จากฐานผลิตสู่การร่วมสร้างมูลค่า
ความร่วมมืออุตสาหกรรมไทย–ญี่ปุ่นคือการเชื่อมฐานการผลิตและเครือข่ายห่วงโซ่อุปทานของไทยเข้ากับเทคโนโลยี นวัตกรรม และการพัฒนาบุคลากรของญี่ปุ่น เพื่อสร้างการลงทุนและธุรกิจมูลค่าสูงร่วมกัน ไม่ใช่เพียงขยายการผลิตแบบเดิม ทิศทางนี้ชัดขึ้นเมื่อวันที่ 18 พฤศจิกายน 2026 นายเอกนิติ นิติทัณฑ์ประภาศ รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลัง นำทีมไทยแลนด์เดินสายที่ญี่ปุ่น พร้อมใช้ยุทธศาสตร์ TRUST วางบทบาทไทยเป็นศูนย์กลางเชื่อมโยงการลงทุนที่ไว้ใจได้ ขณะเดียวกัน ส.อ.ท. หารือกับโนริฮิโกะ อิชิงุโระ ประธาน JETRO ที่กรุงโตเกียว เพื่อขยายความร่วมมือด้านการค้า การลงทุน และการพัฒนาอุตสาหกรรม จุดยืนนี้เหมาะกับช่วงที่ความขัดแย้งทางภูมิรัฐศาสตร์ทำให้ธุรกิจมองหาฐานผลิตและคู่ค้าที่เชื่อถือได้ แต่คำว่าเป็นศูนย์กลางจะมีความหมายก็ต่อเมื่อไทยดึงความรู้และกิจกรรมมูลค่าสูงเข้ามาได้จริง
โอกาสไม่ได้เริ่มจากศูนย์ เพราะไทยมีฐานการผลิตที่ญี่ปุ่นคุ้นเคย ขณะที่ญี่ปุ่นมีความเชี่ยวชาญด้านเทคโนโลยีและการพัฒนาคน ข้อมูล BOI ที่รายงานระบุว่า ยอดขอรับการส่งเสริมการลงทุนจากญี่ปุ่นในปี 2568 อยู่ที่ 1.1 แสนล้านบาท สูงสุดในรอบ 10 ปี ส่วนเก้าเดือนแรกของปี 2569 มียอดสะสมกว่า 4.5 หมื่นล้านบาท และนักลงทุนญี่ปุ่นยังเพิ่มการลงทุนต่อเนื่อง ตัวเลขนี้เป็นสัญญาณบวก แต่ยอดคำขอส่งเสริมไม่ใช่หลักประกันว่าเทคโนโลยีจะถ่ายทอดหรือผู้ผลิตไทยจะได้เข้าไปอยู่ในห่วงโซ่อุปทาน สิ่งที่ต้องจับตาจึงไม่ใช่เพียงเม็ดเงิน หากรวมถึงการจับคู่ธุรกิจ การถ่ายทอดเทคโนโลยี และการพัฒนาบุคลากร ซึ่ง ส.อ.ท. ระบุว่าจะร่วมกับ JETRO ผลักดันให้เกิดขึ้นเป็นรูปธรรม

สี่คลัสเตอร์ที่ต้องต่อกันเป็นห่วงโซ่
ข้อเสนอจาก ส.อ.ท. และ JETRO วางคลัสเตอร์อุตสาหกรรมไทยไว้ตั้งแต่เซมิคอนดักเตอร์และอิเล็กทรอนิกส์อัจฉริยะ ยานยนต์และชิ้นส่วน อุตสาหกรรมสร้างสรรค์ ไปจนถึงอาหารภายใต้แนวคิด Food Valley ในกลุ่มชิป เป้าหมายไม่ควรหยุดอยู่ที่การเชื้อเชิญผู้ผลิต แต่ต้องสร้างทางให้บริษัทไทยเข้าถึงการออกแบบ การถ่ายทอดองค์ความรู้ และการพัฒนาคนผ่านแนวคิดสะพานเชื่อมบุคลากรด้านเซมิคอนดักเตอร์ไทย–ญี่ปุ่น ไทยมีฐานเฉพาะทางด้านโฟโตนิกส์ วงจรรวมจัดการพลังงาน และเซนเซอร์ ขณะที่การเจรจามุ่งดึงเทคโนโลยีต้นน้ำ เช่น การออกแบบวงจรรวมและการผลิตแผ่นเวเฟอร์ รวมถึงเทคโนโลยีขั้นสูงเข้ามาเพิ่ม นี่คือจุดที่อุตสาหกรรมเซมิคอนดักเตอร์จะยกระดับจากการเป็นเพียงฐานการผลิต ไปสู่การสะสมทักษะและความสามารถทางเทคโนโลยีในประเทศ
