉพาะสี่เดือนแรกของปีถัดไปก็ส่งออกแล้วกว่าสองแสนสี่หมื่นตัน ตัวเลขเหล่านี้แปลว่า ผู้ประกอบการไม่ได้พึ่งพาตลาดในประเทศเพียงอย่างเดียวอีกต่อไป แต่กำลังใช้ศักยภาพการผลิตไปตอบความต้องการของผู้เลี้ยงสัตว์ทั่วโลก
หัวใจของการขยายตัวคือบริการแบบ OEM และ ODM ที่ช่วยให้แบรนด์ต่างประเทศสามารถใช้กำลังการผลิตในไทย พัฒนาสูตรอาหารเฉพาะกลุ่ม ออกแบบบรรจุภัณฑ์ และผลิตได้ในสเกลใหญ่ทันที โดยไม่ต้องลงทุนโรงงานเอง เทรนด์ Pet Humanization ร่วมกับบทเรียนจากโควิดที่ทำให้คนอยู่บ้านและเลี้ยงสัตว์มากขึ้น ยิ่งกระตุ้นให้แบรนด์ต้องมองหาพันธมิตรที่พัฒนาสินค้าเร็ว มีมาตรฐาน และคุมต้นทุนแข่งขันได้ การส่งออกอาหารสัตว์เลี้ยงจึงขับเคลื่อนไปพร้อมนวัตกรรมการผลิต ไม่ใช่แค่การขายวัตถุดิบแบบเดิม
เวียดนาม ดาวรุ่งของภูมิภาค และโอกาสต่อยอดการค้าข้ามพรมแดน
เมื่อมองไปข้างหน้า ตลาดเวียดนามกำลังกลายเป็นสนามพิสูจน์ว่าธุรกิจสัตว์เลี้ยงไทยพร้อมแค่ไหนกับการแข่งขันในอาเซียน ข้อมูลระบุว่า เวียดนามเป็นตลาดส่งออกสินค้าสัตว์เลี้ยงสำคัญอันดับสิบของไทย โดยสัดส่วนกว่าร้อยละเก้าสิบเก้าของมูลค่าที่ส่งออกไปยังเวียดนามเป็นกลุ่มอาหารสัตว์เลี้ยง ผู้จัดงานแสดงสินค้าระบุเพิ่มเติมว่า ตลาดสินค้าสัตว์เลี้ยงในเวียดนามมีแนวโน้มเติบโตเฉลี่ยปีละร้อยละสิบ หมายความว่า ถ้าผู้ประกอบการไทยเข้าใจพฤติกรรมผู้เลี้ยงสัตว์เวียดนามอย่างแท้จริง โอกาสขยายยอดส่งออกอาหารสัตว์เลี้ยงและสินค้านวัตกรรมอื่นยังเปิดกว้าง
อย่างไรก็ตาม การแข่งขันจะเข้มขึ้นตามขนาดตลาด การค้าข้ามพรมแดนจึงต้องก้าวจากการมองแค่ราคา ไปสู่การสร้างแบรนด์ บริการหลังการขาย และการทำงานร่วมกับคู่ค้าท้องถิ่น หากผู้ประกอบการพัฒนาอาหารสัตว์เลี้ยงที่ตอบโจทย์เฉพาะกลุ่ม เช่น สูตรเพื่อสุขภาพ สูตรจากโปรตีนพืชหรือแมลง ตามข้อเสนอแนะของหน่วยงานวิเคราะห์เศรษฐกิจที่มองว่าตลาดสัตว์เลี้ยงโลกจะเติบโตต่อเนื่อง โอกาสไม่ใช่แค่การขายปริมาณมากขึ้น แต่คือการยึดตำแหน่งผู้เล่นคุณภาพสูงในห่วงโซ่ธุรกิจสัตว์เลี้ยงของภูมิภาค
จากงานแฟรนไชส์ถึงแพลตฟอร์ม B2B สะพานเชื่อมผู้เล่นเล็กสู่ตลาดส่งออก
ภายในประเทศ ความคึกคักของธุรกิจสัตว์เลี้ยงไทยสะท้อนผ่านงานมหกรรมและเวทีจับคู่ธุรกิจหลากหลายรูปแบบ ทั้งงานแสดงสินค้าที่รวมผู้ผลิตอาหารสัตว์เลี้ยง สินค้าแฟรนไชส์ และแพลตฟอร์ม B2B ไว้ด้วยกัน งานลักษณะนี้เปิดโอกาสให้ผู้ประกอบการหน้าใหม่ที่มีไอเดียสินค้าและบริการสัตว์เลี้ยง แต่ยังไม่พร้อมลงทุนโรงงาน ได้พบผู้ผลิตที่รับจ้างพัฒนาและผลิตสินค้าในรูปแบบ OEM หรือ ODM สัญญาณที่เห็นคือ ความสนใจในสินค้าและโมเดลแฟรนไชส์เกี่ยวกับสัตว์เลี้ยงที่เพิ่มขึ้นต่อเนื่อง สอดคล้องกับภาพรวมที่ตลาดอาหารสัตว์เลี้ยงในไทยและต่างประเทศขยายตัวควบคู่กัน
ในมุมกลยุทธ์ นี่คือ “สะพานสั้น” จากไอเดียสู่ตลาดส่งออกอาหารสัตว์เลี้ยง เพราะผู้ประกอบการรายเล็กสามารถใช้เครือข่ายโรงงานและผู้เชี่ยวชาญด้านสูตรอาหารที่มีอยู่แล้ว ทดสอบสินค้าในตลาดในประเทศ จากนั้นต่อยอดไปสู่การจำหน่ายออนไลน์ข้ามแดนหรือหาพันธมิตรในประเทศเพื่อนบ้าน การค้าข้ามพรมแดนจึงไม่ได้เป็นเรื่องของบริษัทใหญ่เท่านั้น แต่กำลังกลายเป็นเวทีที่ผู้เล่นขนาดกลางและเล็กมีโอกาสถ้ากล้าปรับตัว ใช้ข้อมูลตลาด และร่วมมือกับพันธมิตรที่เหมาะสม สุดท้ายแล้วผู้ที่ได้เปรียบจะไม่ใช่คนที่ทุนหนาที่สุด แต่คือคนที่เข้าใจผู้เลี้ยงสัตว์ในแต่ละตลาดได้ลึกที่สุด