ด้านยานยนต์ ส.อ.ท. เสนอให้ไทยรักษาบทบาทฐานผลิตและส่งออกของภูมิภาค พร้อมรองรับระบบขับเคลื่อนหลายรูปแบบ เพิ่มการใช้ชิ้นส่วนในประเทศ และต่อยอดผู้ผลิตไปสู่อุตสาหกรรมอวกาศ แนวทางดึงทุนญี่ปุ่นยังให้น้ำหนักกับยานยนต์สมัยใหม่และอวกาศควบคู่กับเซมิคอนดักเตอร์ ดังนั้น การลงทุน EV ไทยควรเชื่อมกับผู้ผลิตชิ้นส่วนเดิมและการพัฒนาความสามารถใหม่ ไม่ใช่มองจำนวนโรงงานเป็นคำตอบทั้งหมด ส่วนอุตสาหกรรมสร้างสรรค์เปิดทางให้ธุรกิจไทยร่วมต่อยอดทรัพย์สินทางปัญญาและการให้สิทธิใช้ตัวละคร โดยเชื่อมเกม แอนิเมชัน และเนื้อหาญี่ปุ่นเข้ากับงานออกแบบ การผลิต และความงามของไทย Food Valley ก็มีเหตุผลในแบบเดียวกัน คือผสานเทคโนโลยีแปรรูปและเครื่องจักรของญี่ปุ่นกับวัตถุดิบและฐานผลิตไทย เพื่อพัฒนาอาหารมูลค่าสูง ไม่ใช่ส่งออกวัตถุดิบอย่างเดียว
ตัวชี้วัดไม่ใช่แค่ยอดลงทุน
ยุทธศาสตร์ TRUST เสนอให้ไทยเป็นผู้เชื่อมโยงที่ไว้ใจได้ กระชับความสัมพันธ์ เปิดโอกาสใหม่ในอุตสาหกรรมเดิมและอุตสาหกรรมอนาคต แล้วเปลี่ยนจากแนวคิดผลิตในไทยไปสู่การร่วมสร้างกับไทย แนวคิดนี้มีน้ำหนัก เพราะญี่ปุ่นเป็นพันธมิตรอุตสาหกรรมที่มีฐานอยู่ในประเทศมานาน และความร่วมมือรอบใหม่สามารถต่อยอดจากผู้ผลิตชิ้นส่วนไปสู่ยานยนต์ไฟฟ้าทุกประเภท แผงวงจร ข้อมูล และโฟโตนิกส์ได้ อย่างไรก็ตาม การประกาศคลัสเตอร์หรือเป้าหมาย S-Curve ยังไม่เท่ากับการยกระดับเศรษฐกิจ หากกิจการไทยยังเข้าไม่ถึงเทคโนโลยี ทักษะ และคำสั่งซื้อในห่วงโซ่อุปทาน ความสำเร็จจึงควรวัดจากความร่วมมือที่เกิดจริง ทั้งการจับคู่ธุรกิจ การถ่ายทอดเทคโนโลยี และการพัฒนาบุคลากร ไม่ใช่ยอดลงทุนเพียงตัวเดียว
ขั้นต่อไปมีทั้งการหารือกับรัฐมนตรีญี่ปุ่นด้านเศรษฐกิจ การค้า และอุตสาหกรรม รวมถึงรัฐมนตรีคลัง การพบสมาคมเศรษฐกิจญี่ปุ่น และการพูดคุยกับธนาคาร MUFG, SMBC และ Mizuho เรื่องแหล่งเงินทุนและการร่วมลงทุน ฝั่ง ส.อ.ท. ระบุว่าจะทำงานกับ JETRO ต่อเพื่อผลักดันการจับคู่ธุรกิจ การถ่ายทอดเทคโนโลยี และการสร้างโอกาสลงทุนร่วมกัน นี่เป็นวาระที่ต้องติดตาม เพราะเงินทุนจะสร้างผลระยะยาวได้เมื่อมีผู้ผลิตไทยและบุคลากรไทยอยู่ในแผนงานตั้งแต่ต้น ไทย–ญี่ปุ่นมีโอกาสขยับจากความสัมพันธ์แบบฐานการผลิตไปสู่การเป็นผู้ร่วมสร้างอุตสาหกรรมอนาคต แต่บทพิสูจน์ไม่ได้อยู่ที่ชื่อคลัสเตอร์หรือคำประกาศ หากอยู่ที่ว่าความร่วมมือทั้งสี่ด้านสร้างความสามารถใหม่ให้ธุรกิจไทยได้มากเพียงใด






